Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι στην Ελλάδα ζουν με μία ετήσια, καθόλου αθώα επιλογή: ποια ασφαλιστική κατηγορία θα πληρώνουν. Δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια∙ είναι απόφαση που καθορίζει πόσα χρήματα φεύγουν κάθε μήνα από την τσέπη σήμερα και πόσα θα επιστρέψουν μετά από 40 χρόνια δουλειάς. Χωρίς ωραιοποιήσεις: αν διαλέξεις χαμηλά, πληρώνεις λιγότερα τώρα, αλλά το «ευχαριστώ» του ΕΦΚΑ στη σύνταξη θα είναι εξίσου χαμηλό.
Η σύνταξη με 40 έτη ασφάλισης δεν προκύπτει από «μαγικό κόλπο», ούτε από την τελευταία πενταετία, αλλά από τον μέσο όρο εισφορών από το 2002 και μετά. Διπλό μάθημα: συνέπεια και στρατηγική, όχι σπασμωδικές αλλαγές λίγο πριν τη σύνταξη.
Σημαντικό ορόσημο η 31η Ιανουαρίου 2026. Μέχρι τότε μπορεί να γίνει επιλογή κατηγορίας μέσω ΕΦΚΑ. Όσοι θέλουν να μείνουν εκεί που είναι, δεν κάνουν τίποτα. Προσοχή όμως: η κατηγορία που θα δηλωθεί τον Ιανουάριο μετρά και για τα πλασματικά έτη. Κλασικό ελληνικό «ψιλά γράμματα» που όμως κοστίζει ακριβά αν δεν το δεις.
Τι βγάζει η 40ετία για κάθε κατηγορία
Για κύρια ασφάλιση ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων:
1η κατηγορία
Μηνιαία εισφορά: 244,65 ευρώ – μετά την αύξηση 250,53 ευρώ
Σύνταξη με 40 έτη: περίπου 890 ευρώ
2η κατηγορία
Εισφορά: 293,59 ευρώ – μετά την αύξηση 300,64 ευρώ
Σύνταξη: περίπου 978 ευρώ
3η κατηγορία
Εισφορά: 351,84 ευρώ – μετά 360,28 ευρώ
Σύνταξη: περίπου 1.123 ευρώ
4η κατηγορία
Εισφορά: 422,90 ευρώ – μετά 433,05 ευρώ
Σύνταξη: περίπου 1.300 ευρώ
5η κατηγορία
Εισφορά: 506,78 ευρώ – μετά 518,95 ευρώ
Σύνταξη: περίπου 1.515 ευρώ
6η κατηγορία
Εισφορά: 659,39 ευρώ – μετά 675,21 ευρώ
Σύνταξη: περίπου 1.895 ευρώ
Για την επικουρική ασφάλιση, οι εισφορές μετά την αύξηση διαμορφώνονται σε 46,52 ευρώ (1η), 56,07 ευρώ (2η) και 66,81 ευρώ (3η). Για τους αγρότες, οι εισφορές μετά τις αυξήσεις κυμαίνονται από 149,13 ευρώ στην 1η κατηγορία έως 404,43 ευρώ στην 6η.
Ποια κατηγορία «συμφέρει»;
Εξαρτάται από το πορτοφόλι, το εισόδημα και –κυρίως– το τι θέλει κάποιος στη σύνταξη: αξιοπρεπές εισόδημα ή το απόλυτο μίνιμουμ. Με γλώσσα καθαρή:
• Η 1η κατηγορία είναι η πιο «φθηνή λύση», αλλά κλειδώνει χαμηλή σύνταξη.
• Από την 3η και πάνω αρχίζει να φαίνεται πραγματική διαφορά στο μελλοντικό ποσό.
• Η 6η κατηγορία είναι για όσους μπορούν να σηκώσουν το βάρος σήμερα και θέλουν υψηλή σύνταξη αύριο.
Ο εργατολόγος Δημήτρης Μπούρλος τόνισε ότι η επιλογή πρέπει να γίνει συνειδητά και νωρίς. Η Ελλάδα δεν είναι χώρα που δικαιολογεί απερισκεψίες σε ασφαλιστικό επίπεδο. Και όσο κι αν Gen Z μυαλό θέλει ελευθερία, εδώ ισχύει κάτι πιο… παραδοσιακό: ό,τι πληρώνεις, αυτό θα πάρεις. Σταθερότητα, πειθαρχία και λιγότερο «βλέποντας και κάνοντας».
Το 2026 δεν είναι μακριά, η 40ετία έρχεται πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζει κανείς, και ο ΕΦΚΑ –σε αντίθεση με τη ζωή– θυμάται τα πάντα. Έξυπνη επιλογή τώρα σημαίνει λιγότερη αγωνία στο τέλος. Και αυτό είναι πιο πατροπαράδοτη σοφία κι από καφέ ελληνικό στο μπρίκι.
