Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει αυτό το φθινόπωρο ένα νέο ψηφιακό εργαλείο για τον έλεγχο των συνόρων, το Σύστημα Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System – EES).
Σκοπός του είναι να ενισχύσει την ασφάλεια και να κάνει τα ταξίδια πιο αποτελεσματικά, αν και η μετάβαση δεν θα είναι χωρίς προκλήσεις σύμφωνα με το BBC.
Οι ειδικοί ωστόσο, εκφράζουν ανησυχίες ότι η πρώτη εφαρμογή του μπορεί να οδηγήσει σε χρονοβόρα αναμονή και καθυστερήσεις, καθώς εκατομμύρια ταξιδιώτες θα χρειαστεί να καταχωριστούν για πρώτη φορά.
Τι είναι το EES
Το νέο αυτό σύστημα έχει σχεδιαστεί για να παρακολουθεί πότε οι πολίτες εκτός ΕΕ εισέρχονται και εξέρχονται από τον χώρο Σένγκεν.
Ουσιαστικά αντικαθιστά τη χειροκίνητη σφράγιση των διαβατηρίων από συνοριακούς υπαλλήλους με μια πλήρως ψηφιακή καταγραφή.
Η αλλαγή αφορά 29 ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα, χώρες που αποτελούν δημοφιλείς προορισμούς για εκατομμύρια ταξιδιώτες κάθε χρόνο.
Πότε ξεκινά
Μετά από αρκετές αναβολές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι το EES θα ξεκινήσει να λειτουργεί στις 12 Οκτωβρίου 2024. Η εφαρμογή του θα είναι σταδιακή και θα ολοκληρωθεί μέσα σε έξι μήνες, ώστε να είναι σε πλήρη λειτουργία έως την άνοιξη του 2026.
Πώς θα γίνεται η διαδικασία
Την πρώτη φορά που κάποιος πολίτης χώρας εκτός ΕΕ ταξιδεύει στη ζώνη Σένγκεν με το νέο σύστημα, θα χρειαστεί να καταχωρίσει τα βιομετρικά του στοιχεία, δηλαδή δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία, μαζί με τη σάρωση του διαβατηρίου του.
Σε πολλά συνοριακά σημεία θα υπάρχουν ειδικά κιόσκια, όπου οι ταξιδιώτες θα ακολουθούν βήμα προς βήμα τις οδηγίες στην οθόνη για να ολοκληρώσουν τη διαδικασία. Παράλληλα θα καλούνται να απαντήσουν σε τέσσερις σύντομες ερωτήσεις σχετικά με το ταξίδι τους, όπως τον τόπο διαμονής ή τα οικονομικά τους μέσα.
Η εγγραφή θα ισχύει για τρία χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι οι ταξιδιώτες δεν θα χρειάζεται να επαναλαμβάνουν τη διαδικασία σε κάθε ταξίδι. Ωστόσο, σε κάθε νέα επίσκεψη θα γίνεται γρήγορη επαλήθευση των στοιχείων τους.
Οι πρώτες δυσκολίες
Αν και η τεχνολογία υπόσχεται μακροπρόθεσμα πιο γρήγορη και ασφαλή διέλευση, οι αρχές αναγνωρίζουν ότι η πρώτη περίοδος εφαρμογής θα είναι απαιτητική. Η αρχική καταχώριση των στοιχείων απαιτεί περισσότερο χρόνο από τη χειροκίνητη σφράγιση διαβατηρίων, κάτι που μπορεί να προκαλέσει μεγάλες ουρές, ειδικά σε περιοχές με περιορισμένες υποδομές ή σε περιόδους αυξημένης κίνησης.
Για να αποφευχθούν σοβαρά προβλήματα, προβλέπεται μια μεταβατική περίοδος κατά την οποία θα είναι δυνατή η προσωρινή επιστροφή στη χειροκίνητη σφράγιση αν οι καθυστερήσεις γίνουν υπερβολικές.
Σχέση με το ETIAS
Η ΕΕ εισάγει επίσης ένα νέο σύστημα απαλλαγής από βίζα που συνδέεται με τα διαβατήρια, το οποίο ονομάζεται Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών και Άδειας Ταξιδιού (ETIAS) και θα βασίζεται στο EES.
Οι πολίτες χωρών εκτός ΕΕ που δεν χρειάζονται βίζα για να εισέλθουν στην ΕΕ – συμπεριλαμβανομένων των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου – θα μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά αίτηση για άδεια πριν από το ταξίδι τους.
Το ETIAS δεν αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή πριν από το τέλος του 2026, αλλά η τελική ημερομηνία δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί.
Το κόστος θα είναι 20 ευρώ ανά αίτηση και θα ισχύει για τρία χρόνια.
Τα άτομα ηλικίας κάτω των 18 και άνω των 70 ετών θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση, αλλά δεν θα χρειαστεί να πληρώσουν.
