Το ημερολόγιο δείχνει σήμερα Τρίτη και 13. Για πολλούς, ειδικά στην Ελλάδα, ο συνδυασμός αυτός δεν είναι απλώς μια ημερομηνία, αλλά συνώνυμο κακοτυχίας. Ραντεβού αναβάλλονται, αποφάσεις «παγώνουν» και κάποιοι κοιτούν το ημερολόγιο με μισό μάτι. Η δεισιδαιμονία μπορεί να μην είναι επιστήμη, αλλά έχει βαθιές ρίζες.
Η ίδια η Τρίτη θεωρείται παραδοσιακά αποφράς ημέρα. Στη λαϊκή αντίληψη συνδέεται με κινδύνους, ανατροπές και δυσάρεστες εξελίξεις. Όταν μάλιστα συμπίπτει με τον αριθμό 13, ο οποίος θεωρείται από μόνος του κακότυχος, το αποτέλεσμα είναι ένα «δίδυμο» που για τους προληπτικούς μοιάζει απαγορευτικό.
Δεν είναι τυχαίο ότι στον ελληνικό και τον ισπανόφωνο κόσμο η Τρίτη έχει τον ρόλο που σε άλλες χώρες κατέχει η Παρασκευή και 13. Χαρακτηριστική είναι η ισπανική παροιμία «En martes, ni te cases ni te embarques» – την Τρίτη ούτε να παντρευτείς ούτε να ταξιδέψεις. Παρόμοιες αντιλήψεις συναντάμε και στην ελληνική παράδοση, όπου αρκετοί αποφεύγουν να ξεκινήσουν νέα δουλειά, να κάνουν ταξίδι ή να προχωρήσουν σε σημαντικά βήματα της ζωής τους.
Στην Ελλάδα, η κακή φήμη της Τρίτης ενισχύθηκε και από την ιστορία. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς έγινε Τρίτη, στις 29 Μαΐου 1453, γεγονός που χαράχτηκε βαθιά στη συλλογική μνήμη. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921), τον θεμελιωτή της ελληνικής λαογραφίας, αυτή η ερμηνεία θεωρείται υστερογενής. Όπως σημείωνε, ακόμη και όσοι έζησαν την Άλωση απέδιδαν τη συμφορά στην «κακή» φύση της ημέρας, ενώ σχετικές αναφορές στην πρόληψη γύρω από την Τρίτη υπάρχουν ήδη από το 1164.
Κατά τον Πολίτη, οι ρίζες της δεισιδαιμονίας πρέπει να αναζητηθούν κυρίως στην αστρολογία. Η Τρίτη συνδέεται με τον πλανήτη Άρη, σύμβολο σύγκρουσης και έντασης. Σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας – τη λεγόμενη «κακιά ώρα» – ο Άρης θεωρείται ότι συνδυάζεται με τον Κρόνο, κάτι που στην παραδοσιακή αστρολογική σκέψη ερμηνεύεται ως ιδιαίτερα αρνητικό. Επειδή όμως κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια ποια είναι αυτή η ώρα, η αρνητική φόρτιση μεταφέρεται τελικά σε ολόκληρη την ημέρα.
Ο αριθμός 13, από την άλλη, κουβαλά τη δική του βαριά φήμη. Θεωρείται κακότυχος επειδή «σπάει» την τελειότητα και την αρμονία του 12, ενός αριθμού με έντονο συμβολισμό σε πολλές παραδόσεις: 12 Θεοί του Ολύμπου, 12 άθλοι του Ηρακλή, 12 φυλές του Ισραήλ, 12 μαθητές του Χριστού, 12 Ιμάμηδες. Το 13 έρχεται ως το βήμα στο άγνωστο, η αρχή ενός νέου κύκλου που ιστορικά προκαλούσε ανασφάλεια.
Έτσι, η Τρίτη και 13 δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι ένα πολιτισμικό αποτύπωμα αιώνων, ένα μείγμα ιστορίας, αστρολογίας και λαϊκής πίστης. Και μπορεί σήμερα να τη βλέπουμε με πιο χαλαρό μάτι, αλλά η σκιά της παραμένει — έστω κι αν, στην πράξη, είναι απλώς άλλη μια μέρα στο ημερολόγιο.
