Σε υψηλό πέντε μηνών εκτινάχθηκαν οι τιμές του πετρελαίου τη Δευτέρα, καθώς η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή με απευθείας επιθέσεις σε ιρανικό έδαφος εντείνει τις ανησυχίες για κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ενδεχόμενους κινδύνους για κρίσιμες ενεργειακές υποδομές και θαλάσσιες οδούς.
Το Brent, διεθνές σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, άνοιξε την ασιατική συνεδρίαση στα 81,40 δολάρια ανά βαρέλι, πριν υποχωρήσει στα 77,63 δολάρια στο Λονδίνο, καταγράφοντας ημερήσια άνοδο 0,8%. Παράλληλα, ο αμερικανικός δείκτης West Texas Intermediate (WTI) σκαρφάλωσε έως και τα 78,40 δολάρια, πριν διαμορφωθεί στα 74,42 δολάρια, επίσης με άνοδο 0,8%.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώθηκε μετά τις επιδρομές των ΗΠΑ το Σαββατοκύριακο, οι οποίες –σύμφωνα με αναλυτές– σηματοδοτούν μια νέα φάση στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις. «Έχει ξεπεραστεί μια σαφής κόκκινη γραμμή», δήλωσε ο Jorge León, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης της Rystad Energy. Όπως επεσήμανε, είναι η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες πλήττουν απευθείας στόχους εντός του Ιράν.
Ο León εκτιμά ότι η αντίδραση της Τεχεράνης –ή ενδεχομένως των συμμάχων της, όπως οι Χούτι της Υεμένης– θα καθορίσει την περαιτέρω πορεία των τιμών. «Σε ένα ακραίο σενάριο άμεσης ιρανικής απάντησης ή στοχευμένων επιθέσεων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν απότομα», σημειώνει. Ακόμα και χωρίς άμεση απάντηση, οι αγορές ενδέχεται να προεξοφλήσουν αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.
Από την έναρξη των ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν, πριν από περίπου δέκα ημέρες, το πετρέλαιο έχει καταγράψει σωρευτική άνοδο 14%, προκαλώντας ανησυχία για πιθανές επιπτώσεις και σε άλλες αγορές ενέργειας, όπως αυτή της βενζίνης, αλλά και για την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων διεθνώς.
«Η ενεργός εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού, προσθέτοντας ένα νέο επίπεδο αστάθειας στις αγορές ενέργειας», εκτιμά ο León. Οι επενδυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, παρακολουθούν με αγωνία τις επόμενες κινήσεις της ιρανικής ηγεσίας.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι θα ακολουθήσουν και νέες στρατιωτικές ενέργειες εάν το Ιράν δεν επιλέξει την οδό της αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει ήδη διαμηνύσει ότι θα αντιδράσει σε κάθε αμερικανική εμπλοκή. Στο εσωτερικό της χώρας, σκληροπυρηνικοί κύκλοι καλούν σε άμεση απάντηση: την Κυριακή, ο διευθυντής της συντηρητικής εφημερίδας Kayhan προέτρεψε την κυβέρνηση να πλήξει αμερικανικά πολεμικά πλοία στον Περσικό Κόλπο και να μπλοκάρει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Περίπου το 1/3 των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από το Στενό, το οποίο χωρίζει το Ιράν από τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου. Αναλυτές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τη στρατηγική αυτή δίοδο θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας και να επιδεινώσει την παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα.
