Γιατί ο Τραμπ θέλει τη Γροιλανδία; Για το υπέδαφος της και για να αποκλείσει ρωσική και, κυρίως, κινεζική πρόσβαση στην Αρκτική. Αλλωστε οι Κινέζοι τα τελευταία χρόνια προσπαθούν να δελεάσουν τους Γροιλανδούς με μεγάλες επενδύσεις σε ορυχεία. Είναι βέβαια και θέμα ασφάλειας. Οσο ρωσικά και κινεζικά πλοία κινούνται στη Γροιλανδία, τόσο οι ΗΠΑ θα ισχυρίζονται ότι απειλούνται ζωτικά τους συμφέροντα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, λοιπόν, στέκεται μπροστά στις κάμερες και κάνει μία προσφορά που δύσκολα θα αρνηθεί κάθε Γροιλανδός. Στο νησί κατοικούν 56.000 άνθρωποι. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν ένα εκατομμύριο δολάρια στον καθένα, αρκεί να κηρύξουν, με δημοψήφισμα, την ανεξαρτησία τους από τη Δανία, προχωρώντας στη σύναψη μίας ειδικής σχέσης με τις ΗΠΑ.
Μιλάμε για πολλά λεφτά, ας πούμε 56 δισεκατομμύρια δολάρια. Ομως είναι στα αλήθεια πολλά; Οχι. Το ποσό είναι μικρότερο από το 10% των ετήσιων αμυντικών δαπανών για τις ΗΠΑ.
Σας φαίνεται τραβηγμένο από τα μαλλιά. Ομως δεν είναι. Αποτελεί ένα από τα σενάρια που εξετάζονται για την προσάρτηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ, κατά τους πόθους και τα λεγόμενα του προέδρου Τραμπ. Αφού η Δανία δηλώνει ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση, οι ΗΠΑ θα αγοράσουν τους Γροιλανδούς. Επίσης η Δανία δεν μπορεί να αποτρέψει τους Γροιλανδούς από τη διοργάνωση δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία τους. Προβλέπεται στον καταστατικό χάρτη που ορίζει τη σχέση του Βασιλείου της Δανίας με την αυτόνομη Γροιλανδία.
Υπάρχει και άλλος τρόπος για να οδηγηθούν οι Γροιλανδοί σε δημοψήφισμα. Να αρχίσει η CIA τη συστηματική δουλειά ενισχύοντας τα τοπικά στοιχεία που βλέπουν εχθρικά την Κοπεγχάγη. Ούτως ή άλλως οι Γροιλανδοί αντιμετωπίζουν τη Δανία με επιφύλαξη, ως ένα αναγκαίο κακό για την ασφάλεια, το νόμισμα, τις διεθνείς σχέσεις.
Ασφαλώς η στρατιωτική επέμβαση είναι ένα ενδεχόμενο. Δύσκολο, ως απίθανο. Αν οι ΗΠΑ έκαναν μία πολεμική ενέργεια κατά της Δανίας, ουσιαστικά θα οδηγούσαν σε διάλυση το ΝΑΤΟ και θα αμφισβητούσαν τα συστατικά στοιχεία του δυτικού κόσμου. Ομως το ίδιο δεν θα συνέβαινε αν εξωθούσαν τους Γροιλανδούς σε δημοψήφισμα; Θα επρόκειτο για μία κίνηση αρπαγής ευρωπαϊκού εδάφους, ακόμα και αν η Γροιλανδία δεν ενσωματωθεί, νομικά, στις ΗΠΑ.
Και τι θα έκανε η Ευρώπη; Δεν θα αντιδρούσε με οργή αλλά με αμηχανία. Θα μιλούσε για σεβασμό της αυτοδιάθεσης, θα επικαλούνταν το Διεθνές Δίκαιο. Θα εξέδιδε αυστηρές ανακοινώσεις, χωρίς όμως να διαθέτει πραγματικά μέσα αποτροπής.
Διότι η Ευρώπη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να συγκρουστεί στρατηγικά με τις ΗΠΑ για την Αρκτική και, ταυτόχρονα, να στηρίζεται στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας για την Ουκρανία, τη Βαλτική και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στην πράξη, πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα σκεφτούν ότι μια αμερικανική «ειδική σχέση» με τη Γροιλανδία είναι προτιμότερη από μια κινεζική ή ρωσική διείσδυση. Η Δανία θα διαμαρτυρηθεί εντονότερα, αλλά εγκλωβισμένη ανάμεσα στη συμμαχική πειθαρχία και την εθνική της κυριαρχία, θα οδηγηθεί σε διαπραγματεύσεις για ανταλλάγματα και εγγυήσεις.
Το ΝΑΤΟ, φυσικά, δεν θα πει τίποτα ουσιαστικό. Θα προτιμήσει να μην ακούσει το ερώτημα. Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο. Αν η Ευρώπη αποδεχθεί, έστω σιωπηρά, μια τέτοια εξέλιξη, θα έχει παραδεχτεί ότι η διεθνής νομιμότητα ισχύει μόνο όταν δεν ενοχλεί τους ισχυρούς.
Θα έχει απολέσει το τελευταίο της ηθικό πλεονέκτημα: την αξίωση ότι λειτουργεί ως ενιαία δύναμη και όχι ως σύνολο κρατών που προσαρμόζονται αναλόγως στους συσχετισμούς ισχύος. Οταν εξελέγη ο Τραμπ, λέγαμε ότι η Ευρώπη έχει την ευκαιρία να επιταχύνει την πορεία προς την ολοκλήρωση. Προς το παρόν, η εκλογή Τραμπ την απογυμνώνει από τα προσχήματα και αναδεικνύει τις αδυναμίες της.
