Παρά τις υποσχέσεις και τις πολυετείς δεσμεύσεις για συμπερίληψη, το Χόλιγουντ του 2025 έδειξε στις γυναίκες δημιουργούς τη μεγάλη έξοδο.
Η εκπροσώπηση των γυναικών στη σκηνοθεσία των μεγάλων κινηματογραφικών επιτυχιών σημείωσε σοκαριστική βουτιά, φτάνοντας στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων επτά ετών αναφέρει το The Hollywood Reporter.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της USC Annenberg Inclusion Initiative [Πρωτοβουλίας Συμπερίληψης Annenberg του USC], μόλις 9 γυναίκες εργάστηκαν ως σκηνοθέτες στις 100 ταινίες με τις υψηλότερες εισπράξεις της χρονιάς που πέρασε.
Το απογοητευτικό και για τους πιο αισιόδοξους νούμερο αντιστοιχεί σε ένα πενιχρό 8,1% επί του συνόλου των σκηνοθετών, σημειώνοντας σημαντική πτώση από το 13,4% του 2024.
Όπως σημειώνεται πρόκειται για τη χαμηλότερη εκπροσώπηση από το 2018, όταν το ποσοστό είχε περιοριστεί στο 4,5%, αποδεικνύοντας ότι όλα όσα χαιρετήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια ως πρόοδος και συμπερίληψη ήταν μόνο μια προσωρινή εξαίρεση σε ένα θλιβερό κανόνα.
Η Δρ. Στέισι Λ. Σμιθ, ιδρύτρια και συντάκτρια της μελέτης, υπογράμμισε ότι αυτά τα αποτελέσματα δεν οφείλονται στις πρόσφατες πολιτικές αλλαγές στις ΗΠΑ, αλλά σε αποφάσεις που ελήφθησαν στα γραφεία των στελεχών πολύ πριν από την απαγόρευση των προγραμμάτων Διαφορετικότητας, Ισότητας και Συμπερίληψης (DEI).
«Τα δεδομένα του 2025 αποκαλύπτουν ότι η πρόοδος για τις γυναίκες σκηνοθέτες ήταν παροδική», δήλωσε η Σμιθ, σημειώνοντας ότι πολλές από αυτές τις ταινίες είχαν πάρει το «πράσινο φως» πολύ πριν από τις εκλογές του 2024.
Η τάση αυτή δείχνει μια ευρύτερη στρατηγική υποχώρηση του Χόλιγουντ από τις πρωτοβουλίες συμπερίληψης που κυριάρχησαν τα προηγούμενα χρόνια. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και παράδοξα ευρήματα της έκθεσης αφορά τη φυλετική σύνθεση των δημιουργών.
Το 2025, το 24,3% των σκηνοθετών στις ταινίες με τις υψηλότερες εισπράξεις προερχόταν από υποεκπροσωπούμενες φυλετικές ομάδες. Μάλιστα, για πρώτη φορά στην ιστορία της έκθεσης, οι έγχρωμες γυναίκες (5,4%) ξεπέρασαν σε αριθμό τις λευκές γυναίκες (2,7%) στις κορυφαίες παραγωγές.
Παρά τη μικρή αυτή αλλαγή στις ισορροπίες, η συνολική εικόνα παραμένει ζοφερή, καθώς μεγάλα ονόματα της βιομηχανίας όπως η Paramount Pictures, η Warner Bros. και η Lionsgate δεν είχαν ούτε μία γυναίκα σκηνοθέτη στις ταινίες που αξιολογήθηκαν στη λίστα, αφήνοντας τη Disney να ηγείται σχεδόν μόνη της στην πρόσληψη γυναικών.
Η μελέτη του Annenberg επικεντρώνεται αποκλειστικά στις κινηματογραφικές κυκλοφορίες και δεν περιλαμβάνει τις πλατφόρμες streaming, όπου η εικόνα είναι αισθητά καλύτερη.
Στο Netflix, για παράδειγμα, οι γυναίκες αντιστοιχούσαν στο 20,5% των σκηνοθετών για το 2024, ποσοστό υπερδιπλάσιο από αυτό των μεγάλων εισπρακτικών επιτυχιών σε κινηματογραφικές αίθουσες.
Το συμπέρασμα είναι απογοητευτικό. Ενώ η βιομηχανία διαθέτει ικανές γυναίκες δημιουργούς, τα μεγάλα παραδοσιακά στούντιο παραμένουν διστακτικά στο να τους εμπιστευτούν τα βαριά «χαρτιά» τους και τους προϋπολογισμούς των blockbusters.
Προφανώς και η κατακόρυφη πτώση στην παρουσία των γυναικών στην καρέκλα του σκηνοθέτη του 2025 είναι συνέπεια μιας σειράς δομικών και στρατηγικών αλλαγών στη βιομηχανία του θεάματος με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι το Χόλιγουντ βρίσκεται σε μια φάση «διόρθωσης» που πλήττει δυσανάλογα τις γυναίκες και τις μειονότητες.
Πίσω από τις ψυχρές στατιστικές της έρευνας Annenberg κρύβεται μια βαθιά κρίση στρατηγικής στο Χόλιγουντ, όπου η οικονομική πίεση και η αλλαγή στην πολιτική ατζέντα συνδυάζονται για να κλείσουν τις πόρτες στις γυναίκες δημιουργούς.
Αν και η επιτυχία της Γκρέτα Γκέργουικ χαιρετήθηκε με εξώφυλλα και υποσχέσεις, οι γυναίκες σκηνοθέτιδες που αναλαμβάνουν μεγάλες παραγωγές μειώνονται χρονιά με τη χρονιά
Ένας από τους βασικούς λόγους της πτώσης είναι η οικονομική πίεση που δέχονται τα στούντιο. Σε περιόδους κρίσης ή μετά από μεγάλες εμπορικές αποτυχίες, οι διευθυντές παραγωγής τείνουν να επιστρέφουν σε αυτό που θεωρούν «ασφαλή επιλογή».
Ιστορικά, αυτό μεταφράζεται στην πρόσληψη ανδρών σκηνοθετών που έχουν ήδη διαχειριστεί μεγάλα franchise. Οι γυναίκες, συχνά, δεν έχουν την ευκαιρία να χτίσουν ένα τέτοιο βιογραφικό, με αποτέλεσμα να αποκλείονται από τον κύκλο των 100 εμπορικότερων ταινιών, οι οποίες απαιτούν τεράστια μπάτζετ και θεωρούνται υψηλού ρίσκου.
Παράλληλα το 2025 σηματοδότησε μια σαφή υποχώρηση από τα προγράμματα Διαφορετικότητας, Ισότητας και Συμπερίληψης (DEI). Μετά από μια περίοδο έντονης πίεσης για αλλαγή (ειδικά μετά το 2020), πολλά στούντιο άρχισαν να ατονούν τις εσωτερικές τους πολιτικές που ευνοούσαν την πρόσληψη γυναικών.
Η βιομηχανία του θεάματος είναι διχασμένη. Αν και οι πλατφόρμες streaming συνεχίζουν να επενδύουν σε γυναίκες σκηνοθέτες, καθώς το μοντέλο τους βασίζεται στην ποικιλία περιεχομένου για διαφορετικά κοινά, τα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο επιμένουν να επενδύουν σε sequels και υπερηρωικές ταινίες, είδη στα οποία η πρόσβαση των γυναικών παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Συνεπώς οι γυναίκες δημιουργοί βρίσκουν στέγη στην τηλεόραση και το streaming, αλλά «εξορίζονται» από το γκλάμουρ και τα έσοδα της μεγάλης οθόνης.
Ακόμα και όταν οι γυναίκες σκηνοθετούν, συχνά περιορίζονται σε ταινίες μεσαίου ή χαμηλού προϋπολογισμού. Η λίστα με τις 100 εμπορικότερες ταινίες αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από παραγωγές άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Το γεγονός ότι μόνο 9 γυναίκες βρέθηκαν σε αυτή τη λίστα δείχνει ότι η «γυάλινη οροφή» παραμένει ακλόνητη όταν πρόκειται για τη διαχείριση των μεγάλων κεφαλαίων της βιομηχανίας.
Τα στούντιο συνεχίζουν να εμπιστεύονται τα «βαριά» τους όπλα σε άνδρες, θεωρώντας —λανθασμένα, όπως απέδειξε η εντυπωσιακή επιτυχία της Barbie που σκηνοθέτησε η Γκρέτα Γκέργουιγκ το 2023— ότι είναι οι μόνοι που μπορούν να εγγυηθούν την κερδοφορία.
Η αντιπάθεια του Χόλιγουντ στις γυναίκες δημιουργούς, ακόμη και αν κάνουν ταινίες που γίνονται τεράστιες εμπορικές επιτυχίες, επιβεβαιώθηκε ξανά όπως και το 2023, όταν η Γκέργουιγκ, δεν προτάθηκε για Οσκαρ Σκηνοθεσίας παρά την τεράστια εισπρακτική επιτυχία της ταινίας της.
Η απουσία της από τις λίστες είχε ανοίξει ξανά ένα τεράστιο κύκλο συζήτησης για την εκπροσώπηση των γυναικών στη βιομηχανία του κινηματογράφου καθώς η Barbie ήταν ένα φαινόμενο της ποπ κουλτούρας, ξεπέρασε τo 1 δισ. δολάρια σε μόλις 17 ημέρες μετά την κυκλοφορία της, σύμφωνα με την Warner Bros, έγινε η πιο κερδοφόρα παραγωγή στην ιστορία του στούντιο και η Γκέργουιγκ έγινε η πρώτη γυναίκα που κατάφερε κάτι τέτοιο.
«Κανείς εκτός από την Γκρέτα Γκέργουιγκ δεν θα μπορούσε να είχε ζωντανέψει αυτό το έμβλημα των γενεών και τον κόσμο της σε μια τόσο αστεία, συναισθηματική και διασκεδαστική ιστορία, που κυριολεκτικά κάνει ολόκληρο τον κόσμο ροζ» έλεγε ο Τζεφ Γκόλντσταϊν, πρόεδρος της εγχώριας διανομής στις ΗΠΑ, μετά την επιτυχία της ταινίας.
Το παράδοξο με την Ακαδημία που έχει στη διεύθυνση των σκηνοθετικών υποψηφιοτήτων δύο γυναίκες, τις Αβα ΝτιΒερνέ και Σουζάν Μπίερ, είναι ότι μέχρι το 2023 μόλις οκτώ γυναίκες είχαν προταθεί στα 95 χρόνια του θεσμού για το βραβείο Σκηνοθεσίας, μεταξύ των οποίων η Τζέιν Κάμπιον δύο φορές (The Piano, The Power of the Dog) και η Ζιστίν Τριέ (Ανατομία μιας Πτώσης) φέτος.
Από αυτές μόλις τρεις έχουν κερδίσει το χρυσό αγαλματίδιο (Κάμπιον, Κάθριν Μπίγκελοου για το The Hurt Locker και η Κλόι Ζάο για το Nomadland).
Επιπλέον οι γυναίκες είναι υποεκπροσωπούμενες ακόμη και ως μέλη της Ακαδημίας που ορίζει το Χόλιγουντ. Στο σύνολο των 10.000 μελών, μόνο το 34% είναι γυναίκες.
