Η διαπίστωση αυτή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και αναδεικνύει την ανάγκη για αυστηρότερη προστασία
Μια τεχνολογία που μέχρι χθες θεωρούσαμε απλώς «υποδομή σύνδεσης» αποδεικνύεται ότι μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο παρακολούθησης. Ερευνητές στη Γερμανία προειδοποιούν ότι τα δίκτυα WiFi έχουν τη δυνατότητα να ταυτοποιούν ανθρώπους παθητικά — ακόμη κι αν δεν φέρουν καμία συσκευή και χωρίς να το γνωρίζουν.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το Karlsruhe Institute of Technology (KIT), δείχνει ότι η απλή καταγραφή της επικοινωνίας WiFi σε έναν χώρο αρκεί για να αναγνωριστεί ένα άτομο με εξαιρετικά υψηλή ακρίβεια. Το εύρημα αυτό ανοίγει έναν δύσκολο διάλογο για το πού τελειώνει η τεχνολογία και πού αρχίζει η παραβίαση της ιδιωτικής ζωής.
Πώς «βλέπει» το WiFi τους ανθρώπους
Η μέθοδος δεν βασίζεται σε κάμερες, μικρόφωνα ή φορητές συσκευές. Τα ραδιοκύματα του WiFi διαχέονται στον χώρο και, καθώς αλληλεπιδρούν με το ανθρώπινο σώμα, δημιουργούν μοναδικά μοτίβα ανάκλασης. Αυτά τα μοτίβα μπορούν να συλλεχθούν και να αναλυθούν, παράγοντας κάτι σαν «ραδιογραφική εικόνα» του περιβάλλοντος.
«Παρατηρώντας τη διάδοση των ραδιοκυμάτων, μπορούμε ουσιαστικά να σχηματίσουμε μια εικόνα των ατόμων που βρίσκονται στον χώρο», εξηγεί ο καθηγητής Θόρστεν Στρούφε από το KASTEL, το Ινστιτούτο Ασφάλειας Πληροφορίας και Αξιοπιστίας του KIT. «Λειτουργεί όπως μια κάμερα — μόνο που αντί για φως χρησιμοποιεί ραδιοκύματα».
Το κρίσιμο σημείο: δεν έχει σημασία αν κάποιος έχει απενεργοποιήσει το WiFi στο κινητό του. Αρκεί να υπάρχουν άλλες ενεργές συσκευές γύρω του.
Οι δρομολογητές ως «σιωπηλοί παρατηρητές»
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι κάθε router μπορεί να μετατραπεί σε παθητικό μέσο παρακολούθησης. Αν κάποιος περνά συχνά από έναν χώρο με WiFi — ένα καφέ, ένα γραφείο, έναν δημόσιο χώρο — μπορεί να ταυτοποιηθεί χωρίς ποτέ να το αντιληφθεί.
Σε αντίθεση με πιο «ορατές» τεχνολογίες, όπως οι κάμερες CCTV, τα ασύρματα δίκτυα δεν τραβούν την προσοχή. Κι αυτό είναι που τα καθιστά επικίνδυνα: είναι παντού, αθόρυβα και αόρατα.
Χωρίς ειδικό εξοπλισμό
Η νέα τεχνική δεν απαιτεί προηγμένα συστήματα ή αισθητήρες τύπου LIDAR. Χρησιμοποιεί τη συνηθισμένη επικοινωνία μεταξύ WiFi συσκευών και δρομολογητών, αξιοποιώντας δεδομένα ανατροφοδότησης διαμόρφωσης δέσμης (beamforming feedback information – BFI). Τα δεδομένα αυτά μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση και μπορούν να αναγνωστούν από οποιονδήποτε βρίσκεται εντός εμβέλειας.
Με τη βοήθεια μοντέλων μηχανικής μάθησης, οι ερευνητές κατάφεραν να αναγνωρίσουν άτομα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ακόμη και από διαφορετικές γωνίες ή με διαφορετικό τρόπο βάδισης.
Σχεδόν απόλυτη ακρίβεια, πραγματικοί κίνδυνοι
Σε δοκιμή με 197 συμμετέχοντες, η ταυτοποίηση πέτυχε ποσοστό ακρίβειας που πλησίασε το 100%. Το αποτέλεσμα αυτό εντυπωσιάζει τεχνικά, αλλά τρομάζει κοινωνικά.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά, ιδιαίτερα σε αυταρχικά καθεστώτα, για την παρακολούθηση διαδηλωτών ή πολιτών χωρίς καμία συναίνεση.
Για τον λόγο αυτό ζητούν να ενσωματωθούν ισχυρές εγγυήσεις προστασίας της ιδιωτικότητας στο νέο πρότυπο WiFi IEEE 802.11bf.
Η μελέτη έχει δημοσιευθεί στο ACM Digital Library και, όπως φαίνεται, ανοίγει μια συζήτηση που δεν αφορά το μέλλον — αλλά το παρόν. Γιατί το WiFi δεν είναι πια απλώς σύνδεση. Είναι και παρατήρηση. Και αυτό αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού.
