Δύο ακόμη έφηβοι, 17 ετών.
Δύο ακόμη ζωές που χάθηκαν τραγικά.
Και μαζί τους, ένα ερώτημα που επιστρέφει ξανά και ξανά, κάθε φορά που η κοινωνία μας σοκάρεται, θρηνεί και για λίγο «αναρωτιέται»:
Πόσο διαφορετική θα μπορούσε να είναι η πραγματικότητα των παιδιών και των εφήβων μας, εάν στα σχολεία υπήρχαν, από την προσχολική ήδη ηλικία, καθολικά, υποχρεωτικά, οργανωμένα και θεσμοθετημένα προγράμματα συναισθηματικής και σεξουαλικής αγωγής;
Πόσα παιδιά θα είχαν μάθει να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν το συναίσθημά τους χωρίς ντροπή;
Πόσα θα είχαν αποκτήσει γλώσσα για τον ψυχικό τους πόνο;
Πόσα θα είχαν νιώσει ότι ανήκουν, ότι ακούγονται, ότι αξίζουν;
Πόσα περιστατικά bullying, βίας, αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών, απομόνωσης και βαθιάς εσωτερικευμένης ντροπής θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί;
Η διεθνής βιβλιογραφία είναι σαφής. Τα προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης (Social and Emotional Learning, SEL), όταν εφαρμόζονται συστηματικά μέσα στο σχολικό πλαίσιο, συνδέονται με:
• βελτίωση της αυτοεκτίμησης και της ψυχικής ανθεκτικότητας,
• ενίσχυση της ενσυναίσθησης και των κοινωνικών δεξιοτήτων,
• μείωση του bullying και της επιθετικότητας,
• μείωση επικίνδυνων και αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών,
• βελτίωση της σχολικής προσαρμογής και της ψυχικής υγείας των μαθητών.
Η UNESCO υπογραμμίζει ότι η κοινωνική και συναισθηματική μάθηση δεν αποτελεί «συμπληρωματική πολυτέλεια», αλλά αναγκαίο πυλώνα ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος που θέλει να προστατεύει την ψυχική υγεία και να καλλιεργεί ασφαλή, συμπεριληπτικά σχολικά περιβάλλοντα.
Αντίστοιχα, οι σύγχρονες προσεγγίσεις στη σεξουαλική αγωγή δεν αφορούν μόνο τη βιολογία ή την πρόληψη. Αφορούν τα όρια, τη συναίνεση, την ταυτότητα, τον σεβασμό, την ασφάλεια, τη σχέση με το σώμα και τον εαυτό. Αφορούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Διδάσκονται, υποστηρίζονται και ενισχύονται μέσα από σταθερές και επιστημονικά τεκμηριωμένες εκπαιδευτικές πρακτικές.
Κι όμως, ενώ γνωρίζουμε, ενώ έχουμε δεδομένα, ενώ η επιστήμη μιλά εδώ και χρόνια, συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε την ψυχική πρόληψη ως κάτι «δευτερεύον».
Μέχρι πότε;
Για πόσο ακόμη η πολιτεία θα αντιμετωπίζει ως επιλογή αυτό που θα έπρεπε να είναι αυτονόητη υποχρέωση;
Γιατί όταν η πρόληψη απουσιάζει συστηματικά, η αμέλεια παύει να είναι απλώς πολιτική ανεπάρκεια.
Γίνεται κοινωνική ευθύνη. Και πολλές φορές, εγκληματική σιωπή.
Σπύρος Στάμος
Ψυχολόγος
