Το IRIS έχει περάσει για τα καλά στην καθημερινότητα των πολιτών. Γονείς στέλνουν χρήματα στα παιδιά τους, φίλοι μοιράζονται τον λογαριασμό μιας εξόδου και φοιτητές λαμβάνουν ποσά για ενοίκιο, τρόφιμα ή άλλες βασικές ανάγκες.
Η ευκολία της υπηρεσίας, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα εύλογο ερώτημα: μπορεί μια μεταφορά μέσω IRIS να θεωρηθεί δωρεά ή ακόμη και να προκαλέσει φορολογικό έλεγχο;
Η σύντομη απάντηση είναι ότι το IRIS αποτελεί απλώς μέσο πληρωμής. Δεν αλλάζει από μόνο του τη φορολογική φύση μιας συναλλαγής. Αυτό που εξετάζεται είναι ποιος έστειλε τα χρήματα, σε ποιον, για ποιον λόγο και εάν η κίνηση μπορεί να τεκμηριωθεί.
Δεν υπάρχει «μαγικό» ποσό που ενεργοποιεί αυτόματα έλεγχο
Η μεταφορά ενός συγκεκριμένου ποσού δεν σημαίνει ότι ο φορολογούμενος θα βρεθεί αυτομάτως στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ. Δεν έχει ανακοινωθεί κάποιο ενιαίο όριο κάτω από το οποίο όλες οι συναλλαγές θεωρούνται ασφαλείς και πάνω από το οποίο ξεκινά υποχρεωτικά έλεγχος.
Σημασία έχει η συνολική εικόνα. Ερωτήματα μπορεί να προκύψουν όταν εμφανίζονται:
- συχνές μεταφορές σημαντικών ποσών,
- επαναλαμβανόμενες κινήσεις με το ίδιο ή παρόμοιο ύψος,
- ποσά που δεν συμβαδίζουν με το δηλωμένο εισόδημα των εμπλεκομένων,
- πληρωμές οι οποίες εμφανίζονται ως προσωπικές μεταφορές, ενώ στην πραγματικότητα αφορούν επαγγελματική δραστηριότητα,
- διαδοχικές κινήσεις μέσω συγγενών ή κοινών λογαριασμών χωρίς σαφή οικονομική αιτία.
Η Εφορία δεν φορολογεί το κουμπί που πατήθηκε στο mobile banking. Εξετάζει την πραγματική αιτία πίσω από τη συναλλαγή.
Χαρτζιλίκι και καθημερινά οικογενειακά έξοδα
Μικρά και εύλογα ποσά που καλύπτουν καθημερινές ανάγκες δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε φορολογητέα δωρεά επειδή στάλθηκαν μέσω IRIS.
Στην πράξη, διαφορετικά αξιολογείται το μοίρασμα ενός λογαριασμού μεταξύ φίλων ή η κάλυψη των συνηθισμένων εξόδων ενός παιδιού και διαφορετικά η μεταβίβαση ενός μεγάλου κεφαλαίου χωρίς αντάλλαγμα.
Ιδιαίτερα στις οικογενειακές συναλλαγές, κρίσιμα στοιχεία είναι η ηλικία και η οικονομική κατάσταση του παιδιού, το ύψος και η συχνότητα των ποσών, καθώς και ο πραγματικός σκοπός τους. Μια μεταφορά για σούπερ μάρκετ ή ενοίκιο δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με την καταβολή δεκάδων χιλιάδων ευρώ για αγορά περιουσιακού στοιχείου.
Πότε χρειάζεται δήλωση γονικής παροχής ή δωρεάς
Όταν τα χρήματα δίνονται χωρίς αντάλλαγμα και αυξάνουν ουσιαστικά την περιουσία του αποδέκτη, μπορεί να πρόκειται για χρηματική δωρεά ή γονική παροχή. Τότε εφαρμόζονται οι κανόνες της φορολογίας κεφαλαίου και απαιτείται η προβλεπόμενη δήλωση.
Για μεταφορές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας —σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, παιδιά, εγγόνια και γονείς— εφαρμόζεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ. Βασική προϋπόθεση για τις χρηματικές μεταβιβάσεις είναι να πραγματοποιούνται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και να δηλώνονται κανονικά.
Το ποσό πάνω από τις 800.000 ευρώ φορολογείται με συντελεστή 10%. Το αφορολόγητο δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται δήλωση: σημαίνει ότι, εφόσον τηρηθούν οι όροι, δεν επιβάλλεται φόρος μέχρι το συγκεκριμένο όριο. Η δήλωση υποβάλλεται ψηφιακά μέσω του myPROPERTY, ενώ χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο η γενική προθεσμία είναι έξι μήνες από την παράδοση των χρημάτων. ΑΑΔΕ – Φορολογία δωρεών και γονικών παροχών
Γιατί τα μετρητά κρύβουν φορολογική παγίδα
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές της Α΄ κατηγορίας συνδέεται με αποδεδειγμένη μεταφορά μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Εάν τα χρήματα παραδοθούν με μετρητά, δεν εφαρμόζεται το συγκεκριμένο αφορολόγητο και η χρηματική παροχή προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας φορολογείται αυτοτελώς με 10% από το πρώτο ευρώ.
Με απλά λόγια, ο φάκελος με τα μετρητά μπορεί να μοιάζει «παραδοσιακός», φορολογικά όμως είναι η ακριβή επιλογή.
Αδέλφια, θείοι και φίλοι
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν καλύπτει κάθε συγγενή ή γνωστό.
Οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Β΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα αδέλφια, φορολογούνται αυτοτελώς με 20%. Για πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας, όπου εντάσσονται οι πιο μακρινοί συγγενείς και όσοι δεν έχουν συγγενική σχέση, ο συντελεστής φτάνει το 40%. Η φορολόγηση στις περιπτώσεις αυτές αρχίζει από το πρώτο ευρώ.
Οι διαδοχικές μεταφορές μέσω συγγενών
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα χρήματα περνούν πρώτα από ένα συγγενικό πρόσωπο και στη συνέχεια καταλήγουν σε άλλον αποδέκτη.
Για παράδειγμα, εάν ένα παιδί στείλει χρήματα στον γονέα και εκείνος τα μεταφέρει αμέσως στο άλλο παιδί, η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει εάν πρόκειται πράγματι για δύο ξεχωριστές δωρεές ή για έμμεση δωρεά μεταξύ αδελφών, με σκοπό την αποφυγή του φόρου 20%.
Η χρονική εγγύτητα αποτελεί σημαντική ένδειξη, όχι όμως το μοναδικό κριτήριο. Εξετάζονται επίσης η προέλευση των χρημάτων, η οικονομική δυνατότητα του ενδιάμεσου προσώπου και το ποιος ήταν εξαρχής ο πραγματικός τελικός αποδέκτης. Η σχετική εγκύκλιος της ΑΑΔΕ περιγράφει αναλυτικά την εφαρμογή του αφορολόγητου και τις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών. ΑΑΔΕ – Εγκύκλιος Ε.2077/2022
Τι ισχύει για τους κοινούς λογαριασμούς
Η ύπαρξη συνδικαιούχου δεν σημαίνει ότι κάθε ποσό που εισέρχεται σε κοινό λογαριασμό ανήκει αυτομάτως σε όλους.
Σε ενδεχόμενο έλεγχο μπορεί να εξεταστεί ποιος κατέθεσε τα χρήματα και ποιος τελικά τα χρησιμοποίησε. Εάν μια παροχή προς το παιδί καταλήξει στην πράξη σε τρίτο συνδικαιούχο, ενδέχεται να αντιμετωπιστεί ως δωρεά προς εκείνον, με τον φόρο που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη συγγενική σχέση.
Τα νέα όρια του IRIS
Από τις 15 Ιανουαρίου 2026 το ημερήσιο όριο μεταφορών μεταξύ φυσικών προσώπων μέσω IRIS ανέρχεται σε 1.000 ευρώ, με συνολικό μηνιαίο πλαφόν 5.000 ευρώ.
Ξεχωριστό ημερήσιο όριο 1.000 ευρώ ισχύει για πληρωμές προς ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις. Για τις επαγγελματικές συναλλαγές δεν προβλέπεται αντίστοιχο μηνιαίο πλαφόν.
Τα λειτουργικά αυτά όρια δεν αποτελούν φορολογικό αφορολόγητο. Το γεγονός ότι μια συναλλαγή επιτρέπεται από το σύστημα δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται από ενδεχόμενη υποχρέωση δήλωσης.
Πώς να προστατευτείτε
Για να περιοριστούν οι πιθανότητες παρερμηνείας μιας συναλλαγής, οι φορολογούμενοι μπορούν να ακολουθούν ορισμένες απλές πρακτικές:
- Να συμπληρώνουν σαφή αιτιολογία, όπως «μερίδιο λογαριασμού», «ενοίκιο φοιτητή Αυγούστου» ή «επιστροφή εξόδων».
- Να κρατούν αποδείξεις, μισθωτήρια, λογαριασμούς και άλλα στοιχεία που τεκμηριώνουν τον σκοπό της πληρωμής.
- Να μη χρησιμοποιούν προσωπική μεταφορά IRIS για πληρωμή επαγγελματία. Η συναλλαγή πρέπει να γίνεται μέσω του επαγγελματικού καναλιού και να συνοδεύεται από νόμιμο παραστατικό.
- Να αποφεύγουν διαδοχικές μεταφορές μέσω συγγενών όταν ο πραγματικός τελικός αποδέκτης είναι άλλος.
- Να δηλώνουν εγκαίρως τις πραγματικές δωρεές και γονικές παροχές.
- Να ζητούν συμβουλή λογιστή ή φοροτεχνικού πριν από μεταφορά μεγάλου ποσού.
Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό: οι συνηθισμένες μεταφορές μέσω IRIS δεν αποτελούν από μόνες τους λόγο πανικού. Όταν όμως η κίνηση αφορά ουσιαστική μεταβίβαση περιουσίας, η σωστή δήλωση και η καθαρή τραπεζική διαδρομή είναι απαραίτητες. Η αιτιολογία των πέντε λέξεων σήμερα μπορεί να γλιτώσει μια ολόκληρη φορολογική οδύσσεια αύριο.
