Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ελληνικής κοινωνιολογίας, με πολυετή παρουσία στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση, την έρευνα και τον δημόσιο διάλογο.
Η αποτέφρωσή του έχει προγραμματιστεί για την Τετάρτη στη Ριτσώνα.
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937, σε οικογένεια με ισχυρή παρουσία στη νομική επιστήμη και στην πολιτική. Ήταν εγγονός του καθηγητή Ποινικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών Κωνσταντίνου Τσουκαλά και γιος του δικηγόρου και πολιτικού Άγγελου Τσουκαλά.
Οι σπουδές και η ακαδημαϊκή διαδρομή του
Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Φιλοσοφία του Δικαίου και στην Κοινωνιολογία. Φοίτησε στα πανεπιστήμια της Χαϊδελβέργης, του Μονάχου, του Παρισιού και του Γέιλ.
Το 1974 αναγορεύτηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού.
Κατά την πρώτη περίοδο της επαγγελματικής του πορείας άσκησε τη δικηγορία στην Αθήνα, από το 1961 έως το 1968. Παράλληλα, εργάστηκε ως ερευνητής στο Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών και στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας.
Από το 1968 έως το 1985 δίδαξε Κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Στη συνέχεια εξελέγη καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η διδασκαλία και το συγγραφικό του έργο επηρέασαν γενιές φοιτητών και ερευνητών, με βασικά πεδία ενδιαφέροντος το κράτος, τις κοινωνικές τάξεις, την εκπαίδευση, την εξάρτηση και τις μεταβολές της ελληνικής κοινωνίας.
Η παρουσία του στο ΕΚΚΕ και σε θεσμικές θέσεις
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς διετέλεσε επιστημονικός διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών από το 1981 έως το 1989 και πρόεδρος του Διοικητικού του Συμβουλίου από το 1993 έως το 1996.
Υπήρξε επίσης πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων, μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας και επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Γαλλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και του Μεξικού.
Από το 1994 έως το 1996 ηγήθηκε της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για την Κοινωνική Ανάπτυξη.
Στη διάρκεια της πορείας του ανέλαβε σημαντικές πολιτιστικές και θεσμικές αρμοδιότητες. Διετέλεσε πρόεδρος του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και μέλος της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας.
Συμμετείχε ακόμη στο ερευνητικό συμβούλιο του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάνης, ενώ από το 2000 έως το 2014 υπηρέτησε ως τακτικό μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής.
Η εκλογή στην Ακαδημία Αθηνών
Το 2025 ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ως αναγνώριση της μακράς επιστημονικής και πνευματικής προσφοράς του.
Ο θάνατός του αφήνει σημαντικό κενό στην ελληνική κοινωνική επιστήμη. Το πολυδιάστατο έργο του, η δημόσια παρουσία και η συμβολή του στη μελέτη της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας αποτελούν την παρακαταθήκη του.
