Νέες διαστάσεις λαμβάνουν οι τηλεφωνικές απάτες, με οργανωμένες ομάδες να επιστρατεύουν περίπλοκα σενάρια, ψυχολογική πίεση και σύγχρονα τεχνολογικά μέσα για να αποκτούν πρόσβαση σε σπίτια και να αρπάζουν χρήματα και κοσμήματα.
Μία από τις συνηθέστερες μεθόδους είναι η προσποίηση τεχνικών του ΔΕΔΔΗΕ. Οι δράστες τηλεφωνούν σε ανυποψίαστους πολίτες, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει διαρροή ηλεκτρικού ρεύματος, πρόβλημα στη γείωση ή επικείμενη διακοπή ηλεκτροδότησης.
Ακολουθεί ένας καταιγισμός οδηγιών: ζητούν από το υποψήφιο θύμα να ελέγξει τον ηλεκτρικό πίνακα, να ανοίξει ή να κλείσει οικιακές συσκευές και να μετακινηθεί από δωμάτιο σε δωμάτιο. Με αυτόν τον τρόπο προκαλούν σύγχυση και διατηρούν τον πλήρη έλεγχο της συνομιλίας.
Το πρόσχημα του «υδραργύρου»
Σε πρόσφατη περίπτωση στα Πετράλωνα, οι απατεώνες έπεισαν μία γυναίκα ότι τα κοσμήματα, τα παλαιού τύπου θερμόμετρα και ακόμη και τα χαρτονομίσματα με ταινία ασφαλείας επηρέαζαν δήθεν τη λειτουργία του ηλεκτρικού ρεύματος.
Της ζήτησαν να συγκεντρώσει χρήματα και τιμαλφή, να τα τοποθετήσει σε σακούλα και να τα αφήσει πάνω σε ξύλινη επιφάνεια. Στη συνέχεια την καθοδήγησαν να ανοίξει τις μπαλκονόπορτες και, τελικά, την είσοδο της πολυκατοικίας.
Έπειτα από περίπου μία ώρα συνεχών οδηγιών, η γυναίκα είχε αποπροσανατολιστεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε άνοιξε μόνη της την πόρτα στους συνεργούς των ατόμων που βρίσκονταν στην τηλεφωνική γραμμή. Οι δράστες μπήκαν στο σπίτι, πήραν τα χρήματα και τα κοσμήματα και αποχώρησαν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.
Για να εμποδίσουν το θύμα να επικοινωνήσει με συγγενικό πρόσωπο ή με την Αστυνομία, οι απατεώνες είχαν φροντίσει να καλέσουν ταυτόχρονα τόσο στο σταθερό όσο και στο κινητό τηλέφωνό της.
Όταν η γυναίκα αντιλήφθηκε ότι τα κοσμήματά της είχαν εξαφανιστεί, οι δράστες συνέχισαν την παράσταση. Προσποιήθηκαν ότι ειδοποιούσαν την Αστυνομία και ισχυρίστηκαν ότι είχαν εντοπίσει τη γυναίκα που δήθεν είχε αφαιρέσει τα τιμαλφή.
Το οργανωμένο σενάριο
Από τις έρευνες των Αρχών προκύπτει ότι οι περισσότερες συμμορίες ακολουθούν παρόμοια βήματα:
- Εμφανίζονται ως υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ, τεχνικοί, λογιστές ή αστυνομικοί.
- Επικαλούνται επείγον τεχνικό πρόβλημα, διαρροή ρεύματος ή κίνδυνο πυρκαγιάς.
- Ζητούν από το θύμα να συγκεντρώσει χρήματα και κοσμήματα για να τα «προστατεύσει».
- Το κρατούν απασχολημένο στο τηλέφωνο, συχνά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
- Το πείθουν να ανοίξει την είσοδο ή στέλνουν συνεργό τους να παραλάβει τα αντικείμενα.
- Εάν η απάτη αποκαλυφθεί, μπορεί να υποδυθούν ακόμη και αστυνομικούς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι δράστες έχουν προηγουμένως εντοπίσει τη διεύθυνση του υποψήφιου θύματος και έχουν εξετάσει φωτογραφίες της κατοικίας μέσω διαδικτυακών εφαρμογών χαρτών.
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα εξαπάτησης μιας 99χρονης στον Άγιο Παντελεήμονα, οι αστυνομικοί φέρεται να βρήκαν στο κινητό υπόπτου διαγραμμένο στιγμιότυπο με την πρόσοψη κατοικίας στη Γλυφάδα. Στο συγκεκριμένο σπίτι είχε γίνει προσπάθεια εξαπάτησης μιας 57χρονης δύο φορές, χωρίς επιτυχία, καθώς η γυναίκα ενημέρωσε την Αστυνομία.
Απάτες και με τεχνητή νοημοσύνη
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, μέσω των οποίων οι απατεώνες μπορούν να μιμούνται τη φωνή συγγενικών προσώπων.
Με ένα μικρό δείγμα φωνής, το οποίο μπορεί να προέρχεται ακόμη και από βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργούν ηχητικά μηνύματα ή τηλεφωνικές συνομιλίες που ακούγονται πειστικές. Στη συνέχεια υποστηρίζουν ότι κάποιο παιδί ή άλλο μέλος της οικογένειας έχει εμπλακεί σε τροχαίο, βρίσκεται στο νοσοκομείο ή χρειάζεται επειγόντως χρήματα.
Η βασική αρχή παραμένει ίδια: δημιουργούν πανικό, απαιτούν άμεση απόφαση και δεν αφήνουν χρόνο στο θύμα να ελέγξει την πληροφορία.
Σχεδόν 60.000 ευρώ μέσα σε μία εβδομάδα
Η έκταση του φαινομένου αποτυπώνεται και σε υπόθεση που ερεύνησε η Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Ηρακλείου. Δύο νεαροί, ηλικίας 21 και 23 ετών, κατηγορούνται ότι μέσα σε μία εβδομάδα εξαπάτησαν εννέα πολίτες, εμφανιζόμενοι ως τεχνικοί του ΔΕΔΔΗΕ και λογιστές.
Η συνολική λεία τους φέρεται να πλησίασε τις 60.000 ευρώ.
Οι Αρχές εκτιμούν ότι παρόμοιες ομάδες πραγματοποιούν μεγάλο αριθμό κλήσεων καθημερινά, αναζητώντας κυρίως ηλικιωμένους ή πολίτες που ζουν μόνοι. Ακόμη και όταν οι περισσότερες απόπειρες αποτυγχάνουν, μία επιτυχημένη απάτη μπορεί να αποφέρει σημαντικά ποσά.
Τι συμβουλεύει η Αστυνομία
Η βασικότερη συμβουλή των έμπειρων αστυνομικών είναι απλή: τερματίστε αμέσως κάθε ύποπτη κλήση.
Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι κανένας πραγματικός υπάλληλος εταιρείας ηλεκτρισμού, λογιστής, γιατρός ή αστυνομικός δεν θα τους ζητήσει τηλεφωνικά να συγκεντρώσουν χρήματα και κοσμήματα ή να τα παραδώσουν σε άγνωστο πρόσωπο.
Σε περίπτωση ύποπτης κλήσης συνιστάται:
- Να κλείνετε αμέσως το τηλέφωνο.
- Να μην αποκαλύπτετε προσωπικά ή τραπεζικά στοιχεία.
- Να μην αναφέρετε πού φυλάσσετε χρήματα και κοσμήματα.
- Να μην ακολουθείτε οδηγίες για τον ηλεκτρικό πίνακα ή τις οικιακές συσκευές.
- Να μην ανοίγετε την είσοδο σε άγνωστα πρόσωπα.
- Να επικοινωνείτε εσείς με τον οργανισμό ή το συγγενικό πρόσωπο, χρησιμοποιώντας αριθμό που ήδη γνωρίζετε.
- Να καλείτε την Αστυνομία από διαφορετική τηλεφωνική συσκευή, εφόσον είναι δυνατόν.
- Να ενημερώνετε ηλικιωμένους συγγενείς και γείτονες για τις μεθόδους εξαπάτησης.
Το επείγον, ο φόβος και η απαίτηση για απόλυτη μυστικότητα είναι τα βασικά «καμπανάκια». Όταν ένας άγνωστος ζητά χρήματα, κοσμήματα ή πρόσβαση στο σπίτι, η ασφαλέστερη κίνηση είναι μία: κλείνουμε το τηλέφωνο και καλούμε οι ίδιοι την Αστυνομία.
