Σχέδιο δύο ταχυτήτων για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους παρουσίασε από τη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Η πρώτη παρέμβαση προβλέπει άμεση μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας, ενώ η δεύτερη αφορά τον ευρύτερο κυβερνητικό στόχο να υποχωρήσει έως και κατά 30% το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2029.
Η διάκριση είναι κρίσιμη: η μείωση των ΥΚΩ αποτελεί συγκεκριμένο μέτρο με καθορισμένο χρόνο εφαρμογής, ενώ το 30% δεν συνιστά οριζόντια έκπτωση που θα εμφανιστεί αυτομάτως σε όλους τους λογαριασμούς. Πρόκειται για στόχο τριετίας, η επίτευξη του οποίου θα εξαρτηθεί από ένα σύνολο παρεμβάσεων, αλλά και από την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας.
Ποιοι θα δουν τις ΥΚΩ να μειώνονται στο μισό
Από τον Ιανουάριο του 2027 σχεδιάζεται η περικοπή κατά 50% της βασικής χρέωσης ΥΚΩ για περισσότερες από έξι εκατομμύρια οικιακές παροχές. Η χρέωση αναμένεται να περιοριστεί από τα 6,9 στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η ελάφρυνση θα ισχύσει ανεξάρτητα από τον προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας και το χρώμα ή το είδος του τιμολογίου που έχει επιλέξει ο καταναλωτής. Οι αναλυτικές προϋποθέσεις και ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου αναμένεται να εξειδικευτούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το πραγματικό όφελος για κάθε νοικοκυριό θα εξαρτηθεί από την κατανάλωσή του. Σε έναν λογαριασμό που αντιστοιχεί σε κατανάλωση περίπου 300 κιλοβατωρών, οι ΥΚΩ εκτιμάται ότι αποτελούν σήμερα το 3% έως 5% της τελικής επιβάρυνσης. Επομένως, η μείωσή τους κατά 50% δεν σημαίνει ότι ο συνολικός λογαριασμός θα μειωθεί κατά το ίδιο ποσοστό.
Μεγαλύτερη αναλογικά ελάφρυνση μπορούν να δουν νοικοκυριά με υψηλότερη κατανάλωση, καθώς οι χρεώσεις ΥΚΩ υπολογίζονται κλιμακωτά και αυξάνονται όταν ενεργοποιούνται τα επόμενα επίπεδα κατανάλωσης.
Πώς θα επιδιωχθεί η συνολική μείωση κατά 30%
Ο στόχος για φθηνότερο ρεύμα κατά 30% έως το 2029 στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- στην περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας,
- στην ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών,
- στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας,
- και στη μείωση της κατανάλωσης μέσα από προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, και η αφαίρεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος από τις αρχές του 2028. Τα τέλη θα συνεχίσουν να εισπράττονται, αλλά με διαφορετικό μηχανισμό, ώστε οι λογαριασμοί να αποτυπώνουν καθαρότερα το πραγματικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αλλαγή κινείται στην κατεύθυνση που συζητείται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο: οι επιβαρύνσεις οι οποίες δεν σχετίζονται άμεσα με την παραγωγή, τη μεταφορά ή την κατανάλωση ρεύματος να πάψουν να εισπράττονται μέσω των ενεργειακών λογαριασμών.
Επιδότηση για θέρμανση και ψύξη
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται νέο πρόγραμμα αντικατάστασης παλαιών συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, με στόχο να καλυφθούν περίπου 100.000 δικαιούχοι.
Η επιδότηση θα αφορά εξοπλισμό χαμηλότερης ενεργειακής κατανάλωσης, όπως αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η λογική του μέτρου είναι διπλή: να μειωθούν οι ενεργειακές ανάγκες των κατοικιών και, παράλληλα, να περιοριστεί σε μόνιμη βάση το κόστος για τα νοικοκυριά.
Το πρόγραμμα αναμένεται να αξιοποιήσει μέρος του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου, ύψους έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2028, που δημιουργείται μέσω της ρήτρας διαφυγής για επενδύσεις και δαπάνες στον τομέα της ενέργειας. Αντίστοιχες δράσεις σχεδιάζεται να ακολουθήσουν μέσα στην τριετία.
Γιατί οι διασυνδέσεις μειώνουν τις ΥΚΩ
Καθοριστικό ρόλο στην περικοπή των ΥΚΩ διαδραματίζουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
Για δεκαετίες, πολλά νησιά ηλεκτροδοτούνταν από αυτόνομους σταθμούς που έκαιγαν ντίζελ και μαζούτ. Επειδή η παραγωγή από αυτές τις μονάδες είναι σημαντικά ακριβότερη, η διαφορά καλυπτόταν μέσω του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ, τον οποίο χρηματοδοτούν οι καταναλωτές μέσα από τους λογαριασμούς τους.
Όσο περισσότερα νησιά συνδέονται με το ηπειρωτικό δίκτυο, τόσο περιορίζεται η λειτουργία των ακριβών πετρελαϊκών σταθμών. Αυτό μειώνει τις ανάγκες χρηματοδότησης του Ειδικού Λογαριασμού και δημιουργεί περιθώριο για χαμηλότερες ρυθμιζόμενες χρεώσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, οι διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων εκτιμάται ότι θα εξοικονομήσουν περίπου 509 εκατ. ευρώ από το κόστος των ΥΚΩ το 2026. Η ετήσια εξοικονόμηση υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί στα 523 εκατ. ευρώ το 2027, στα 536 εκατ. το 2028, στα 547 εκατ. το 2029 και στα 630 εκατ. ευρώ το 2030.
Το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού
Το όφελος των διασυνδέσεων δεν μπορεί, ωστόσο, να περάσει ολόκληρο και άμεσα στους καταναλωτές. Ο Ειδικός Λογαριασμός ΥΚΩ εμφανίζει, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, έλλειμμα που προσεγγίζει τα 300 εκατ. ευρώ.
Για να εφαρμοστεί η μείωση των χρεώσεων χωρίς να διαταραχθεί η χρηματοδότηση των υπηρεσιών που καλύπτει ο λογαριασμός, η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετη ενίσχυσή του με περίπου 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό το 2027.
Η έναρξη του μέτρου τον Ιανουάριο του 2027 συνδέεται τόσο με τη σταδιακή εξυγίανση του λογαριασμού όσο και με την προγραμματισμένη ολοκλήρωση της τέταρτης φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων. Μέχρι το τέλος του 2026 προβλέπεται να μεταφερθούν τα πρώτα φορτία από το ηπειρωτικό σύστημα προς τη Σαντορίνη, τη Φολέγανδρο, τη Μήλο και τη Σέριφο.
Παράλληλα, προχωρούν οι διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των μεγάλων έργων του επενδυτικού προγράμματος του ΑΔΜΗΕ το 2030.
Όπως έχει επισημάνει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Διαχειριστή, Μάνος Μανουσάκης, το συνολικό όφελος των ηλεκτρικών διασυνδέσεων για τους καταναλωτές μπορεί να ξεπεράσει τα 3,5 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας, με βάση τις σημερινές παραδοχές για το κόστος των ορυκτών καυσίμων.
Η αβεβαιότητα των διεθνών αγορών
Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις ανακοινώνονται σε μια περίοδο νέων πιέσεων στην αγορά ενέργειας. Η άνοδος του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF μεταφέρεται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού και, με χρονική υστέρηση, στα κυμαινόμενα τιμολόγια λιανικής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα σταθερά τιμολόγια μπορούν να προσφέρουν προβλεψιμότητα, αλλά όχι πάντοτε τη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικά στο σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ με χρέωση 11,5 λεπτών ανά κιλοβατώρα και διάρκεια δώδεκα μηνών, παρουσιάζοντάς το ως μέσο προστασίας από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Το κυβερνητικό στοίχημα είναι να μετατραπούν οι επενδύσεις στις διασυνδέσεις, στις ΑΠΕ και στην εξοικονόμηση σε πραγματική και διατηρήσιμη μείωση του κόστους για τα νοικοκυριά. Η περικοπή των ΥΚΩ είναι μετρήσιμη και χρονικά προσδιορισμένη. Αντίθετα, η συνολική μείωση κατά 30% παραμένει στόχος, η έκβαση του οποίου θα κριθεί από την εφαρμογή των μέτρων, τις συνθήκες της αγοράς και —κυρίως— από το τι τελικά θα γράφει ο λογαριασμός.
