spot_img
16.1 C
Rafina
Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου, 2026
spot_img

Μελτέμι: Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό

Εδώ και 80 χρόνια, οικογένειες εργαζομένων σε πετρελαϊκές εταιρείες ζουν σε μια ιδιότυπη κοινότητα, που θυμίζει κάτι ανάμεσα σε κάμπινγκ και κοινόβιο με οικολογικό χαρακτήρα. Θα καταφέρει το Μελτέμι της Ραφήνας να συνεχίσει σε αυτή τη λογική ή θα χάσει την ταυτότητά του;

στη-ραφήνα-σε-μια-κατασκήνωση-που-έγιν-564471739Ένα απόγευμα στην παραλία Φύκια, λίγο πριν δύσει ο ήλιος. (Φωτογραφίες: Άγγελος Γιωτόπουλος)

 

 

Με όνομα που παραπέμπει στον ισχυρό καλοκαιρινό άνεμο, το Μελτέμι είναι μια κοινότητα συλλογικής διαχείρισης, χτισμένη σε έναν δασώδη βράχο με θέα στη θάλασσα. Η κατασκήνωση ιδρύθηκε το 1946, ύστερα από την πρόταση ενός νεαρού τότε υπαλλήλου της Shell, ο οποίος πριν από τον πόλεμο υπήρξε μέλος των Προσκόπων, προς τον πρόεδρο του Συλλόγου Υπαλλήλων Εταιρειών Πετρελαίου και Υγραερίου (ΣΥΕΠΥ), προκειμένου να χρησιμοποιηθεί το μέρος ως καλοκαιρινός προορισμός για τα μέλη του συλλόγου. Μισθώθηκε τότε το οικόπεδο από τον Δήμο Ραφήνας, με την οικονομική υποστήριξη των πετρελαϊκών εταιρειών. Οι οικογένειες αγόρασαν από δεύτερο χέρι στρατιωτικές σκηνές, ράντζα κι άλλον εξοπλισμό που είχε ξεμείνει από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι ένοικοι, υπάλληλοι ξένων πετρελαϊκών εταιρειών, μεταφέρονταν από την Αθήνα στο πίσω μέρος φορτηγών με επίπεδη καρότσα και αυτοσχέδιους πάγκους, τα οποία αναχωρούσαν από το Πεδίον του Άρεως.

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-1
Η παρέα μαζεύεται γύρω από την οθόνη στην αυλή, πριν την ώρα κοινής ησυχίας τα μεσάνυχτα.

Την εποχή εκείνη δεν υπήρχε γέφυρα πάνω από το ποτάμι στη Ραφήνα, οπότε το φορτηγό περνούσε αναγκαστικά μέσα από το νερό. «Ήταν ένας χωματόδρομος, με λακκούβες από την Αγία Παρασκευή και μετά, και χρειάζονταν έως και τρεις ώρες για να φτάσει κανείς από την Αθήνα στο Μελτέμι», λέει ένας από τους μακροβιότερους κατοίκους της περιοχής, ο Γιώργος Πολυζωίδης, ο οποίος ξεκίνησε να περνάει εκεί τα καλοκαίρια με την οικογένειά του όταν ήταν μόλις τεσσάρων ετών. «Ο δρόμος ασφαλτοστρώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, επειδή η βασιλική οικογένεια ήθελε να μεταφέρει το σκάφος της –που είχε κινητήρα αεροπλάνου– από το λιμάνι της Ραφήνας στα νησιά των Πεταλιών. Το αυτοκίνητο του βασιλιά και τα οχήματα ασφαλείας περνούσαν δίπλα μας σφυρίζοντας». Ο δρόμος διαπλατύνθηκε και δεντροφυτεύτηκε μονάχα όταν έφτασε η ώρα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.

Ένα «πράσινο» κοινόβιο

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-2
Έφηβοι επιδίδονται σε έναν αγώνα πινγκ πονγκ, λίγο πριν από το απογευματινό μπάνιο.

Για 80 χρόνια, το Μελτέμι αποτελεί δεύτερο σπίτι για γενιές και γενιές ανθρώπων. Οι κατασκηνωτές είναι, σχεδόν αποκλειστικά, εν ενεργεία ή συνταξιούχοι υπάλληλοι εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου με τις οικογένειές τους. «Φεύγαμε από την πόλη στα μέσα Ιουνίου, όταν τελείωναν τα σχολεία, και μέναμε εκεί μέχρι την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου. Όταν επιστρέφαμε, το σπίτι μας στην Αθήνα μάς φαινόταν σαν κλουβί», λέει ο Πολυζωίδης. «Το πρώτο μας καθήκον της ημέρας ως παιδιών ήταν, μόλις ξυπνούσαμε, να πάμε να πάρουμε τους πάγους και να τους φέρουμε στο σπίτι, όπου τους τοποθετούσαμε σε μια σχισμή μέσα σε ένα ξύλινο ψυγείο με μεταλλική επένδυση». Πώς έφταναν μέχρι εκεί; Τους μετέφερε καθημερινά το βυτιοφόρο νερού από την Αγία Παρασκευή.

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-3
Πάττυ και Ρόζυ Παπαγεωργίου και άλλα παιδιά στην κεντρική είσοδο της κατασκήνωσης, το έτος 1972.

Τα βαρέλια μεταφέρονταν στους οικογενειακούς καταυλισμούς και το νερό αντλούνταν με το χέρι από ένα βαρέλι στο έδαφος σε ένα άλλο τοποθετημένο ψηλότερα, δουλειά που διαρκούσε πάνω από μία ώρα. Ο γεννημένος στην Αλεξάνδρεια συνθέτης Πλάτων Ανδριτσάκης, ο θείος του οποίου εργαζόταν στη FINA, άρχισε να έρχεται κάθε καλοκαίρι από οκτώ ετών. «Ο θείος μου με έστελνε να φέρω ένα κομμάτι πάγου και στον δρόμο για το σπίτι συναντούσα κάποιους φίλους, ο πάγος έλιωνε και έπρεπε να γυρίσω πίσω για να πάρω άλλον. Οι γονείς μου με έστελναν σε ένα σχολείο στην Ελβετία, όπου υποτίθεται ότι θα μάθαινα καλούς τρόπους στο τραπέζι. Και έπειτα ερχόμουν εδώ και ήταν σαν να πηγαίνω από την κόλαση στον Παράδεισο».

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-4
Ο Θωμάς Βαβαγιάννης (στα δεξιά) και φίλοι, το 1949.

Η πρώτη γεννήτρια ρεύματος εγκαταστάθηκε στην περιοχή το 1949 και λειτουργούσε δύο ώρες κάθε πρωί, για να σιδερώνουν οι άνθρωποι τα ρούχα τους πριν από τη δουλειά, και τέσσερις ώρες κάθε βράδυ, για να λειτουργεί ο κινητός κινηματογράφος και να μπορούν να παίζουν χαρτιά μέχρι τα μεσάνυχτα. «Ο πατέρας μου πήγαινε καθημερινά στην Αθήνα για να δουλέψει στην BP», λέει η Μαριλένα Φραγκιάδη. «Είχαμε ένα κομμωτήριο που λειτουργούσε σε μια σκηνή πάνω από την παραλία μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80». Τα πρώτα χρόνια, οι γυναίκες μαγείρευαν σε μια κοινόχρηστη κουζίνα και έτρωγαν όλοι μαζί σε μια γιγαντιαία σκηνή-τραπεζαρία με θέα στα Φύκια, την κεντρική παραλία της περιοχής.

«Η βασική αρχή είναι να ζούμε σε αρμονία με τη φύση. Ο τρόπος ζωής της κοινότητας δεν έχει αλλάξει από αυτή την άποψη», λέει ο Νίκος Χατζηαργυρίου, πρόεδρος του συνεταιρισμού «Μελτέμι».

«Οι μητέρες μας κάθονταν σε κύκλο και καθάριζαν πατάτες και μελιτζάνες και ύστερα τις έβραζαν σε τεράστια καζάνια», λέει ο Πολυζωίδης. «Γύρω στη μία το μεσημέρι χτυπούσε το κουδούνι για να μας καλέσει για μεσημεριανό, το οποίο σερβιριζόταν σε μεταλλικά δοχεία φαγητού που προορίζονταν για τους εργάτες, και μετά πλέναμε τα μαχαιροπίρουνα και τα σκεύη στη θάλασσα χρησιμοποιώντας άμμο αντί για σαπούνι». Οι άνδρες έκαναν κλήρωση για να αποφασίσουν ποιος από αυτούς θα έπαιρνε το βυτιοφόρο για να πάει στη Ραφήνα και να ψωνίσει τρόφιμα. Ο δρόμος που οδηγούσε στην πόλη ήταν γεμάτος αμπελώνες, που τους προστάτευαν φύλακες με όπλα γεμάτα αλάτι για να διώχνουν τους «παρείσακτους».

Κοινές αρχές, κοινά όνειρα

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-5
Η Λίλη Αυλωνίτου και ο Πλάτων Ανδριτσάκης με την κόρη τους Κλειώ, τον άνδρα της Χρήστο και τα εγγόνια τους.

Το 1951, όταν η σύμβαση με τον Δήμο Ραφήνας παρατάθηκε για δέκα χρόνια, ορισμένες οικογένειες άρχισαν να κατασκευάζουν μικρές κατοικίες από ελαφριά υλικά στα οικόπεδα που ήδη διέθεταν, προκειμένου να συμμορφωθούν με τους περιορισμούς για τη χρήση της γης, η οποία χαρακτηριζόταν δασική έκταση. «Είχαμε μια μεγάλη σκηνή, 4×4, την οποία χρησιμοποιούσε ο γερμανικός στρατός ως χειρουργική μονάδα, καθώς και ένα ασθενοφόρο, τμήμα του οποίου έχει ενσωματωθεί στο πίσω δωμάτιό μας», λέει η Μαρία Σοφιανοπούλου. Στην αρχή κάποιοι χρησιμοποιούσαν σιδηροδρομικά βαγόνια. Οι παράγκες επεκτείνονταν συχνά δωμάτιο δωμάτιο, μέχρι να φτάσουν στο μέγιστο επιτρεπόμενο μέγεθος. «Η βασική αρχή είναι να ζούμε σε αρμονία με τη φύση. Ο τρόπος ζωής της κοινότητας δεν έχει αλλάξει από αυτή την άποψη», λέει ο Νίκος Χατζηαργυρίου, πρόεδρος του συνεταιρισμού «Μελτέμι». «Έχουμε ένα όριο των 70 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο δεν είναι διαπραγματεύσιμο και εφαρμόζεται αυστηρά». Μετά το 1957-58, οι εταιρείες σταμάτησαν να πληρώνουν το ενοίκιο για τη γη και να στηρίζουν οικονομικά τον καταυλισμό, οπότε οι κατασκηνωτές ίδρυσαν τον ομώνυμο μη κερδοσκοπικό συνεταιρισμό, ώστε να εξασφαλίζουν τους απαραίτητους πόρους για να κρατούν το Μελτέμι «ζωντανό». Σήμερα, υπάρχουν περίπου 180 κατοικίες, στις οποίες διαμένουν οικογένειες μελών των εταιρειών, και 40 μικρότερα εξοχικά που νοικιάζονται σε μέλη του συνδικάτου εργαζομένων ΣΥΕΠΥ – αυτά βρίσκονται σε διαδικασία επίσημης νομιμοποίησης ως οικιστικές κατασκευές σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία.

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-6
Ένα από τα μικρά ενοικιαζόμενα σπιτάκια της κατασκήνωσης.

Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του καταυλισμού συνέπεσαν με τον ελληνικό Εμφύλιο και οι πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες άρχισαν να προσλαμβάνουν έτσι άτομα της Αριστεράς, καθώς επίσης και Εβραίους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να βρουν αλλού δουλειά. «Η πλειονότητα των ανθρώπων εδώ μοιράζεται κοινές αρχές και ιδέες για το πώς πρέπει να λειτουργεί αυτός ο χώρος, αλλά φυσικά υπάρχει μια μικρή αντιπολίτευση που λέει πως θα ήθελε να αναπτύξει μικρές ιδιοκτησίες με φράχτη γύρω από το σπίτι και κουδούνι», λέει η Μαριλένα Φραγκιάδη. «Δεν έχουμε κουδούνια στα σπίτια μας. Πλησιάζεις το σπίτι και φωνάζεις το όνομα κάποιου. Αν βγει έξω, σημαίνει ότι θέλει να επικοινωνήσει. Αν δεν βγει, είτε απουσιάζει είτε δεν θέλει να επικοινωνήσει, οπότε επιστρέφεις άλλη στιγμή». Επειδή επρόκειτο για έναν συνεταιρισμό ανθρώπων με παρόμοιες αντιλήψεις, δεν υπήρξε ποτέ κάποιος αυστηρός μηχανισμός για την επιβολή των εσωτερικών κανόνων που διέπουν το Μελτέμι. Νιώθεις πως υπάρχει ένα αίσθημα συντροφικότητας και συνοχής, κάτι που ενισχύεται από συνήθειες όπως το κλείσιμο της πύλης το μεσημέρι και το βράδυ. Υπάρχουν επίσης και δραστηριότητες, όπως αγώνες, συναυλίες και χοροί, εργαστήρια ευεξίας και αιμοδοσίες, ενώ οι εγκαταστάσεις αναψυχής περιλαμβάνουν ένα καλοκαιρινό σινεμά και μια αίθουσα πινγκ πονγκ στην ξύλινη παράγκα που κάποτε στέγαζε το εστιατόριο.

Εδώ δεν βαριέσαι ποτέ

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-7
Η πλωτή σχεδία στην παραλία Φύκια, από όπου μικροί και μεγάλοι πηδούν καθημερινά στο νερό.

«Κάθε μέρα παίζαμε και κολυμπούσαμε με τους φίλους μας. Έτσι πέρναγε όλο το καλοκαίρι και μετά γυρίζαμε σπίτι και δεν βλέπαμε ο ένας τον άλλον για οκτώ μήνες, και την ημέρα που επιστρέφαμε ήταν λες και δεν είχε περάσει ούτε λεπτό», λέει ο Γιώργος Πολυζωίδης. Μια τυπική μέρα είχε τρεις ώρες κολύμπι με αναπνευστήρα στις Μαρίκες και ύστερα καταδύσεις από την αποβάθρα ή πόλο στα Φύκια μέχρι τις δύο το μεσημέρι, όταν οι μαμάδες τούς φώναζαν για μεσημεριανό. «Περπατούσαμε 45 λεπτά μέχρι τη Ραφήνα μόνο και μόνο για να πάρουμε ένα παγωτό ΕΒΓΑ από το ζαχαροπλαστείο του Τζιοβάνι –το μοναδικό ζαχαροπλαστείο της περιοχής– ο οποίος είχε και το βενζινάδικο FINA». Ο μεσημεριανός ύπνος από τις 3 έως τις 5 μ.μ. ήταν υποχρεωτικός· τα αγόρια φορούσαν τα ποδοσφαιρικά τους παπούτσια στο κρεβάτι, ώστε να μπορούν να πηδήσουν από το παράθυρο στις 5.01 ακριβώς, για να παίξουν, να κολυμπήσουν και να χορέψουν μέχρι τα μεσάνυχτα, όταν και κοβόταν το ρεύμα.

«Όταν ήμουν παιδί, δεν φορούσα παπούτσια εδώ, οπότε, όταν επέστρεφα στο σχολείο τον Σεπτέμβριο, τα πέλματα των ποδιών μου ήταν σκληρά σαν δέρμα», λέει η συγγραφέας Έλενα Μαρούτσου.

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-8
Ο Γιώργος Πολυζωίδης με το σκυλάκι του, τη Λίζα.

«Ο θείος μου έφερε ένα πικάπ από την Αμερική μέσα σε μια βαλίτσα και το χρησιμοποιούσαμε κάθε βράδυ για χρόνια. Κάπως έτσι συνεχίστηκε η ζωή μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’60. Έπειτα η τηλεόραση έκανε τους ανθρώπους να μένουν περισσότερο στο σπίτι». Όσο για τη γενιά που ακολούθησε, η κόρη του, Κασσάνδρα, λέει: «Όσο μεγάλωνα, τη δεκαετία του ’80, οι παππούδες φρόντιζαν τα παιδιά, ενώ οι γονείς δούλευαν. Αυτός ήταν, λοιπόν, ο κόσμος μας για τρεις μήνες. Ήμασταν απόλυτα ευτυχισμένοι και ασφαλείς και περιπλανιόμασταν ελεύθεροι. Οι μόνες μας ανησυχίες ήταν οι εξής: Πόσα παγωτά θα φας; Θα πας στην παραλία αύριο;». Ακόμα και σήμερα, κάθε χρόνο διοργανώνεται ένα μεγάλο πάρτι για το τέλος του καλοκαιριού.

Φύλακες της γης

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-9
Η Μαρία Γερακάρη με τη θεία της, το 1948.

Το Μελτέμι συνορεύει βόρεια με το Ασκηταριό, ένα εντυπωσιακό ακρωτήριο με ερείπια από την Εποχή του Χαλκού και θέα προς την παραλία Μαρίκες από την άλλη πλευρά. Από την κορυφή, η πανοραμική θέα του κόλπου του Μαραθώνα, παράλληλα με την Εύβοια και νότια προς τους λόφους του Πόρτο Ράφτη, σου κόβει την ανάσα. Προς τα δυτικά μπορεί κανείς να διακρίνει τις κορυφές της Πεντέλης. Μπορεί κανείς να δει, επίσης, γυμνιστές να κολυμπούν στα βράχια του όρμου από κάτω, κοντά στο σπήλαιο όπου λέγεται ότι ζούσε ένας ασκητής μοναχός. Εκεί, το 1996 η κοινότητα κατασκεύασε ένα πυροφυλάκιο που επιβλέπει και προστατεύει όλη την ανατολική Αττική. Το 1997 η κοινότητα προμηθεύτηκε και ένα πυροσβεστικό όχημα. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, το πυροφυλάκιο στελεχώνεται από εθελοντές και προσωπικό της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλής επιφυλακής, όταν επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες και άνεμοι, εργάζονται μάλιστα σε βάρδιες των δύο ωρών. Όλοι οι κατασκηνωτές έχουν εκπαιδευτεί σε τεχνικές πρόληψης πυρκαγιών, κάθε σπίτι είναι εξοπλισμένο με πυροσβεστήρες, ενώ η κατασκήνωση διαθέτει σύστημα συναγερμού με σειρήνες και μεγάφωνα.

Οι παράγκες περιβάλλονται σε ένα δάσος από πεύκα, η ρητίνη των οποίων συλλεγόταν από οινοπαραγωγούς των Σπάτων για την παραγωγή ρετσίνας. «Κρεμούσαν τενεκεδάκια στα δέντρα και έξυναν τον κορμό. Η ρητίνη έρρεε μέσα στα τενεκεδάκια και έρχονταν τότε να τα μαζέψουν», λέει η Λίλη Αυλωνίτου, ο πατέρας της οποίας εργαζόταν στη Shell. Οι κατασκηνωτές επιτρέπεται να κινούν τα οχήματά τους μόνο από και προς την πύλη εισόδου. «Πρέπει να προσέχουμε τις χελώνες, τους σκαντζόχοιρους, τις γάτες, τα σκυλιά και τα παιδιά», λέει.

Σαν το χωριό δεν έχει

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-10
Στον δρόμο για το Μελτέμι, στο πίσω μέρος της καρότσας, το 1946.

Το καλοκαίρι στην Ελλάδα ο κόσμος αφήνει την πόλη για τα εξοχικά στα νησιά και τα χωριά. Όσοι, όμως, έχουν οικογένειες που ζουν εδώ και πολλές γενιές στην Αθήνα ή έχουν ρίζες από τη Μικρά Ασία δεν έχουν αυτή την επιλογή. «Αν δεν έχεις χωριό, αυτή είναι μια σπάνια ευκαιρία να ζήσεις στη φύση», λέει η συγγραφέας Έλενα Μαρούτσου. «Θυμάμαι ότι όταν ήμουν παιδί, δεν φορούσα παπούτσια εδώ, οπότε, όταν επέστρεφα στο σχολείο τον Σεπτέμβριο, τα πέλματα των ποδιών μου ήταν σκληρά σαν δέρμα. Ήμασταν συνέχεια έξω». Στο Μελτέμι οι οικογένειες γνωρίζονται μεταξύ τους εδώ και δεκαετίες, καθώς τα εξοχικά κληροδοτούνται από τους γονείς στα παιδιά· ανάμεσά τους υπάρχουν συγγραφείς, ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτές, καλλιτέχνες και καθηγητές Πανεπιστημίου. «Συχνά βλέπεις ανθρώπους στα τέλη της έκτης τους δεκαετίας να κάνουν παρέα με ανθρώπους στα 20 και στα 40 τους χρόνια. Όλοι μεγαλώσαμε μαζί και γνωριζόμαστε από πάντα, οπότε είναι σαν μια μεγάλη, εκτεταμένη οικογένεια», λέει ο καλλιτέχνης Πολύδωρος Καρυοφύλλης (γνωστός και ως Poka-Yio), καλλιτεχνικός διευθυντής της Μπιενάλε της Αθήνας. Ανάμεσα στις πιο αγαπημένες του αναμνήσεις είναι οι μάχες με αυγά στο σκοτάδι της νύχτας: «Παίζαμε σε ομάδες, αποφεύγοντας τις σκιές που κινούνταν ανάμεσα στα δέντρα».

«Για τη Ραφήνα, πρόκειται για ένα ξεχωριστό μέρος με ιστορική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία. Δεν είναι απλώς ένα κομμάτι γης», λέει η δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου, Δήμητρα Τσεβά.

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-11
Ο Οδυσσέας Δουρμούσογλου (στα αριστερά), με τον σεφ της κατασκήνωσης στην κοινόχρηστη κουζίνα, το 1947.

Υπάρχουν, όμως, και οι νέες οικογένειες που δημιουργήθηκαν μεταξύ των νοικοκυριών μες στα χρόνια. Η Λίλη και ο σύζυγός της, ο συνθέτης Πλάτων Ανδριτσάκης, γνωρίστηκαν εδώ όταν εκείνη ήταν παιδί, αλλά δεν έδωσαν σημασία ο ένας στον άλλον μέχρι που ενηλικιώθηκαν. Πριν από περίπου 20 χρόνια, αποφάσισαν ότι ήταν πιο εύκολο να ζουν εδώ όλο τον χρόνο παρά στην Αθήνα. «Ταξίδευα συχνά για δουλειά και το αεροδρόμιο είναι πολύ πιο βολικό από εδώ». Περίπου 50 οικογένειες ζουν πλέον μόνιμα στην περιοχή. Η κόρη τους, Κλειώ Ανδριτσάκη, μαζί με τον σύζυγό της και τους δύο γιους τους έχουν επίσης αποκτήσει μία παράγκα και έχουν μετακομίσει εδώ. «Ήρθαμε κατά τη διάρκεια του λοκντάουν και μετά ήρθε ο Σεπτέμβριος και άρχιζε το σχολείο, αλλά δεν είχαμε λόγο να φύγουμε, οπότε μείναμε και δεν φύγαμε ποτέ», λέει. Όπως σε κάθε χωριό, έτσι και εδώ τα κουτσομπολιά αποτελούν κινητήριο δύναμη της κοινωνικής συνοχής. Τα νέα της κοινότητας κυκλοφορούσαν για κάποιο διάστημα στο χειρόγραφο ενημερωτικό δελτίο «Η Ζούγκλα», με τον υπότιτλο «Όργανο των Παιδιών της Ζούγκλας». Η Μαριλένα Φραγκιάδη εξέδιδε το περιοδικό Το Φύκι από το 2003 έως το 2009. Από εκεί και πέρα, όμως, τα κοινωνικά δίκτυα πήραν τη σκυτάλη. Υπάρχει, φυσικά, και η νοοτροπία του χωριού: «Το σπίτι σου έχει θέα ή είναι μεγαλύτερο από το δικό μου», λέει ο Νίκος Χατζηαργυρίου. «Το σημαντικό είναι ότι, αν είσαι γονιός, μπορείς να μην ανησυχείς για τα παιδιά σου, επειδή όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους και δεν υπάρχουν αυτοκίνητα. Είναι εντελώς ελεύθερα».

Όσα φέρνει ο χρόνος

Στη Ραφήνα, σε μια κατασκήνωση που έγινε χωριό-12
Ο Δημήτρης Καρυοφύλλης με τη γυναίκα του, Χοακίμα Κάσας Μπο, και τον αδερφό του, Πολύδωρο Καρυοφύλλη.

Το Μελτέμι φαίνεται να υπάρχει έξω από τον χρόνο. Η επίμονη συμφωνία των τζιτζικιών, το αδιάκοπο κύμα που σκάει στην ακτή και οι ήπιοι ρυθμοί κατασκήνωσης δημιουργούν μια κυκλική αίσθηση, σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα. «Μου θυμίζει τη ζωή όπως ήταν στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1950», λέει η Έλενα Μαρούτσου. Οι κατασκηνωτές εξακολουθούν να το αποκαλούν «κατασκήνωση». Παρέες παιδιών εξακολουθούν να βουτούν από την πλωτή σχεδία, να παίζουν ποδόσφαιρο, να ψαρεύουν από τα βράχια και να κάνουν σαματά με τα ποδήλατά τους, ενώ οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους κοινωνικοποιούνται μέσα στο νερό φορώντας τα καπέλα τους. Οι πυρκαγιές σηματοδοτούν πλέον την έναρξη των πιο ζεστών ημερών του καλοκαιριού, όταν κάθε απόγευμα τα κίτρινα πυροσβεστικά αεροπλάνα βουίζουν στον ουρανό σαν μέλισσες. Και μετά, τα μελτέμια του Αυγούστου προμηνύουν το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών και την επιστροφή στην πόλη.

Φέτος, οι κατασκηνωτές βρίσκονται σε αγωνία, καθώς η σύμβαση μίσθωσης με τον Δήμο Ραφήνας πρόκειται να ανανεωθεί την άνοιξη του 2027, τη στιγμή που στον τοπικό Τύπο κυκλοφορούν φήμες για προτάσεις αξιοποίησης της έκτασης. Υπάρχουν σχέδια για επέκταση του λιμανιού, ενώ το αεροδρόμιο βρίσκεται αρκετά κοντά. «Αν ο Προαστιακός φτάσει κάποια στιγμή στη Ραφήνα, η περιοχή θα μετατραπεί σε προάστιο της Αθήνας, καθώς η διαδρομή θα διαρκεί περίπου 25 λεπτά από το κέντρο της πόλης», λέει ένας κάτοικος. «Οι τιμές των ακινήτων, ειδικά των παραθαλάσσιων, θα εκτοξευθούν».

Μέχρι στιγμής, η κοινότητα έχει διατηρήσει το φυσικό περιβάλλον, παρά τη ραγδαία οικοδομική ανάπτυξη στη γύρω περιοχή. «Για τη Ραφήνα, πρόκειται για ένα ξεχωριστό μέρος με ιστορική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία. Δεν είναι απλώς ένα κομμάτι γης», λέει η δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου, Δήμητρα Τσεβά. «Αναγνωρίζουμε τη συμβολή του συνεταιρισμού “Μελτέμι” στη φροντίδα, την προστασία και τη διατήρηση του χαρακτήρα της περιοχής. Στόχος μας είναι η δημοτική γη να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όπως όλα αυτά τα χρόνια, μέσα σε ένα σαφές και απολύτως νόμιμο πλαίσιο, όπως προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία».

Σύμφωνα λοιπόν με την ισχύουσα νομοθεσία, η περιοχή προστατεύεται· ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος κάτι να αλλάξει. Δεδομένης της τρέχουσας συνθήκης γύρω από την αύξηση των fast-track παραθαλάσσιων επενδύσεων στην Ελλάδα, θα μπορούσε και το Μελτέμι να πέσει θύμα του τουριστικού τυφώνα που περνά από τα πιο πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία της χώρας; Η Ελλάδα άργησε να μπει στον χορό του «εξευγενισμού», οπότε ίσως υπάρχει ακόμα χρόνος να σωθεί από τις μπουλντόζες.

kathimerini.gr

Αυτή την εβδομάδα

Ραφήνα: Έφυγε από την ζωή ο Τάκης Χανούμης- Το αντίο της κόρης στον πατέρα

Με λόγια αγάπης και βαθιάς θλίψης αποχαιρετά η κόρη...

Πωλείται το ιστορικό ”Hotel Πικέρμι”

Σε διαδικασία πώλησης βρίσκεται, μετά από χρόνια εγκατάλειψης, το...

Χιόνια και «πολικό ψύχος» τον χειμώνα; Τι μπορούμε πράγματι να γνωρίζουμε από τώρα

Δημοσίευμα αποδίδει σε τρία ευρωπαϊκά μετεωρολογικά κέντρα πρόβλεψη για...

Ραφήνα: Ο Νηρέας ταξιδεύει στη Χιλή- Φύση, κοινωνία και πολιτισμός στην πλατεία

Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, στις 20:00, ο Εξωραϊστικός Σύλλογος...

Ανοιχτές οι εγγραφές για τον 10ο Επετειακό Ημιμαραθώνιο Μαραθώνα – Νέα διαδρομή 30 χλμ.

Ο Δήμος Μαραθώνος προσκαλεί δρομείς κάθε ηλικίας στον 10ο...

ΝΕΑ

Πωλείται το ιστορικό ”Hotel Πικέρμι”

Σε διαδικασία πώλησης βρίσκεται, μετά από χρόνια εγκατάλειψης, το...

Χιόνια και «πολικό ψύχος» τον χειμώνα; Τι μπορούμε πράγματι να γνωρίζουμε από τώρα

Δημοσίευμα αποδίδει σε τρία ευρωπαϊκά μετεωρολογικά κέντρα πρόβλεψη για...

Ραφήνα: Ο Νηρέας ταξιδεύει στη Χιλή- Φύση, κοινωνία και πολιτισμός στην πλατεία

Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, στις 20:00, ο Εξωραϊστικός Σύλλογος...

Γιατί έρχονται SMS με φύλλα πορείας σε εφέδρους: Τι αλλάζει με την «Ατζέντα 2030»

Ανησυχία προκάλεσαν τις τελευταίες ημέρες τα SMS και τα...

Κίνηση στους δρόμους: Καθυστερήσεις σε Αττική Οδό και Κηφισό το πρωί της Πέμπτης

Αυξημένη κίνηση καταγράφεται σε βασικούς άξονες της Αττικής. Στην...

Επιστροφή ενοικίου στις 25 Σεπτεμβρίου για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς της περιφέρειας

Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026 αναμένεται να καταβληθεί αναδρομική...

RPN.GR