Νέο κύκλο αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο ανοίγουν οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Αθήνα επιδιώκει να αυξήσει το διπλωματικό κόστος για την Άγκυρα και τις λιβυκές αρχές, την ώρα που η Τουρκία διευρύνει τις επαφές της και στην ανατολική Λιβύη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του CNN Greece, η πρόσφατη έγκριση του μνημονίου του 2019 από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων ενεργοποιεί νέες ελληνικές παρεμβάσεις σε διεθνές επίπεδο. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει τη συμφωνία και επιμένει ότι δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Η τουρκική προσέγγιση στην ανατολική Λιβύη
Η σημαντικότερη πολιτική μεταβολή αφορά τη σχέση της Άγκυρας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ. Η Τουρκία, που είχε στηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του, έχει αναπτύξει σταδιακά διαύλους επικοινωνίας και με την ανατολική πλευρά.
Όπως περιγράφει το CNN Greece, οι επαφές περιλαμβάνουν οικονομικές προοπτικές, έργα υποδομών και στρατιωτική συνεργασία. Η προσέγγιση αυτή διευρύνει τα περιθώρια τουρκικής επιρροής και δυσκολεύει την ελληνική προσπάθεια να διατηρήσει ισχυρά ερείσματα και στα δύο λιβυκά κέντρα εξουσίας.
Οι ελληνικές πιέσεις και τα όριά τους
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του στις 21 Οκτωβρίου, επανέλαβε την ελληνική θέση κατά του μνημονίου και συνέδεσε την υπογραφή του το 2019 με το σύστημα επιρροής που είχε αναπτύξει η Τουρκία στη Λιβύη.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του CNN Greece, η Αθήνα έχει ήδη ενημερώσει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και σχεδιάζει περαιτέρω ανάδειξη του ζητήματος. Παράλληλα, εξετάζει την αξιοποίηση διπλωματικών και οικονομικών εργαλείων πίεσης.
Οι προειδοποιήσεις για συνέπειες, ωστόσο, δεν ισοδυναμούν από μόνες τους με επιβολή εμπάργκο ή με αποφασισμένες κυρώσεις. Το περιεχόμενο των ενδεχόμενων μέτρων και η δυνατότητα εφαρμογής τους παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα.
Υπάρχει, επίσης, η μεταναστευτική παράμετρος. Η συνεργασία με τις λιβυκές αρχές για τον περιορισμό των αναχωρήσεων προς την Ελλάδα καθιστά πιο σύνθετη οποιαδήποτε απόφαση οικονομικής πίεσης.
Η Ουάσιγκτον και οι έρευνες νοτίως της Κρήτης
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η στάση των ΗΠΑ, καθώς η αντιπαράθεση συνδέεται και με τους σχεδιασμούς για υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης.
Το CNN Greece αναφέρει ότι η Τρίπολη έχει διαμαρτυρηθεί επισήμως για τις ελληνικές διαδικασίες ερευνών και παραχωρήσεων. Στο ίδιο πλαίσιο, αναδεικνύεται ο ρόλος της Chevron στον ελληνικό ενεργειακό σχεδιασμό.
Η παρουσία αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων προσθέτει μία ακόμη διάσταση στην υπόθεση. Η στάση τους, όμως, χρειάζεται να διακρίνεται από τις επίσημες διπλωματικές θέσεις της Ουάσιγκτον.
Το καλώδιο και η διαφορά μεταξύ ενημέρωσης και άδειας
Παράλληλο πεδίο τριβής παραμένει η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Σύμφωνα με τις δηλώσεις που παραθέτει το δημοσίευμα, ο Χακάν Φιντάν ζητά γραπτή ενημέρωση για τις θαλάσσιες έρευνες και τις συντεταγμένες τους.
Η ελληνική τοποθέτηση αφήνει περιθώριο ενημέρωσης, αποκλείοντας όμως την ερμηνεία της ως αιτήματος τουρκικής αδειοδότησης.
Η διάκριση έχει ουσιαστικό διπλωματικό βάρος: αφορά το αν μια διαδικασία επικοινωνίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα αναγνώρισης αρμοδιότητας. Γι’ αυτό και οι ακριβείς διατυπώσεις, μαζί με τις κινήσεις επί του πεδίου, θα καθορίσουν αν μπορεί να υπάρξει πρακτική συνεννόηση χωρίς νέες αμφισβητήσεις.
Με πληροφορίες από το δημοσίευμα του Χρύσανθου Κοσελόγλου στο CNN Greece.
