Με επιδοτήσεις ανακαινίσεων, φορολογικές ελαφρύνσεις και παρεμβάσεις στις μισθώσεις επιχειρεί η κυβέρνηση να αυξήσει τα διαθέσιμα σπίτια και να αντιμετωπίσει τις πιέσεις στη στεγαστική αγορά. Το πακέτο περιλαμβάνει 11 δράσεις, με διαφορετικά χρονοδιαγράμματα και προϋποθέσεις, ενώ μέρος των ρυθμίσεων αναμένεται να περάσει από τη Βουλή.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά, η ενίσχυση των ενοικιαστών και η διεύρυνση της πρόσβασης σε στεγαστικά δάνεια. Ωστόσο, η ανακοίνωση ενός προγράμματος δεν σημαίνει ότι έχουν ξεκινήσει οι αιτήσεις, ούτε ότι η ενίσχυση χορηγείται χωρίς έλεγχο των κριτηρίων.
1. Ανακαινίσεις με επιδότηση έως 95%
Η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας», προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ, συνδυάζει επισκευές και ενεργειακή αναβάθμιση. Προβλέπει ενίσχυση έως 36.000 ευρώ για εργασίες και έως 2.500 ευρώ επιπλέον για υποστηρικτικές υπηρεσίες. Τα ποσοστά επιχορήγησης διαμορφώνονται από 70% έως 95%, ανάλογα με τα κριτήρια συμμετοχής.
Ο Οδηγός Εφαρμογής δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου, χωρίς να έχει ανοίξει η υποβολή αιτήσεων. Προτεραιότητα θα δοθεί στις κλειστές κατοικίες και θα ακολουθήσουν οι ιδιοκατοικούμενες. Η βεβαίωση επιλεξιμότητας δεν αποτελεί έγκριση χρηματοδότησης.
2. Τριετής φοροαπαλλαγή για σπίτια που επιστρέφουν στην ενοικίαση
Προωθείται παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 της δυνατότητας απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος των μισθωμάτων για 36 μήνες. Αφορά, υπό προϋποθέσεις, κενά ακίνητα ή κατοικίες που μεταφέρονται από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση.
Το βασικό όριο επιφάνειας είναι 120 τ.μ., με προσαύξηση για οικογένειες με περισσότερα από δύο εξαρτώμενα παιδιά. Προβλέπεται επίσης ειδική αντιμετώπιση μισθώσεων τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών προς συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων λειτουργών.
3. Παράταση περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ο σχεδιασμός προβλέπει συνέχιση του περιορισμού νέων εγγραφών ακινήτων για βραχυχρόνια μίσθωση και το 2027, σε τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στο 1ο δημοτικό διαμέρισμα Θεσσαλονίκης. Η παρέμβαση αφορά νέες εγγραφές στις συγκεκριμένες ζώνες και δεν συνιστά συνολική απαγόρευση λειτουργίας των υφιστάμενων καταλυμάτων.
4. Νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Για τις αρχές του 2027 προγραμματίζεται το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με συνολικά κεφάλαια 2 δισ. ευρώ και υλοποίηση μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Στόχος είναι η αγορά πρώτης κατοικίας με χαμηλότοκα δάνεια.
Τα ανακοινωμένα όρια προβλέπουν ηλικία δικαιούχων έως 55 ετών, αξία ακινήτου έως 300.000 ευρώ και δάνειο έως 230.000 ευρώ. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αναμένουν τους δεσμευτικούς όρους και την επίσημη πρόσκληση πριν προχωρήσουν στον οικονομικό προγραμματισμό τους.
5. Κοινωνικές κατοικίες σε δημόσια ακίνητα
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται 2.350 κατοικίες σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ, καθώς και περίπου 450 κατοικίες από ανακαινίσεις δημόσιων κτιρίων. Παράλληλα προωθείται η κοινωνική αντιπαροχή. Πρόκειται για μελλοντική προσθήκη κατοικιών, όχι για σπίτια που είναι ήδη διαθέσιμα προς διάθεση.
6. Κίνητρα για κατασκευή κατοικιών προς ενοικίαση
Προβλέπεται φορολογική ενίσχυση επενδύσεων «build to rent», δηλαδή κατασκευών που προορίζονται για μακροχρόνια μίσθωση. Το ύψος του κινήτρου, οι δικαιούχοι και οι υποχρεώσεις διατήρησης της χρήσης αναμένεται να εξειδικευτούν.
7. Επιστροφή ενοικίου τον Νοέμβριο
Στα τέλη Νοεμβρίου προγραμματίζεται η επιστροφή ενοικίου που αφορά τις δαπάνες του φορολογικού έτους 2025. Παράλληλα, προβλέπεται αυξημένη στήριξη για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια, με τους ειδικούς όρους να καθορίζουν ποιοι δικαιούνται διπλάσιο ποσό.
8. Ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής στα ενοίκια
Για τα εισοδήματα από ακίνητα του 2026 προβλέπεται συντελεστής 25% στο τμήμα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ. Η μείωση της επιβάρυνσης ωφελεί τους ιδιοκτήτες που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο κλιμάκιο, χωρίς να συνεπάγεται υποχρέωση αντίστοιχης μείωσης του ενοικίου.
9. Διεύρυνση της απαλλαγής από τον ΕΝΦΙΑ
Από το 2027 προβλέπεται απαλλαγή κύριων κατοικιών σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 στη Δυτική Μακεδονία, με γεωγραφικές εξαιρέσεις και περιουσιακές προϋποθέσεις. Η ρύθμιση δεν καλύπτει αυτομάτως όλη την ακίνητη περιουσία του δικαιούχου.
10. Παρατάσεις φορολογικών κινήτρων
Έως το τέλος του 2027 προωθούνται παρατάσεις της μείωσης φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και της αναστολής φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις.
11. Αυξημένος φόρος σε ορισμένες αγορές από τρίτες χώρες
Έχει ανακοινωθεί αύξηση του βασικού φόρου μεταβίβασης κατοικιών από 3% σε 15% για συγκεκριμένες κατηγορίες αγοραστών που συνδέονται με τρίτες χώρες. Η τελική νομοθετική διατύπωση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ως προς τη φορολογική κατοικία και τις εξαιρέσεις· η περιγραφή «όλοι οι αγοραστές από το εξωτερικό» είναι υπερβολικά γενική.
Η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα κριθεί από τον αριθμό των κατοικιών που θα διατεθούν πραγματικά για μακροχρόνια στέγαση, τον χρόνο υλοποίησης των προγραμμάτων και το τελικό κόστος για τα νοικοκυριά. Οι φοροελαφρύνσεις και οι επιδοτήσεις προσφέρουν στήριξη, αλλά η αποκλιμάκωση των ενοικίων απαιτεί ουσιαστική αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς.
