Υπάρχει μια εικόνα που έχει αρχίσει να γίνεται όλο και πιο συνηθισμένη: παιδιά καθαρά, προσεγμένα, προστατευμένα… και κάπως αποκομμένα. Από το χώμα. Από τη λάσπη. Από αυτό το «άτακτο» κομμάτι της παιδικότητας που δεν ελέγχεται εύκολα. Και κάπου εκεί, μέσα στην προσπάθεια να τα κρατήσουμε ασφαλή, ίσως τα απομακρύνουμε από κάτι πολύ βασικό. Γιατί τα παιδιά χρειάζονται να λερώνονται. Όχι επειδή «δεν πειράζει». Αλλά γιατί τους κάνει καλό. Κυριολεκτικά.
Έρευνες δείχνουν ότι τα φυσιολογικά βακτήρια που υπάρχουν στο δέρμα δεν είναι εχθροί.
Αντίθετα, συμμετέχουν σε μια πολύπλοκη διαδικασία που βοηθά το σώμα να ρυθμίζει τη φλεγμονή και να προστατεύεται. Με απλά λόγια; Το σώμα μαθαίνει να αμύνεται… ερχόμενο σε επαφή με το περιβάλλον. Όχι αποφεύγοντάς το. Και όμως, ως γονείς, κάνουμε συχνά το αντίθετο. Καθαρίζουμε, απολυμαίνουμε, ελέγχουμε. Θέλουμε να προλάβουμε κάθε πιθανό κίνδυνο. Και είναι απολύτως κατανοητό…. Ζούμε σε μια εποχή που μας λέει διαρκώς ότι «πρέπει να προσέχουμε». Που συνδέει την καθαριότητα με την ασφάλεια και την υγεία. Και κάπως έτσι, αρχίζουμε να φοβόμαστε αυτό που κάποτε ήταν αυτονόητο.
Το παιδί που τρέχει έξω και γεμίζει λάσπες.
Το παιδί που πέφτει, σηκώνεται, ξανατρέχει.
Το παιδί που πιάνει, εξερευνά, δοκιμάζει.
Αυτό το παιδί… σήμερα μας αγχώνει. Και χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να το περιορίζουμε.
«Μην λερωθείς.»
«Πρόσεχε.»
«Μη βάλεις αυτό στο στόμα σου.»
Και κάπου εκεί, το μήνυμα αλλάζει. Από το «εξερεύνησε», στο «πρόσεχε». Αλλά η παιδική ηλικία δεν είναι φτιαγμένη για να είναι αποστειρωμένη. Είναι φτιαγμένη για εμπειρία. Για επαφή. Για δοκιμή. Για μικρά ρίσκα που χτίζουν έναν μεγαλύτερο οργανισμό, σωματικά και ψυχικά. Όταν ένα παιδί παίζει έξω, δεν «λερώνεται» απλώς. Μαθαίνει. Μαθαίνει το σώμα του. Τα όριά του. Τον κόσμο γύρω του. Και ίσως εδώ να υπάρχει κάτι που αξίζει να σκεφτούμε. Μήπως, στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε τα παιδιά από το περιβάλλον, τα απομακρύνουμε από την ίδια τη ζωή;
Γιατί η ζωή δεν είναι καθαρή. Έχει χώμα. Έχει αβεβαιότητα. Έχει στιγμές που δεν ελέγχονται. Και ένα παιδί που δεν έρχεται σε επαφή με αυτά… πώς θα μάθει να τα διαχειρίζεται; Δεν σημαίνει αυτό ότι αφήνουμε τα παιδιά απροστάτευτα. Σημαίνει όμως ότι ξαναβρίσκουμε μια ισορροπία. Ανάμεσα στην προστασία και την εμπιστοσύνη.Ανάμεσα στο «σε προσέχω» και στο «σε αφήνω να δοκιμάσεις». Γιατί τελικά, το ζήτημα δεν είναι η καθαριότητα. Είναι η σχέση του παιδιού με τον κόσμο. Θέλουμε ένα παιδί που φοβάται να αγγίξει; Ή ένα παιδί που τολμά να εξερευνήσει; Θέλουμε ένα παιδί που αποφεύγει; Ή ένα παιδί που δοκιμάζει, πέφτει και ξανασηκώνεται; Και ίσως η απάντηση να είναι πιο απλή απ’ όσο φαίνεται.
Άφησέ το να παίξει.
Άφησέ το να λερωθεί.
Άφησέ το να ζήσει λίγο έξω από το «πρέπει».
Γιατί μέσα σε αυτή τη μικρή ακαταστασία, χτίζεται κάτι πολύ πιο σημαντικό από την καθαριότητα. Χτίζεται ανθεκτικότητα. Εμπιστοσύνη. Ζωή.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
