Ο Άγιος Αιμιλιανός,ο οποίος γεννήθηκε στο Δορόστολο της Θρακικής Μοισίας(σημερινή Σιλίστρα Βουλγαρίας),ήταν δούλος σε ένα σκληρό και φανατικό ειδωλολάτρη που όταν έμαθε ότι ο Αιμιλιανός πίστευε στο Χριστό, εξοργίστηκε τόσο πολύ, ώστε αφού τον έβρισε με τα πιο χυδαία λόγια, έπειτα τον μαστίγωσε ανελέητα.
Βέβαια, του επεσήμανε ότι, αν συνεχίσει να είναι χριστιανός, θα πάθαινε πολύ χειρότερα. Αλλά οι τιμωρίες και οι απειλές, αντί να κάμψουν το φρόνημα του Αιμιλιανού, φούντωσαν περισσότερο τη φλόγα της πίστης του στο Χριστό.
Μάλιστα την επόμενη μέρα πήγε σε ειδωλολατρικό ναό, οπού με σφυρί συνέτριψε όλα τα αγάλματα που ήταν μέσα στο χώρο αυτό. Εξοργισμένοι οι ειδωλολάτρες ιερείς, τον συνέλαβαν και τον παρέδωσαν να δικαστεί.
Όταν πληροφορήθηκε το γεγονός αυτό ο κύριος του Αιμιλιανού, αμέσως έτρεξε στο κριτήριο, όπου, αφού έβρισε τον Αιμιλιανό για την πράξη του, έπειτα διέταξε να αρνηθεί χωρίς αντίρρηση το Χριστό.
Ο Αιμιλιανός χαμογελώντας απάντησε στον κύριο του: «Μπορείς να διατάξεις ότι θέλεις, θα σε υπακούσω, αλλά η πίστη μου είναι εκτός των δικαιωμάτων σου. Ως προς αυτήν ένα και μόνο Κύριο αναγνωρίζω, τον Ιησού Χριστό. Αυτός είναι ο μέγας και παντοτινός μου Κύριος, που εξουσιάζει το σώμα και την ψυχή μου, και ποτέ δε θα τον αρνηθώ».
Ο ειδωλολάτρης άρχοντας με μίσος χαστούκισε τον Αιμιλιανό. Έπειτα, αφού τον βασάνισαν, τον έριξαν στη φωτιά, το δε λείψανο του Αγίου, κήδεψε μεγαλοπρεπώς η γυναίκα του άρχοντα ειδωλολάτρη, που ήταν κρυπτοχριστιανή.
Λόγω ονόματος, ο Άγιος έχει συνδεθεί με τη μιλιά και ως εκ τούτου με τα προβλήματα ομιλίας των παιδιών . Γι’ αυτό θεωρείται προστάτης των παιδιών που αντιμετωπίζουν προβλήματα στην ομιλία.
Απέναντι από τις Σπέτσες στην πελοποννησιακή ακτή είναι χτισμένο το εκκλησάκι του Άι-Μιλιανού. Στη μνήμη του συγκεντρώνονται από τα γύρω μέρη με καΐκια και κάνουν λειτουργία, ιδιαίτερα οι ναυτικοί.
Το θαλάσσιο στενό, στο μέρος που βρίσκεται το εκκλησάκι είναι δυσκολοπέραστο, γιατί σχηματίζεται ρεύμα. Σύμφωνα, λοιπόν, με την παράδοση, γνωστή και σήμερα στους Σπετσιώτες, το εκκλησάκι αυτό το έχτισε ένας έμπορος-ναυτικός που μετέφερε κρασιά στις Σπέτσες.
