Σοβαρές ενστάσεις διατυπώνουν αυτοδιοικητικοί παράγοντες για τις διατάξεις του άρθρου 116 του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, υποστηρίζοντας ότι αλλοιώνεται η δημοκρατική λειτουργία των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων και ενισχύεται υπέρμετρα η εξουσία των επικεφαλής.
Η βασική κριτική επικεντρώνεται στο γεγονός ότι ο νέος Κώδικας παρέχει στον επικεφαλής κάθε παράταξης το αποκλειστικό δικαίωμα διαγραφής συμβούλων, καταργώντας την έως σήμερα πρόβλεψη που απαιτούσε απόφαση των 2/3 των μελών της παράταξης. Σύμφωνα με αυτοδιοικητικούς, η ρύθμιση αυτή μετατρέπει τις παρατάξεις από συλλογικά πολιτικά σχήματα σε μηχανισμούς που εξαρτώνται αποκλειστικά από τη βούληση του επικεφαλής.
Παράλληλα, ασκείται κριτική στην αντίληψη ότι η λαϊκή εντολή αποδίδεται κυρίως στον επικεφαλής και όχι στο σύνολο του συνδυασμού που επέλεξαν οι πολίτες στις εκλογές. Όπως επισημαίνεται, οι παρατάξεις αποτελούν φορείς πολιτικής εκπροσώπησης και όχι προσωπικά σχήματα διοίκησης.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Κατσούλη, δικηγόρο και Περιφερειακό Σύμβουλο Στερεάς Ελλάδας με την παράταξη «Πατρίδα μας η Στερεά», η φιλοσοφία του άρθρου 116 οδηγεί στην ταύτιση της παράταξης με τον επικεφαλής της, γεγονός που χαρακτηρίζει ως θεσμικά προβληματικό και πολιτικά αυταρχικό.
Επιπλέον, αυτοδιοικητικοί εκφράζουν επιφυλάξεις για τις νέες ρυθμίσεις που επιτρέπουν τη συγκρότηση νέων παρατάξεων από ανεξάρτητους ή διαγραφέντες συμβούλους, σημειώνοντας ότι δημιουργούνται συνθήκες ανασύνθεσης των συσχετισμών μέσα στα συμβούλια.
Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζουν ότι η νέα παράταξη δεν μπορεί να αναγνωριστεί ως παράταξη πλειοψηφίας, ακόμη και αν διαθέτει περισσότερα μέλη από την παράταξη του δημάρχου ή του περιφερειάρχη, στοιχείο που χαρακτηρίζουν αντιφατικό και αντιδημοκρατικό.
Οι επικριτές του νέου πλαισίου ζητούν επανεξέταση των διατάξεων, προκειμένου να διασφαλιστούν ο συλλογικός χαρακτήρας των παρατάξεων, η ελεύθερη άσκηση των καθηκόντων των αιρετών και η δημοκρατική λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
