Κάθε χρόνο, μόλις τελειώσει το σχολείο, πολλοί γονείς αρχίζουν να οργανώνουν το καλοκαίρι των παιδιών τους με την ίδια σχεδόν αγωνία που οργάνωναν και τη σχολική χρονιά. Μαθήματα, ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες, δημιουργική απασχόληση, επαναλήψεις, στόχοι για τον Σεπτέμβριο.
Και όλα αυτά, φυσικά, γίνονται με την καλύτερη πρόθεση.
Οι γονείς θέλουν να προσφέρουν στα παιδιά τους ευκαιρίες, γνώσεις και εφόδια. Θέλουν να αξιοποιήσουν δημιουργικά τον χρόνο τους και να μη χαθεί ούτε μία μέρα. Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που αξίζει να κάνουμε όλοι μας: μήπως, στην προσπάθειά μας να γεμίσουμε το καλοκαίρι τους με χρήσιμες εμπειρίες, ξεχνάμε πόσο χρήσιμη είναι η ίδια η ανεμελιά;
Γιατί το καλοκαίρι δεν είναι απλώς το διάλειμμα ανάμεσα σε δύο σχολικές χρονιές. Είναι μια εποχή που προσφέρει στα παιδιά κάτι που μέσα στον υπόλοιπο χρόνο σπανίζει: ελευθερία.
Ελευθερία να ξυπνήσουν χωρίς να κοιτούν το ρολόι. Να περάσουν ώρες στην παραλία χωρίς κάποιον συγκεκριμένο στόχο. Να παίξουν μέχρι να κουραστούν, να σκαρφαλώσουν, να τρέξουν, να γελάσουν, να επιστρέψουν στο σπίτι γεμάτα άμμο, ιδρώτα και ιστορίες από όσα έζησαν μέσα στη μέρα.
Από τη δική μας ματιά, όλα αυτά μπορεί να μοιάζουν με απλό παιχνίδι. Από τη δική τους όμως είναι ολόκληρη η παιδική τους ηλικία.
Μέσα από το παιχνίδι το παιδί μαθαίνει να συνεργάζεται, να διαφωνεί, να συμφιλιώνεται, να χάνει, να ξαναπροσπαθεί, να παίρνει πρωτοβουλίες και να ανακαλύπτει τις δυνάμεις του. Μαθαίνει να εμπιστεύεται το σώμα του, να χρησιμοποιεί τη φαντασία του και να δημιουργεί χωρίς κάποιος ενήλικας να του δείχνει συνεχώς τον σωστό τρόπο.
Αυτές οι εμπειρίες δύσκολα χωρούν σε ένα βιβλίο ή σε μια οργανωμένη δραστηριότητα, κι όμως είναι εξίσου σημαντικές για την ανάπτυξή του.
Έχουμε την τάση να συνδέουμε τη μάθηση αποκλειστικά με το σχολείο. Στην πραγματικότητα όμως, η ζωή εκπαιδεύει τα παιδιά κάθε μέρα, αρκεί να τους αφήσουμε τον χώρο να τη ζήσουν.
Μερικές φορές μάλιστα ανησυχούμε όταν τα βλέπουμε να κάθονται χωρίς να κάνουν τίποτα. Θέλουμε να γεμίσουμε αμέσως αυτό το κενό με κάποια δραστηριότητα, γιατί η αδράνεια μάς δημιουργεί την αίσθηση ότι ο χρόνος χάνεται.
Κι όμως, ακόμα και η βαρεμάρα έχει τη δική της αξία.
Όταν ένα παιδί βαριέται, αρχίζει σιγά σιγά να ψάχνει μόνο του τρόπους να δημιουργήσει, να φανταστεί, να εφεύρει παιχνίδια, να ανακαλύψει ενδιαφέροντα. Η δημιουργικότητα γεννιέται συχνά μέσα σε αυτές τις φαινομενικά άδειες ώρες, εκεί όπου δεν υπάρχει κάποιος να οργανώσει τα πάντα για λογαριασμό του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται όρια ή ότι όλο το καλοκαίρι πρέπει να κυλά χωρίς καμία δομή. Σημαίνει όμως ότι η ξεκούραση, το ελεύθερο παιχνίδι και η ανεμελιά δεν είναι χρόνος που χάνεται. Είναι χρόνος που επενδύεται στην ψυχική τους ανάπτυξη.
Αν ανατρέξουμε στις δικές μας παιδικές αναμνήσεις, πιθανότατα δεν θα θυμηθούμε τις ασκήσεις που κάναμε στις διακοπές. Θα θυμηθούμε τα απογεύματα που δεν θέλαμε να τελειώσουν, τις βουτιές μέχρι να πέσει ο ήλιος, τα παιχνίδια στις αυλές, τα ποδήλατα στις γειτονιές, τα παγωτά που έλιωναν πριν προλάβουμε να τα φάμε και τους φίλους που κάθε μέρα ανακαλύπταμε κάτι καινούργιο μαζί τους.
Αυτές οι στιγμές δεν είναι απλώς όμορφες αναμνήσεις. Είναι οι εμπειρίες που χτίζουν την αίσθηση της χαράς, της ελευθερίας και της ασφάλειας που θα κουβαλά ένας άνθρωπος μέσα του για πολλά χρόνια.
Γι’ αυτό, ίσως το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στα παιδιά μας αυτό το καλοκαίρι δεν είναι να γεμίσουμε κάθε ώρα του προγράμματός τους. Ίσως είναι να τους επιτρέψουμε να ζήσουν λίγο πιο αργά, λίγο πιο ανέμελα και λίγο πιο αυθόρμητα.
Ας τα αφήσουμε, λοιπόν, να παίξουν, να τρέξουν, να λερωθούν και να γελάσουν όσο μπορούν. Θα έχουν μπροστά τους μια ολόκληρη ζωή γεμάτη υποχρεώσεις, προθεσμίες και ευθύνες. Η παιδική ηλικία, όμως, περνά μόνο μία φορά και το καλοκαίρι είναι ίσως η εποχή που της ταιριάζει περισσότερο.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
