Η ανταποκρίτρια της ΕΡΤ στην Κωνσταντινούπολη Αριάνα Φερεντίνου και η κάμερα κατέγραψε αποκλειστικά πλάνα.
Τα σύμβολα του χριστιανισμού και τα σπάνια ψηφιδωτά έχουν καλυφθεί και τίποτε στο εσωτερικό του ναού δεν θυμίζει το χαρακτήρα που είχε ως παγκόσμιο μνημείο.
Τα αυτοκίνητα του δήμου έχουν καθαρίσει τους διαδρόμους της πλατείας, δεν υπάρχουν πλέον σκουπίδια, ούτε μια πλαστική σακούλα. Αφαιρούνται σιγά σιγά και τα κιγκλιδώματα που είχε στήσει η δημοτική αστυνομία για να ελέγχει το πλήθος. Επικρατεί ησυχία, καμία σχέση με τη βοή και τις κραυγές του πλήθους των 350.000 πιστών που έσπευσαν να προσευχηθούν στο πρώτο ναμάζι του Τζαμιού της Αγίας Σοφίας την περασμένη Παρασκευή.
Προχωρώντας προς την είσοδο, είδαμε ότι ο χώρος αριστερά και δεξιά της εισόδου, είχε χωριστεί. Δεκάδες χαλάκια για την προσευχή, για όσους δεν χωράνε μέσα στην Αγία Σοφία. Αριστερά οι γυναίκες, δεξιά οι άνδρες.
Παντού αστυνομικοί. Στην είσοδο του μνημείου, δεν μας σταματούν για έλεγχο παρά μόνο για να μας δώσουν την υποχρεωτική μαντήλα, για να μπούμε. Δεν πιστεύουμε την τύχη μας.
Στον έσω νάρθηκα βλέπουμε να έχουν τοποθετηθεί τα οριζόντια ράφια για τα παπούτσια των επισκεπτών. Όποιος μπει στον κυρίως χώρο πρέπει να βγάλει τα παπούτσια του όπως επιβάλλει το Ισλάμ. Κάνουμε και εμείς το ίδιο.
Η πρώτη αίσθηση μας μια αίσθηση κλειστοφοβίας, Τα πάντα καλυμμένα με ύφασμα. Το περίφημο ψηφιδωτό της ένθρονης Παναγίας της Βρεφοκρατούσα ψηλά στην αψίδα του ναού, που έβλεπε κανείς μόλις έμπαινε, είναι τώρα καλυμμένο με λωρίδες από καραβόπανο. Όλα τα χριστιανικά σύμβολα έχουν καλυφθεί, ακόμη και οι σκαλωσιές από σκούρο κόκκινο πανί. Το χοντρό μάλλινο χαλί, σε πετρόλ χρώμα καλύπτει όλο το υπέροχο μαρμάρινο δάπεδο με τους μοναδικούς κυματισμούς».
Στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας
Συνεχίζοντας την ανταπόκρισή της η Αριάνα Φερεντίνου, επισημαίνει πως: «Μόνο το ομφάλιο έχει μείνει ακάλυπτο, εκεί που στέφονταν οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες, ένα κιγκλίδωμα το προστατεύει. Ζητάμε να πάμε πάνω στον γυναικωνίτη για να δούμε τουλάχιστον αν το υπέροχο ψηφιδωτό της Δέησης είναι ακάλυπτο. Η είσοδος στο γυναικωνίτη, απαγορεύεται.
Μέσα στον κυρίως ναό, άνθρωποι κάθε ηλικίας, κυρίως Τούρκοι πιστοί που έρχονται να προσευχηθούν στο νέο τζαμί της Πόλης.
Οι γυναίκες μαυροφορεμένες ή απλώς με μαντήλα, μουσουλμάνοι από το εξωτερικό, από την Αγγλία από τη Γερμανία, από την ΝΑ Ασία, από τις Αραβικές χώρες.
Πολλοί καθισμένοι στο πάτωμα προσεύχονται, κάποιοι κλαίνε στην προσευχή τους. Η συγκίνηση είναι μεγάλη.
Όταν ρωτάμε αν ξέρουν ότι το κτίριο χτίστηκε ως εκκλησία πριν τη γέννηση του Μωάμεθ, μας απαντούν. Ο Σουλτάνος Μωάμεθ που πήρε την Πόλη, μας το άφησε ως κληροδότημα. Κάποιοι άλλοι όμως θα ήθελαν τα χριστιανικά σύμβολα, οι αγιογραφίες και τα ψηφιδωτά να είναι ανοικτά για να υπάρχει ειρήνη ανάμεσα στις θρησκείες.
Φεύγουμε με πολλές εικόνες και ανάμεικτα αισθήματα. Η Αγία Σοφία που ξέραμε δεν είναι εδώ. Ο χώρος είναι μουντός και ασφυκτικός. Η ανθρωπογεωγραφία έχει αλλάξει.
Και τα 100 παράθυρα του Μεγάλου Τζαμιού της Αγίας Σοφίας, οι ακτίνες του ηλίου δεν στέλνουν πια το ίδιο φως».
