Η σκιά μιας νέας ενεργειακής κρίσης αρχίζει ξανά να απλώνεται πάνω από τις διεθνείς αγορές, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί νέο κύμα ανησυχίας για την πορεία των τιμών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο και στην ελληνική αγορά καυσίμων.
Οι πρώτες επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στις τιμές των καυσίμων στα πρατήρια. Εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για αύξηση της αμόλυβδης βενζίνης κατά περίπου 7,5 λεπτά το λίτρο, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται κοντά στα 1,83 ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερη αναμένεται να είναι η επιβάρυνση στο ντίζελ κίνησης, όπου οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν κατά περίπου 15 λεπτά το λίτρο, αγγίζοντας τα 1,72 ευρώ. Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις εκτιμάται ότι θα γίνουν αισθητές προς το τέλος της εβδομάδας, καθώς οι διεθνείς τιμές περνούν σταδιακά στην εγχώρια αγορά.
Το νέο ράλι στις τιμές του πετρελαίου συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή. Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent κινήθηκε κοντά στα 78 δολάρια το βαρέλι, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας ξεπέρασε ακόμη και τα 81 δολάρια. Παράλληλα, ανοδικά κινούνται και οι τιμές των προϊόντων διύλισης, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τις πιέσεις στην αγορά καυσίμων.
Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η πιθανότητα διαταραχής της ναυσιπλοΐας ή περιορισμού των ροών πετρελαίου έχει αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα στις αγορές. Αναλυτές προειδοποιούν ότι σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης ή σοβαρής διακοπής των ενεργειακών ροών από την περιοχή, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν ακόμη και να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Η επίδραση της κρίσης δεν περιορίζεται μόνο στα καύσιμα. Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζει επίσης να εμφανίζει έντονες πιέσεις. Μέσα σε λίγες ημέρες, η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα αυξήθηκε πάνω από 60%, καθώς από περίπου 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 27 Φεβρουαρίου ξεπέρασε τα 102 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, ανοδικά κινείται και η τιμή του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF. Η τιμή του έχει αυξηθεί πάνω από 20%, πλησιάζοντας τα 52 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ ενδοσυνεδριακά άγγιξε ακόμη και τα 65 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το φυσικό αέριο καλύπτει περίπου το 40% του ενεργειακού μίγματος στην ηλεκτροπαραγωγή.
Οι επιπτώσεις για τους καταναλωτές ενδέχεται να γίνουν περισσότερο αισθητές από τον Απρίλιο και μετά. Για τον Μάρτιο, τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν ήδη ανακοινωθεί από τους παρόχους εμφανίζουν μειώσεις που φτάνουν έως και το 34%, γεγονός που λειτουργεί προσωρινά ως «ανάχωμα» στις αυξήσεις. Ωστόσο, εάν η διεθνής ενεργειακή αναταραχή συνεχιστεί, οι αυξήσεις στη χονδρεμπορική αγορά είναι πιθανό να περάσουν σταδιακά και στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Πιο εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις της αγοράς είναι οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει τιμολόγια συνδεδεμένα με τη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος, τα λεγόμενα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια. Υπολογίζεται ότι περίπου 4,4 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία, γεγονός που τους καθιστά πιο ευάλωτους στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών ενέργειας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται βρίσκεται η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους στα καύσιμα, με στόχο να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Παράλληλα, οι εταιρείες του ενεργειακού κλάδου διαβεβαιώνουν ότι η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα τόσο σε καύσιμα όσο και σε φυσικό αέριο, γεγονός που διασφαλίζει προς το παρόν την επάρκεια εφοδιασμού.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει ήδη κινητοποιήσει τις αρμόδιες αρχές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης στις ενεργειακές αγορές, ενώ η Ομάδα Συντονισμού Φυσικού Αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αξιολογεί την κατάσταση των αποθεμάτων και την ασφάλεια εφοδιασμού των κρατών-μελών.
Η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της γεωπολιτικής κρίσης. Σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης ή διαταραχών στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής, το κόστος ενέργειας θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνοντας σημαντικά τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
