Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, ψηφιακό φίλτρο που θα ελέγχει τις εγκεκριμένες ενδείξεις των φαρμάκων και νέος φορέας αξιολόγησης κόστους και αποτελεσματικότητας περιλαμβάνονται στο σχέδιο του υπουργείου Υγείας για τον περιορισμό της υπερσυνταγογράφησης.
Νέους ψηφιακούς ελέγχους στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση προωθεί το υπουργείο Υγείας, επιχειρώντας να περιορίσει τις αδικαιολόγητες συνταγές και τη συνεχή αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης.
Το σχέδιο παρουσίασε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης κατά τη συμμετοχή του στην 30ή Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης του Economist, στις 10 Ιουλίου 2026. Οι παρεμβάσεις κινούνται σε τρεις άξονες: αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενεργοποίηση του φίλτρου SPC και συστηματική αξιολόγηση των νέων θεραπειών με βάση το κόστος και το πραγματικό όφελος για τους ασθενείς.
Τεχνητή Νοημοσύνη στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση
Το πρώτο μέτρο αφορά την ενσωμάτωση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση.
Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας, βρίσκεται σε εξέλιξη νέος διαγωνισμός για την προμήθεια των σχετικών εργαλείων. Στόχος είναι να εντοπίζονται ασυνήθιστα πρότυπα συνταγογράφησης, υπερβάσεις και πρακτικές που ενδέχεται να συνδέονται με κατάχρηση ή διαφθορά.
Τα συστήματα θα μπορούν, για παράδειγμα, να αναδεικνύουν περιπτώσεις στις οποίες ένας γιατρός συνταγογραφεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες συγκεκριμένου φαρμάκου σε σύγκριση με συναδέλφους της ίδιας ειδικότητας ή να εντοπίζουν επαναλαμβανόμενες και ασυνήθιστες συνταγές.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, επομένως, επιστρατεύεται ως μηχανισμός ελέγχου μεγάλου όγκου δεδομένων και έγκαιρου εντοπισμού ύποπτων αποκλίσεων.
Τι είναι το φίλτρο SPC και ποιες συνταγές θα μπλοκάρει
Το δεύτερο μέτρο είναι το λεγόμενο φίλτρο SPC, το οποίο, σύμφωνα με την εξαγγελία του υπουργού, αναμενόταν να αρχίσει να εφαρμόζεται την επόμενη εβδομάδα.
Τα αρχικά SPC προέρχονται από τον όρο «Summary of Product Characteristics», δηλαδή την Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος. Πρόκειται για το επίσημο επιστημονικό κείμενο κάθε φαρμάκου, στο οποίο περιγράφονται οι εγκεκριμένες ενδείξεις, η δοσολογία, οι αντενδείξεις και οι πιθανές αλληλεπιδράσεις του.
Με την ενσωμάτωση αυτών των πληροφοριών στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση, το σύστημα θα μπορεί να αναγνωρίζει περιπτώσεις στις οποίες η χορήγηση δεν συμβαδίζει με τα εγκεκριμένα χαρακτηριστικά του φαρμάκου.
Ο νέος ψηφιακός «κόφτης» αποσκοπεί στο να μπλοκάρει μη ορθές ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένες συνταγές, περιορίζοντας παράλληλα επικίνδυνους συνδυασμούς φαρμάκων και χορηγήσεις που βρίσκονται εκτός των προβλεπόμενων ενδείξεων.
Νέος φορέας θα εξετάζει αν κάθε φάρμακο «αξίζει τα λεφτά του»
Ο τρίτος άξονας αφορά τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού αξιολόγησης φαρμάκων.
Ο φορέας θα εξετάζει κάθε θεραπεία με βάση τη σχέση κόστους και οφέλους, αξιολογώντας όχι μόνο την τιμή της αλλά και το πραγματικό αποτέλεσμα που προσφέρει στον ασθενή και συνολικά στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Η λογική του σχεδίου είναι ότι ένα νέο και ακριβό φάρμακο δεν θα πρέπει να αποζημιώνεται μόνο επειδή θεωρείται καινοτόμο. Θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι προσφέρει ουσιαστικό θεραπευτικό όφελος συγκριτικά με τις ήδη διαθέσιμες επιλογές.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσίασε ο Άδωνις Γεωργιάδης, η σχετική νομοθεσία προβλέπεται να είναι έτοιμη μέσα στον Ιούλιο του 2026, ενώ ο νέος οργανισμός εκτιμάται ότι θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία στις αρχές του 2027.
Στόχος ο περιορισμός της δαπάνης και του clawback
Η υπερσυνταγογράφηση επιβαρύνει τη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη και αυξάνει τις υποχρεωτικές επιστροφές που καταβάλλουν οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις όταν ο προϋπολογισμός ξεπερνά το προκαθορισμένο όριο.
Πρόκειται για το γνωστό clawback, το οποίο ο υπουργός Υγείας ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να καταργηθεί. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το σύστημα πρέπει να γίνει βιώσιμο και δικαιότερο, σημειώνοντας ότι τα τελευταία χρόνια έχουν διατεθεί περίπου 800 εκατ. ευρώ περισσότερα ετησίως για τη φαρμακευτική δαπάνη.
Το υπουργείο επιδιώκει, μέσω των νέων ελέγχων, να περιορίσει τις περιττές δαπάνες, ώστε περισσότεροι πόροι να κατευθύνονται σε θεραπείες που θεωρούνται αναγκαίες και αποτελεσματικές.
Εκρηκτική αύξηση στις ανοσοθεραπείες
Ο Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη ραγδαία αύξηση των ασθενών που λαμβάνουν ανοσοθεραπείες στα δημόσια νοσοκομεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι καταγεγραμμένοι ασθενείς ανέρχονταν σε περίπου 11.000 το 2024, αυξήθηκαν σε 23.000 το 2025 και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 31.000 μέσα στο 2026. Ο υπουργός τοποθέτησε το σχετικό ετήσιο κόστος περίπου στα 3.000 ευρώ ανά ασθενή.
Η αύξηση αυτή αποτυπώνει τόσο τη μεγαλύτερη πρόσβαση των ογκολογικών ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες όσο και την πίεση που δέχεται ο προϋπολογισμός του συστήματος Υγείας.
Έλεγχος της συνταγογράφησης, όχι οριζόντιες περικοπές
Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι νέοι μηχανισμοί.
Οι ψηφιακοί έλεγχοι μπορούν να περιορίσουν καταχρηστικές πρακτικές και ιατρικά μη τεκμηριωμένες συνταγές. Δεν θα πρέπει, όμως, να μετατραπούν σε οριζόντια εμπόδια που καθυστερούν ή δυσκολεύουν την πρόσβαση των ασθενών στην κατάλληλη θεραπεία.
Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί τελικά από το κατά πόσο θα καταφέρουν να ξεχωρίσουν την πραγματική υπερσυνταγογράφηση από την απολύτως αναγκαία αυξημένη χορήγηση φαρμάκων σε ασθενείς με σοβαρές και χρόνιες παθήσεις.
Γιατί ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς να γράφονται λιγότερα φάρμακα. Πρέπει να χορηγείται το σωστό φάρμακο, στον σωστό ασθενή και με επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
