Σε μια εποχή όπου οι κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες διευρύνονται, η Συνταγματική Αναθεώρηση προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία για βαθιές τομές. Όμως, όσο επικρατεί θεσμική αδράνεια και πολιτική διστακτικότητα, ο κίνδυνος είναι να χαθεί άλλη μία ευκαιρία για ουσιαστικές αλλαγές, αυτή τη φορά, με διακυβεύματα πολύ πιο κρίσιμα, όπως η λειτουργία της δημοκρατίας και η καθημερινότητα των πολιτών.
Η τεχνολογία, όσο και αν υπόσχεται βελτίωση υπηρεσιών, διαφάνεια και καινοτομία, δεν αποτελεί από μόνη της λύση. Οι «έξυπνες πόλεις» έχουν νόημα όταν οι δήμοι έχουν τα θεσμικά και οικονομικά εργαλεία να ανταποκριθούν στις ανάγκες των δημοτών τους. Σήμερα, αυτό δεν συμβαίνει. Πολλοί ΟΤΑ παλεύουν να καλύψουν βασικές υποδομές, ενώ άλλοι κινούνται με ταχύτητα Ευρώπης. Το αποτέλεσμα είναι ένα κράτος πολλών ταχυτήτων, όπου η τεχνολογία συχνά μεταμφιέζει, παρά θεραπεύει, τη βαθιά ανισότητα.
Η οικονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι κρίσιμη για την κοινωνική συνοχή. Σχολεία, κοινωνικές δομές, καθαριότητα, πολιτική προστασία, πολιτισμός, όλα περνούν από τους δήμους. Όταν όμως αρμοδιότητες μεταφέρονται χωρίς τους αντίστοιχους πόρους, η εξίσωση είναι αδύνατη. Και όταν η κρατική χρηματοδότηση αλλά και οι τοπικές αποφάσεις εξαρτώνται από συγκυριακές πολιτικές και όχι από θεσμικά κατοχυρωμένη δημοσιονομική αυτοτέλεια, οι τοπικές κοινωνίες μένουν ευάλωτες.
Μια προοδευτική Συνταγματική Αναθεώρηση οφείλει να κατοχυρώσει τη θεσμική και οικονομική ενδυνάμωση της αυτοδιοίκησης. Να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών. Και να διασφαλίσει ότι η τεχνολογία υπηρετεί τη δημοκρατία και όχι τη σκιά της.
Το ερώτημα δεν είναι τεχνικό, αλλά πολιτικό: θέλουμε ένα κράτος δίκαιο, αποκεντρωμένο και αποτελεσματικό; Η τεχνολογία δεν αρκεί χωρίς πολιτική βούληση και θεσμικό θάρρος. Η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση προσφέρει ευκαιρία για θεσμική ανανέωση που θα ενισχύσει τη δημοκρατία. Αν θέλουμε αλλαγή, τώρα είναι η στιγμή να διεκδικήσουμε ένα καλύτερο, πιο ζωντανό κράτος. Χρειάζεται θεσμικό θάρρος για να φτιαχτεί ένα κράτος πιο δίκαιο, πιο αποκεντρωμένο και τελικά πιο δημοκρατικό.
Θωμάς Μαυρογόνατος
Αντιδήμαρχος Ραφήνας Πικερμίου
Eφημερίδα Polis
