Μαραθώνας, κάπου στη δεκαετία του ’50. Μια Ελλάδα που παλεύει να σταθεί ξανά όρθια μετά τον πόλεμο, να ανασάνει, να οργανωθεί, να επιστρέψει σε μια κανονικότητα που τότε δεν ήταν δεδομένη. Και μέσα σ’ αυτή την πραγματικότητα, η εικόνα ενός λεωφορείου αποκτά συμβολισμό μεγαλύτερο από το μέγεθός του.
Στη φωτογραφία βλέπουμε το πρώτο λεωφορείο της γραμμής Μαραθώνα – Αθήνας, μάρκας Ford, 18 θέσεων. Όχι κάποιο γιγάντιο θηρίο της σύγχρονης εποχής, αλλά ένα λιτό, στιβαρό όχημα που κουβαλούσε ανθρώπους, ιστορίες, ανάγκες, χαρές και αγωνίες. Η αφετηρία του βρισκόταν στην καρδιά της πρωτεύουσας, στην οδό Ερμού, στο νούμερο 90. Εκεί όπου δεν υπήρχε σταθμός οργανωμένος, ούτε σύγχρονη υποδομή· υπήρχε όμως ένα καφενείο. Το καφενείο του Τάσου Τσιτούρα. Ένας τόπος συνάντησης, αναμονής, ζεστής κουβέντας, ένα μικρό κοινωνικό κέντρο της εποχής. Και ναι, υπήρχε και η πιο ανθρώπινη λεπτομέρεια: ο Τσιτούρας ήταν γαμπρός στον Μαραθώνα. Κάπως έτσι γίνονταν πάντα τα πράγματα στην Ελλάδα. Με σχέσεις, με συγγένειες, με ανθρώπινο δίκτυο πριν υπάρξει γραφειοκρατικό.
Το λεωφορείο αυτό δεν ήταν απλώς μέσο μεταφοράς. Ήταν γέφυρα. Ένωνε τον Μαραθώνα με την Αθήνα, τον τόπο εργασίας με τον τόπο καταγωγής, την ύπαιθρο με το κέντρο, το χθες με το αύριο. Για πολλούς, ήταν το εισιτήριο προς ευκαιρίες, για άλλους το απαραίτητο μέσο για να πουλήσουν την παραγωγή τους, για κάποιους το μοναδικό μέσο να δουν γιατρούς, γραφεία, δημόσιες υπηρεσίες. Κι εκείνη την εποχή, κάθε διαδρομή κουβαλούσε κύρος. Το ταξίδι δεν ήταν ρουτίνα, ήταν γεγονός.
Η τεχνολογία ήταν απλή, σκληροτράχηλη, χωρίς φιοριτούρες. Το όχημα έκαιγε βενζίνη και ιδρώτα μαζί, επειδή όλα λειτουργούσαν με κόπο και μεράκι. Κάθε διαδρομή ήθελε οδηγό με ψυχή και επιβάτες με υπομονή. Τότε δεν υπήρχαν GPS, air condition και ψηφιακές ταμπέλες. Υπήρχαν όμως άνθρωποι που ήξεραν τον δρόμο, ήξεραν τους επιβάτες με το μικρό τους όνομα και ένιωθαν ότι εξυπηρετούν την κοινότητα, όχι απλά κάνουν μια δουλειά.
Αυτό το πρώτο Ford των 18 θέσεων έγραψε ιστορία χωρίς ποτέ να το ζητήσει. Ήταν κομμάτι μιας Ελλάδας πιο αυθεντικής, πιο χειροποίητης, μιας χώρας που στηριζόταν στη μεταξύ μας εμπιστοσύνη και στις μικρές, σταθερές δομές της καθημερινότητας. Ήταν ένα σύμβολο προόδου, αλλά προόδου με ανθρώπινο πρόσωπο.
Σήμερα, που όλα γίνονται ταχύτερα, πιο απρόσωπα, πιο “τεχνολογικά”, τέτοιες εικόνες λειτουργούν σαν ανάμνηση και σαν υπενθύμιση. Μας θυμίζουν ότι οι μεγάλες αλλαγές ξεκίνησαν συχνά από κάτι μικρό: ένα καφενείο στην Ερμού, έναν άνθρωπο που έτυχε να είναι γαμπρός στον Μαραθώνα, ένα λεωφορείο που απλώς ξεκίνησε να κάνει δρομολόγια. Και κάπως έτσι, στήθηκε μια νέα καθημερινότητα, πιο οργανωμένη, πιο ανοιχτή, πιο συνδεδεμένη.
Η ιστορία του Μαραθώνα δεν γράφτηκε μόνο με μάχες και θριάμβους. Γράφτηκε και με τέτοιες “ταπεινές” στιγμές. Με ένα Ford, 18 θέσεων, που πήρε μπροστά και μαζί του πήρε μπροστά και μια ολόκληρη κοινότητα. Και αυτό αξίζει να το θυμόμαστε, ειδικά σε εποχές που ξεχνάμε πόση δύναμη έχουν τα απλά πράγματα.
