Το ανθρώπινο μικροβίωμα, δηλαδή τα τρισεκατομμύρια μικροοργανισμών που ζουν μέσα και πάνω στο σώμα μας, ενδέχεται να επηρεάζει πολύ περισσότερες λειτουργίες από την πέψη και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Τα τελευταία χρόνια, επιστημονικές έρευνες έχουν εξετάσει τον λεγόμενο άξονα εντέρου–εγκεφάλου, συνδέοντας τη σύνθεση του μικροβιώματος με τη διάθεση, το άγχος και την αντίδραση στον φόβο. Νέα μελέτη διερευνά τώρα εάν ορισμένα μικρόβια μπορεί να σχετίζονται και με χαρακτηριστικά που αποδίδονται στην ψυχοπάθεια.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε σε πρώιμη μορφή στο επιστημονικό περιοδικό «Translational Psychiatry», εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένα βακτήρια του εντέρου και του στόματος και σε υψηλότερες βαθμολογίες ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών.
Η μελέτη σε 200 ενήλικες
Η ψυχοπάθεια συνδέεται με χαρακτηριστικά όπως η περιορισμένη ενσυναίσθηση, η παρορμητικότητα, η χειριστική συμπεριφορά, ο εγωκεντρισμός και οι αντικοινωνικές τάσεις.
Προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει διαφορές σε περιοχές του εγκεφάλου, μεταξύ των οποίων ο προμετωπιαίος φλοιός. Ωστόσο, οι νευροβιολογικές αυτές διαφορές δεν θεωρούνται επαρκείς για να εξηγήσουν από μόνες τους την εμφάνιση των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών.
Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Πόρτο στην Πορτογαλία μελέτησε 200 υγιείς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ειδικό ερωτηματολόγιο αξιολόγησης ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών και έδωσαν δείγματα αίματος, σάλιου και κοπράνων.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες ανέλυσαν τη σύνθεση του εντερικού και του στοματικού μικροβιώματος, αναζητώντας πιθανές συνδέσεις με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων.
Τα τρία βακτήρια που ξεχώρισαν
Η συνολική ποικιλία των μικροοργανισμών δεν εμφάνισε ξεκάθαρη σύνδεση με τα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά. Όταν, όμως, οι ερευνητές εξέτασαν μεμονωμένα βακτήρια, εντόπισαν τρεις μικροβιακές ομάδες σε μεγαλύτερη αφθονία στα άτομα που είχαν υψηλότερες βαθμολογίες.
Πρόκειται για βακτήρια των γενών «Allisonella» και «Prevotella», καθώς και για το είδος «Cloacibacillus evryensis».
Η «Allisonella» έχει συνδεθεί σε παλαιότερες έρευνες με φλεγμονώδεις διεργασίες, ενώ η «Prevotella» έχει μελετηθεί σε σχέση με νευροψυχιατρικές διαταραχές και την επεξεργασία των συναισθημάτων.
Το «Cloacibacillus evryensis» ενδέχεται να επηρεάζει την παραγωγή του GABA, ενός νευροδιαβιβαστή που συμμετέχει σε λειτουργίες του νευρικού συστήματος, μεταξύ των οποίων και η ρύθμιση της παρορμητικότητας.
Στο στοματικό μικροβίωμα, υψηλότερα επίπεδα του βακτηρίου «Treponema vincentii» συνδέθηκαν με χαμηλότερες βαθμολογίες ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τον μηχανισμό που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτή την παρατήρηση.
Τι δεν αποδεικνύει η έρευνα
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα συγκεκριμένα βακτήρια προκαλούν ψυχοπαθητικές συμπεριφορές. Η μελέτη καταγράφει μόνο στατιστικές συσχετίσεις και δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Παραμένει άγνωστο εάν τα μικρόβια επηρεάζουν τη συμπεριφορά ή εάν άλλοι παράγοντες –όπως η διατροφή, το περιβάλλον, ο τρόπος ζωής και η γενετική προδιάθεση– διαμορφώνουν παράλληλα το μικροβίωμα και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.
Επιπλέον, ένα ερωτηματολόγιο που καταγράφει ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά δεν ισοδυναμεί με κλινική διάγνωση ψυχοπάθειας.
Παρά τους περιορισμούς της, η μελέτη προσθέτει ένα νέο πεδίο στη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στο μικροβίωμα και στον εγκέφαλο. Για να εξακριβωθεί εάν υπάρχει πραγματικός βιολογικός μηχανισμός πίσω από τις παρατηρούμενες συσχετίσεις, θα απαιτηθούν μεγαλύτερες και επαναλαμβανόμενες έρευνες.
