Ένα νέο μοντέλο ενεργειακής πολιτικής, πιο «γειωμένο» στις ανάγκες της κοινωνίας και λιγότερο θεωρητικό, φέρνει το Ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, ενεργοποιώντας παρεμβάσεις συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032. Στην καρδιά του βρίσκεται το ανανεωμένο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», το οποίο δεν περιορίζεται σε επιδοτήσεις, αλλά αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες χρηματοδοτούν τις παρεμβάσεις τους.
Η μεγάλη καινοτομία; Η αποπληρωμή της ιδιωτικής συμμετοχής μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Με απλά λόγια: αντί να χρειάζεται κάποιος να βρει «ζεστό» χρήμα από την αρχή, μπορεί να εξοφλεί σταδιακά, σχεδόν αθόρυβα. Και κάπως έτσι, ένα πρόγραμμα που μέχρι τώρα έμοιαζε για πολλούς «καλό αλλά άπιαστο», γίνεται πραγματικά προσβάσιμο.
Ποιοι ωφελούνται: 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 επιχειρήσεις
Το σχέδιο απλώνεται σε ευρύ φάσμα της κοινωνίας, στοχεύοντας κυρίως εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη: ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Συνολικά εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 επιχειρήσεις με έως 9 εργαζόμενους και χαμηλό κύκλο εργασιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:
- σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα
- σε νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία
- σε όσους πλήττονται από ενεργειακή και μεταφορική φτώχεια
Τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται κλιμακωτά, με στόχο να «πιάσουν» τη μεσαία τάξη που συχνά μένει εκτός τέτοιων προγραμμάτων.
«Εξοικονομώ» 2.0: Υψηλές επιδοτήσεις και λιγότερο… άγχος
Ο βασικός πυλώνας του σχεδίου είναι το νέο «Εξοικονομώ» για κατοικίες, με προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ και στόχο την αναβάθμιση 62.000 κατοικιών.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:
- θερμομόνωση και θερμοπροσόψεις
- αντικατάσταση κουφωμάτων
- συστήματα σκίασης
Τα ποσοστά επιδότησης φτάνουν έως και το 80% (ακόμη και με κάλυψη ΦΠΑ), μειώνοντας δραστικά το τελικό κόστος.
Στην πράξη: για έργο 24.800 ευρώ, ο ιδιοκτήτης μπορεί να πληρώσει περίπου 5.000 ευρώ. Και αυτά όχι απαραίτητα άμεσα.
Το πραγματικό «game changer» είναι ότι η συμμετοχή μπορεί να αποπληρώνεται μέσω του λογαριασμού ρεύματος. Δηλαδή, η εξοικονόμηση ενέργειας βοηθά να πληρώνεται η ίδια η επένδυση. Ένα μοντέλο που στο εξωτερικό θεωρείται δεδομένο, αλλά στην Ελλάδα έρχεται τώρα να σπάσει το βασικό εμπόδιο: την έλλειψη ρευστότητας.
Στήριξη και για μικρές επιχειρήσεις
Το πρόγραμμα επεκτείνεται και στον επιχειρηματικό κόσμο, με ξεχωριστό «Εξοικονομώ» ύψους 394 εκατ. ευρώ για περίπου 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οι παρεμβάσεις αφορούν:
- ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων
- αντικατάσταση εξοπλισμού
- εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων
Στόχος είναι απλός: μικρότερο ενεργειακό κόστος, άρα μεγαλύτερη βιωσιμότητα.
Θέρμανση: Τέλος στα «ενεργειακά βαρίδια»
Ένα ακόμη μεγάλο κομμάτι αφορά την αντικατάσταση παλιών και ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης, με προϋπολογισμό έως 950 εκατ. ευρώ.
- 170.000 νοικοκυριά θα εγκαταστήσουν αντλίες θερμότητας
- 110.000 θα στραφούν σε ηλιακούς θερμοσίφωνες
Οι επιδοτήσεις αγγίζουν επίσης το 80%, ενώ παράλληλα αυξάνεται και το επίδομα θέρμανσης για περίπου 780.000 νοικοκυριά.
Στέγαση: Κοινωνικές κατοικίες και φοιτητικές εστίες
Το σχέδιο δεν μένει μόνο στην ενέργεια. Αγγίζει και το στεγαστικό, που έχει εξελιχθεί σε κανονική κρίση.
Προβλέπεται:
- κατασκευή 2.350 κοινωνικών κατοικιών για περίπου 7.000 πολίτες
- ενεργειακά αποδοτικά διαμερίσματα (Α+) με χαμηλό ενοίκιο
- προτεραιότητα σε νέους, πολύτεκνους και ευάλωτες ομάδες
Παράλληλα, αναβαθμίζονται 15 φοιτητικές εστίες, βελτιώνοντας την καθημερινότητα 5.600 φοιτητών – γιατί η «παλιά» Ελλάδα των εγκαταλελειμμένων εστιών δεν χωράει πια.
Μεταφορές: Από το καύσιμο… στο ρεύμα
Το σχέδιο επεκτείνεται και στις μετακινήσεις, με στόχο πιο φθηνές και καθαρές λύσεις:
- κοινωνικό leasing ηλεκτρικών οχημάτων για 12.500 νοικοκυριά
- πλήρης επιδότηση για ΑμεΑ
- 210 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία
- 4.400 σημεία φόρτισης
Επιπλέον, επιδοτείται η αντικατάσταση ταξί με ηλεκτρικά, με ενισχύσεις έως 29.000 ευρώ για οχήματα προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία.
Λιγότερη γραφειοκρατία (επιτέλους)
Για να μη χαθεί κανείς στη γνωστή ελληνική… γραφειοκρατική ομίχλη, προβλέπονται:
- one-stop shops σε κάθε Περιφέρεια
- Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης
- δωρεάν έκδοση 200.000 πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης
Κοινώς: λιγότερο τρέξιμο, περισσότερη ουσία.
Το συμπέρασμα
Το νέο «Εξοικονομώ» δεν είναι απλώς άλλη μία επιδότηση. Είναι μια αλλαγή φιλοσοφίας: από το «όποιος έχει, επενδύει» στο «όποιος χρειάζεται, μπορεί».
Και αν εφαρμοστεί σωστά –εκεί είναι πάντα το στοίχημα– μπορεί να κάνει κάτι που σπάνια βλέπουμε: να μειώσει πραγματικά το κόστος ζωής, χωρίς μεγάλα λόγια και χωρίς… ψιλά γράμματα.
