Νέα εμπλοκή καταγράφεται στον διαγωνισμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εγκατάσταση 1.000 «έξυπνων» καμερών σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Κρήτη, με στόχο την αυτόματη καταγραφή τροχονομικών παραβάσεων μέσω τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων αποφάσισε την προσωρινή αναστολή της διαγωνιστικής διαδικασίας, έπειτα από αιτήματα προσωρινής προστασίας που κατέθεσαν δύο υποψήφιοι ανάδοχοι. Η αναστολή θα ισχύσει έως ότου εξεταστούν οι προδικαστικές προσφυγές που έχουν υποβληθεί κατά της νέας διακήρυξης.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά εξαιρετικά πιθανή την αναβολή της αποσφράγισης των προσφορών, η οποία είχε οριστεί για τις 27 Ιουλίου. Πρακτικά, το έργο μπαίνει ξανά σε αναμονή, μέχρι η ΕΑΔΗΣΥ να αποφανθεί οριστικά επί των ενστάσεων.
Δεύτερη εμπλοκή στο ίδιο έργο
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο συγκεκριμένος διαγωνισμός συναντά εμπόδια. Η αρχική διαδικασία, που είχε προκηρυχθεί στα τέλη Απριλίου για το «Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής και Διαχείρισης Ελέγχων και Προστίμων Τροχαίας», ματαιώθηκε μετά την κατάθεση τριών προδικαστικών προσφυγών από ενδιαφερόμενες εταιρείες.
Οι προσφεύγοντες είχαν υποστηρίξει ότι βασικοί όροι της διακήρυξης άφηναν κενά και ασάφειες, τόσο στο τεχνικό σκέλος όσο και στο οικονομικό αντικείμενο. Κατά την άποψή τους, αυτό δυσχέραινε την ακριβή κοστολόγηση του έργου και μπορούσε να περιορίσει τον ανταγωνισμό.
Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης απέσυρε τότε τη διαδικασία και επανήλθε με νέα προκήρυξη και αναθεωρημένα τεύχη δημοπράτησης, επιχειρώντας να απαντήσει στις παρατηρήσεις της αγοράς. Ωστόσο, η νέα διακήρυξη δεν απέτρεψε νέο κύκλο νομικών κινήσεων.
Οι νέες προσφυγές
Στη δεύτερη διαδικασία, προσφυγές κατέθεσαν οι εταιρείες MAYCON και AKTOR Κατασκευές, ζητώντας την ακύρωση της διακήρυξης. Το 2ο Κλιμάκιο της ΕΑΔΗΣΥ, εξετάζοντας τα αιτήματα προσωρινής προστασίας στις 6 Ιουλίου, έκρινε ότι οι ισχυρισμοί των εταιρειών δεν μπορούν να απορριφθούν εξαρχής ως προδήλως αβάσιμοι.
Παράλληλα, η Αρχή έλαβε υπόψη ότι η συνέχιση του διαγωνισμού πριν από την τελική κρίση επί των προσφυγών ενδέχεται να προκαλέσει βλάβη στους προσφεύγοντες. Έτσι, αποφασίστηκε το προσωρινό «πάγωμα» της διαδικασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προδικάζεται η τελική απόφαση.
Τα αγκάθια της διακήρυξης
Ένα από τα βασικά σημεία τριβής αφορά τις ακριβείς θέσεις όπου θα εγκατασταθούν οι κάμερες. Υποψήφιοι ανάδοχοι έχουν υποστηρίξει ότι, χωρίς συγκεκριμένη χωροθέτηση, δεν είναι δυνατόν να υπολογιστεί με αξιοπιστία το κόστος εγκατάστασης, διασύνδεσης και συντήρησης του εξοπλισμού.
Στη νέα διακήρυξη προβλέπεται ότι οι θέσεις θα προσδιοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο, κατά τη μελέτη εφαρμογής που θα εκπονήσει ο ανάδοχος, ενώ η τελική επιλογή θα γίνει από το υπουργείο με βάση τις ανάγκες της Τροχαίας.
Ενστάσεις έχουν επίσης διατυπωθεί για την αντιμετώπιση διαφορετικών τύπων καμερών ως ενιαίας προμήθειας, αλλά και για το οικονομικό μοντέλο του έργου. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η αποπληρωμή του αναδόχου συνδέεται με τα έσοδα από τα πρόστιμα που θα βεβαιώνονται μέσω του συστήματος.
Προϋπολογισμός άνω των 44 εκατ. ευρώ
Ο νέος διαγωνισμός έχει προϋπολογισμό 35,53 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 44,06 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Το ποσό είναι σχεδόν αντίστοιχο με εκείνο της πρώτης προκήρυξης, με μια σημαντική διαφορά: δεν περιλαμβάνεται πλέον δικαίωμα προαίρεσης ή επέκτασης της σύμβασης, που στην αρχική μορφή του διαγωνισμού μπορούσε να ανεβάσει το συνολικό αντικείμενο στα 88,1 εκατ. ευρώ.
Η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται στα έξι χρόνια. Το έργο χαρακτηρίζεται αυτοχρηματοδοτούμενο, καθώς η αμοιβή του αναδόχου θα προέρχεται από τα πρόστιμα που θα βεβαιώνονται μέσω του νέου συστήματος και όχι από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Σύμφωνα με την οικονομική τεκμηρίωση της διακήρυξης, κάθε κάμερα εκτιμάται ότι θα καταγράφει κατά μέσο όρο λιγότερες από δύο παραβάσεις την ημέρα. Με βάση αυτό το σενάριο, τα ακαθάριστα έσοδα της πρώτης πενταετίας υπολογίζονται σε περίπου 96,4 εκατ. ευρώ. Ακόμη και στο δυσμενέστερο σενάριο, τα έσοδα εκτιμώνται κοντά στα 47 εκατ. ευρώ.
Η διακήρυξη προβλέπει, πάντως, ότι η λειτουργία του συστήματος θα οδηγήσει σταδιακά σε καλύτερη οδηγική συμπεριφορά και άρα σε ετήσια μείωση των καταγεγραμμένων παραβάσεων κατά περίπου 10%.
Τι θα καταγράφουν οι κάμερες
Το έργο προβλέπει την εγκατάσταση 1.000 σταθερών καμερών σε επιλεγμένα σημεία του οδικού δικτύου της Αττικής, της Θεσσαλονίκης και της Κρήτης, με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης και σε άλλες περιοχές.
Οι κάμερες θα μπορούν να καταγράφουν παραβάσεις όπως υπέρβαση ορίου ταχύτητας, παραβίαση κόκκινου σηματοδότη, χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, μη χρήση ζώνης ασφαλείας ή κράνους, καθώς και παράνομη κίνηση σε λεωφορειολωρίδες και στη Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης.
Η διαδικασία θα είναι ψηφιακή από την αρχή έως το τέλος. Μετά την καταγραφή μιας παράβασης, το σύστημα θα αναγνωρίζει την πινακίδα, θα διασταυρώνει τα στοιχεία με τα κρατικά μητρώα και θα δημιουργεί ηλεκτρονικό φάκελο. Πριν επιβληθεί πρόστιμο, η καταγραφή θα ελέγχεται από εξουσιοδοτημένο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας.
Οι πολίτες θα ενημερώνονται μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών του Δημοσίου, όπου θα μπορούν να δουν το αποδεικτικό υλικό, να πληρώσουν ηλεκτρονικά το πρόστιμο ή να υποβάλουν ένσταση.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το έργο παρουσιάζεται ως ένα βήμα προς την ψηφιοποίηση της τροχαίας επιτήρησης και την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας. Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες προσφυγές δείχνουν ότι ο σχεδιασμός του εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές ενστάσεις στην αγορά.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν ο διαγωνισμός θα προχωρήσει ή αν το φιλόδοξο σύστημα των «έξυπνων» καμερών θα μείνει, για ακόμη μία φορά, στα χαρτιά.
Μπορώ να το κάνω και σε πιο «εφημεριδίστικο» ύφος με δυνατό τίτλο, lead και πιο κοφτές παραγράφους για site/news portal.
