Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηνάρας
Στις περισσότερες σχέσεις, ο φόβος δεν εμφανίζεται με κραυγές. Εμφανίζεται με σιωπές, με απόσταση, με έναν τόνο φωνής που αλλάζει ανεπαίσθητα, με ένα «δεν πειράζει» που στην πραγματικότητα πειράζει πολύ.
Οι άνθρωποι φοβούνται μέσα στις σχέσεις περισσότερο απ’ όσο τολμούν να παραδεχτούν. Φοβούνται μην απορριφθούν, μην εγκαταλειφθούν, μην εκτεθούν, μην χάσουν τον εαυτό τους… και συχνά, αντί να μιλήσουν γι’ αυτόν τον φόβο, τον μεταμφιέζουν σε έλεγχο, κριτική ή συναισθηματική απόσυρση.
Ο φόβος της εγγύτητας
Η εγγύτητα είναι επιθυμητή, αλλά και απειλητική. Όσο πιο κοντά έρχεσαι σε κάποιον, τόσο πιο ορατός γίνεσαι, και το να σε βλέπουν πραγματικά σημαίνει ότι μπορεί και να σε πληγώσουν.
Έτσι ενώ πολλοί άνθρωποι επιθυμούν βαθιά τη σύνδεση φοβούνται το τίμημά της και κρατούν μια απόσταση ασφαλείας. Είναι μαζί, αλλά όχι εντελώς, μιλούν, αλλά όχι για όλα, αγαπούν, αλλά με φρένο.
Ο φόβος της εγκατάλειψης και οι συμπεριφορές που γεννά
Ο φόβος ότι «θα φύγει» ή «θα με αφήσει» είναι από τους πιο ισχυρούς φόβους στις σχέσεις. Δεν εκφράζεται πάντα ως ανασφάλεια. Συχνά εμφανίζεται ως ζήλια, ανάγκη ελέγχου, υπερβολικές απαιτήσεις ή συνεχής επιβεβαίωση.
Παραδόξως, αυτές οι συμπεριφορές που γεννιούνται από τον φόβο της εγκατάλειψης είναι συχνά εκείνες που κουράζουν τον άλλον και τον απομακρύνουν. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:
φοβάμαι ότι θα φύγεις, συμπεριφέρομαι με τρόπους που σε πιέζουν, απομακρύνεσαι, και ο φόβος επιβεβαιώνεται.
Ο φόβος της απώλειας του εαυτού
Υπάρχει και ένας άλλος, λιγότερο ομολογημένος φόβος: ο φόβος ότι μέσα στη σχέση θα χαθώ. Ότι θα χρειαστεί να προσαρμοστώ, να περιοριστώ, να εγκαταλείψω κομμάτια μου.
Αυτός ο φόβος συχνά οδηγεί σε συναισθηματική αυτάρκεια που μοιάζει με ανεξαρτησία, αλλά στην πραγματικότητα είναι άμυνα. «Δεν χρειάζομαι κανέναν» λέει ο νους, για να μη χρειαστεί να ρισκάρει.
Οι καβγάδες ως μεταμφιεσμένοι φόβοι
Πίσω από πολλούς καβγάδες δεν υπάρχει διαφωνία, αλλά φόβος. Φόβος ότι δεν με καταλαβαίνεις. Φόβος ότι δεν με βλέπεις, φόβος ότι δεν είμαι σημαντικός για σένα.
Όταν αυτά τα συναισθήματα δεν βρίσκουν λόγια, μετατρέπονται σε ένταση και τότε το ζευγάρι μιλάει για το «τι έγινε», αλλά ποτέ για το «τι φοβήθηκα».
Η ψυχοθεραπεία ζεύγους και ο χώρος του φόβου
Στη συμβουλευτική γάμου, ο φόβος δεν αντιμετωπίζεται ως αδυναμία, αλλά ως πληροφορία. Είναι ένδειξη ότι κάτι έχει σημασία, ότι υπάρχει επένδυση, προσδοκία, επιθυμία για σύνδεση.
Όταν οι σύντροφοι μπορέσουν να μιλήσουν για τους φόβους τους χωρίς κατηγορία, η σχέση αλλάζει ποιότητα. Ο φόβος παύει να κυβερνά υπόγεια και γίνεται κάτι που μπορεί να κρατηθεί μαζί.
Οι φόβοι στις σχέσεις δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι όταν τους αφήνουμε να μιλούν αντί για εμάς. Όταν αντί να πούμε «φοβάμαι», λέμε «φταις». Όταν αντί να εκτεθούμε, κλεινόμαστε.
Η αγάπη δεν απαιτεί απουσία φόβου. Απαιτεί θάρρος. Το θάρρος να μείνεις παρών, ακόμα κι όταν φοβάσαι. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ώριμο είδος αγάπης: όχι εκείνη που δεν φοβάται ποτέ, αλλά εκείνη που δεν αφήνει τον φόβο να αποφασίζει.
