Υπάρχουν κάποια πράγματα που δεν επιδέχονται καμία απολύτως συζήτηση. Η σωματική βία, από όπου κι αν προέρχεται, απέναντι σε οποιονδήποτε είναι καταδικαστέα. Τελεία. Δεν σχετικοποιείται, δεν «εξηγείται», δεν γίνεται αντικείμενο συμψηφισμών. Αν το περιστατικό που καταγγέλθηκε στο Στρασβούργο ισχύει, τότε πρόκειται για μια πράξη που δεν χωρά ούτε στο πολιτικό σύστημα ούτε στη δημοκρατική κανονικότητα. Και σωστά καταγγέλλεται.
Μέχρι εδώ, συμφωνούμε όλοι. Από εδώ και πέρα όμως, αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί η δημοκρατία και η δημοσιογραφία μαζί της δεν ζει μόνο από τις αυτονόητες καταδίκες. Ζει και από τα δύσκολα ερωτήματα.
Στο ίδιο το κόμμα του ευρωβουλευτή υπήρξε δημόσια τοποθέτηση. Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ μίλησε καθαρά για ένα περιστατικό «που δεν μπορεί να γίνει ανεκτό», τόνισε ότι «δεν υπάρχει καμία ανοχή στη βία» και επισήμανε πως «η πολιτική ευθύνη είναι δεδομένη και πρέπει να αναληφθεί». Μια δήλωση θεσμική, σωστή, χωρίς υπεκφυγές. Έτσι όφειλε να είναι.
Όμως, καθώς περνούσαν οι ώρες, κάτι άλλο γινόταν όλο και πιο ορατό, ένα κύμα μονοφωνίας. Sites, portals, αναρτήσεις, τίτλοι με ύφος εισαγγελέα. Όλοι έτρεξαν, σχεδόν αντανακλαστικά να πάρουν θέση. Όχι απλώς να καταγράψουν το γεγονός, αλλά να αποδώσουν ρόλους, θύτης, θύμα, καλοί, κακοί. Το έργο γνωστό. Το έχουμε ξαναδεί.
Και εδώ ακριβώς μιλάει μέσα μου ο παλιός δημοσιογράφος. Αυτός που έχει ζήσει εποχές που πρώτα ψάχναμε, μετά γράφαμε και στο τέλος αν χρειαζόταν, κρίναμε. Όχι το αντίστροφο.
Γιατί, ας ειπωθεί καθαρά, οι πένες δεν είναι αθώες. Οι λέξεις έχουν βάρος. Και οι ζωές που έχουν τσακιστεί από «ρεπορτάζ», από στοχευμένες διαρροές, από μισές αλήθειες και ολόκληρα συμπεράσματα, δεν είναι λίγες. Είναι άπειρα τα παραδείγματα ανθρώπων που διασύρθηκαν, που στοχοποιήθηκαν, που κρίθηκαν και καταδικάστηκαν δημόσια και όταν αργότερα αποδείχθηκε ότι τα πράγματα δεν ήταν έτσι, δεν υπήρχε κανείς να τους αποκαταστήσει.
Αυτό δεν δικαιολογεί τη βία. Να το ξεκαθαρίσουμε ξανά και ξανά. Αλλά δεν σημαίνει κιόλας ότι η δημοσιογραφία δικαιούται να στέκεται μονίμως στο απυρόβλητο, σαν να προέρχεται από παρθενογένεση.
Έχει αναρωτηθεί κανείς, έστω ψιθυριστά, τι προηγήθηκε; Έχει αναρωτηθεί κανείς αν υπήρξε ένταση, πρόκληση, λεκτική αντιπαράθεση; Όχι για να «αθωώσει» τον πολιτικό, αλλά για να καταγράψει ολόκληρη την εικόνα. Γιατί αυτό είναι ρεπορτάζ. Όχι η ευθυγράμμιση.
Η σημερινή δημοσιογραφία, δυστυχώς, μοιάζει συχνά περισσότερο με κερκίδα παρά με παρατηρητήριο. Παίρνει θέση πριν μάθει. Κρίνει πριν ακούσει. Και όταν βρει έναν «ένοχο», πέφτει πάνω του συλλογικά, με μια ορμή που θυμίζει περισσότερο εκτόνωση παρά αναζήτηση της αλήθειας.
Το περιστατικό στο Στρασβούργο πρέπει να διερευνηθεί θεσμικά και να υπάρξουν συνέπειες. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο. Αλλά μαζί του, ίσως είναι ώρα να διερευνηθεί και κάτι ακόμα,
τι δημοσιογραφία θέλουμε;
Μια δημοσιογραφία που καταδικάζει τη βία, ναι. Μια δημοσιογραφία που στέκεται απέναντι στην εξουσία, βεβαίως. Αλλά και μια δημοσιογραφία που έχει το θάρρος να κοιταχτεί στον καθρέφτη, να αναγνωρίσει τα λάθη της και να θυμηθεί ότι οι πένες, όταν δεν συνοδεύονται από ευθύνη, μπορούν να γίνουν όπλα.
Οι αγιογραφίες τελείωσαν.
Και για τους πολιτικούς.
Και για τους δημοσιογράφους.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
