Ανακοίνωσις περί των στρατιωτικών μέτρων εις Μακεδονίας.

«Διά στρατιωτικούς λόγους οφειλομένους εις την γενικήν πολεμικήν κατάστασιν και εξ αιτίας της πληγής των αντατών, της οποίας ο αντίκτυπος εκδηλούται καθημερινώς περισσότερον επί ζημία του ελληνικού πληθυσμού, κατέστη αναγκαία η ενίσχυσις των στρατευμάτων καοτχής εν Ελλάδα. Εν τω πλαισίων των μέτρων τούτων, την από στρατιωτικής απόψεως ασφάλειαν εις την περιοχήν ανατολικώς του ποταμού Αξιού -πλην της πόλεως Θεσσαλονίκης και των περιχώρων της- ανέλαβον βουλγαρικά στρατεύματα”

Αθηναϊκά Νέα, 14 Ιουλίου 1943

Οι επεμβάσεις της Βουλγαρίας στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη

Η ανακοίνωση των Αθηναϊκών Νέων, στις 14 Ιουλίου 1943, επιβεβαιώνει τον στρατιωτικό ρόλο της Βουλγαρίας στην Ανατολική Μακεδονία -όχι μόνο ως κατοχική δύναμη επίσημα αναγνωρισμένη από τους Γερμανούς αλλά και ως δύναμη ελέγχου του ντόπιου πληθυσμού για την καταστολή των αντάρτικων ενεργειών που έβαζαν σε κίνδυνο τη γερμανική κατοχή.

Οι Έλληνες κουβαλούσαν ήδη οδυνηρές αναμνήσεις από τη βουλγαρική επεκτατική πολιτική, πριν ακόμη βιώσουν τη φρίκη της Κατοχής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μία σύντομη ιστορική αναδρομή αρκεί για να θυμηθούμε τις θηριωδίες που υπέστη ο τοπικός πληθυσμός. Πριν από τη βουλγαρική κατοχή της περιόδου 1941–44, είχαν προηγηθεί δύο, ακόμη, περίοδοι βουλγαρικής κατοχής: η πρώτη κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο και η δεύτερη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά τη δεύτερη αυτή φάση, οι Έλληνες των πόλεων και των χωριών υπέφεραν από διώξεις, λιμοκτονία, μαζικές ομηρίες, συλλήψεις, φυλακίσεις και σκληρά βασανιστήρια που επέβαλε η μυστική βουλγαρική αστυνομία και ο κατοχικός στρατός. Το τίμημα ήταν βαρύ: χιλιάδες Έλληνες έχασαν τη ζωή τους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 42.000 Έλληνες ηλικίας 17 έως 60 ετών εκτοπίστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Βουλγαρία για καταναγκαστική εργασία. Από αυτούς, περίπου 12.000 δεν κατάφεραν ποτέ να επιστρέψουν ζωντανοί.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Αμέσως μετά την κατάρρευση της ελληνικής άμυνας, η Βουλγαρία προχώρησε στην κατάληψη και προσάρτηση της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, συμπεριλαμβανομένων περιοχών όπως η Δράμα, οι Σέρρες, η Καβάλα, η Ξάνθη, η Θάσος και η Σαμοθράκη. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίστηκαν ως «Περιφέρεια Αιγαίου» και ενσωματώθηκαν διοικητικά στο βουλγαρικό κράτος στις 14 Μαΐου 1941.

Ακολούθησε μια συστηματική εκβουλγαριστική πολιτική: η ελληνική γλώσσα απαγορεύτηκε, οι ελληνικές αρχές και ιδιώτες εκτοπίστηκαν, διοικητικά και τοπωνυμικά στοιχεία άλλαξαν βίαια, ενώ χιλιάδες Βούλγαροι έποικοι εγκαταστάθηκαν στις περιοχές.

Έως τα τέλη του 1942, πάνω από 100.000 Έλληνες είχαν εκδιωχθεί από τις ζώνες αυτές.

Καθώς οι Γερμανοί επεδίωκαν να απελευθερώσουν στρατεύματα για το Ανατολικό Μέτωπο εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, επέλεξαν να μεταφέρουν μεγαλύτερη ευθύνη κατοχής στους Βούλγαρους συμμάχους τους. Σχέδια για παράδοση επιπλέον εδαφών—όπως ο Έβρος, η Δυτική Θράκη και τμήματα της Μακεδονίας από τον Στρυμόνα ως τον Αξιό—άρχισαν να υλοποιούνται. Οι ανακοινώσεις στον Τύπο αποκάλυπταν ότι η ένταση του ελληνικού αντάρτικου ανάγκαζε τις γερμανικές δυνάμεις να κρατούν περισσότερα στρατεύματα καθηλωμένα στην Ελλάδα. Η προοπτική να παραχωρηθούν και η Δυτική Μακεδονία και η Θεσσαλονίκη στους Βουλγάρους πυροδότησε τη λαϊκή αγανάκτηση και κινητοποίησε τα αντιστασιακά δίκτυα.

Η μεγάλη διαδήλωση της 22ης Ιουλίου 1943 στην Αθήνα

Μετά τις 10 Ιουλίου 1943 και τη διάβρωση της Ιταλίας, οι Γερμανοί αναζήτησαν τρόπο αποφόρτισης του μετώπου, εξετάζοντας την επέκταση της επιχειρησιακής ευθύνης στους Βούλγαρους. Η είδηση ξεσήκωσε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ, που κήρυξαν απεργία–διαδήλωση στις 13 και κυρίως στις 22 Ιουλίου, με στόχο την αποτροπή παράδοσης της κεντρικής Μακεδονίας.

Νωρίς το πρωί της 22ας Ιουλίου, η πόλη της Αθήνας είχε νεκρώσει: κλειστά μαγαζιά, έντονο αστυνομικό και στρατιωτικό πογκρόμ, βαριές περιπολίες, τανκ και πολυβόλα στις Πανεπιστημίου, Ομήρου, Κοραή, μαζί με ιταλικό ιππικό που επιτέθηκε στο πλήθος των διαδηλωτών. Από όλες τις συνοικίες πλήθος κόσμου βαδίζει προς το κέντρο, από τα Σεπόλια, το Περιστέρι, τον Κολωνό, το Μεταξουργείο, από τις ανατολικές συνοικίες. Από την Λεωφόρο Κηφισίας κατεβαίνουν οι ανάπηροι με τα καροτσάκια τους.

Το ΕΑΜ κινητοποίησε μεταξύ 100.000–300.000 (ή ακόμα και 400.000 σύμφωνα με κάποιες πηγές) ανθρώπους από Ομόνοια, Μοναστηράκι, Εξάρχεια, Πειραιά, Λεωφόρο Κηφισίας, κ.ά. .

Η πορεία επιχείρησε να σπάσει τους φραγμούς στη διασταύρωση Πανεπιστημίου–Ομήρου και να φτάσει στη βουλγαρική πρεσβεία στη Ρηγίλλης, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Όχι στην επέκταση» και «Έξω οι Βούλγαροι φασίστες» .

Οι κατοχικές δυνάμεις επέδραμαν, χρησιμοποιώντας πολυβόλα, τανκ, ιταλικά θωρακισμένα οχήματα. Άοπλοι διαδηλωτές τραυματίστηκαν ή σκοτώθηκαν από τανκ και πυρά.

Θα μείνουν στη συλλογική μνήμη:

• Παναγιώτα Σταθοπούλου (17χρονη ΕΠΟΝίτισσα): προσπάθησε να σταματήσει τανκ με το σώμα της, εμβολίστηκε, τραυματίστηκε ή σκοτώθηκε από το πλήρωμα .
• Κούλα Λίλη (19χρονη φοιτήτρια της Γαλλικής Ακαδημίας): αναρριχήθηκε στο τανκ και επιτέθηκε στον οδηγό με τακούνι, δέχθηκε πυρά και πέθανε ενώ πολεμούσε με θάρρος.
• Θωμάς Χατζηθωμάς: φοιτητής Πολυτεχνείου, προσπάθησε να σπάσει τον κλοιό των στρατιωτών/οχημάτων, να περάσει από το μπλόκο και να προχωρήσει, τραυματίστηκε θανάσιμα μπροστά στο Οφθαλμιατρείο.

Υπολογίζεται πως οι νεκροί ήταν περίπου 50 (άλλες πηγές αναφέρουν 15 με 30 νεκρούς) οι τραυματίες γύρω στους 300 και περισσότεροι από 500 ήταν οι συλληφθέντες.

Η πίεση αυτή της λαϊκής αντίστασης ανάγκασε τη Γερμανία να ακυρώσει τα σχέδια επέκτασης της βουλγαρικής κατοχής -την παράδοση της Δυτικής Μακεδονίας- παγώνοντας το σχέδιο επ’ αόριστον.

Η διαδήλωση ανέδειξε το ελληνικό αντιστασιακό κίνημα ως ικανό να επιχειρεί μαζική πολιτική πράξη, παρά την βαριά απειλή καταστολής από πλευράς κατοχικών δυνάμεων.

Η κινητοποίηση της 22ης Ιουλίου 1943 ήταν κορυφαία στιγμή αντίστασης στην ελληνική Κατοχή. Συνδύασε πολιτικό στόχο -την αποτροπή της επέκτασης της βουλγαρικής ζώνης- με θυσίες από άοπλους πολίτες που αντιμετώπισαν με γενναιότητα τα όπλα της κατοχικής δύναμης. Η αυθόρμητη και καλά οργανωμένη δράση του ΕΑΜ-ΕΠΟΝ απέδειξε ότι μια λαϊκή διαμαρτυρία μπορεί να ανατρέψει καίριες πολιτικές αποφάσεις, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στην ιστορική μνήμη της Αντίστασης.

Βρισκόμαστε σε έναν κόσμο διαφορετικό από εκείνον που γνωρίζαμε. Ό,τι υπήρξε στο παρελθόν ενδιαφέρει πλέον κυρίως τους ιστορικούς. Στη νέα εποχή γεωστρατηγικής αβεβαιότητας, κυβερνήσεις, διπλωμάτες – και ολοένα συχνότερα και οι στρατιωτικοί μηχανισμοί – ασχολούνται εντατικά με τη διαμόρφωση νέων δικτύων και συμμαχιών, προκειμένου να είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι για τις προκλήσεις που έρχονται. Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώνονται ενίοτε καινοφανείς συσχετισμοί και συνεργασίες.

Ακολουθεί αναφορά σε δύο διεθνείς ζώνες έντασης, οι οποίες, παρά τη γεωγραφική τους απόσταση, έρχονται πολιτικά πιο κοντά στο πλαίσιο των γεωστρατηγικών μετατοπίσεων: την ανατολική Μεσόγειο και τη Νότια Ασία. Αυτό που τις συνδέει είναι βαθιά ριζωμένες διμερείς αντιπαλότητες, οι οποίες εδώ και δεκαετίες υπονομεύουν την περιφερειακή ειρήνη – στην περίπτωση της Μεσογείου πρόκειται για την ελληνοτουρκική διένεξη, ενώ στη Νότια Ασία για τον ανταγωνισμό μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Αιματηροί πόλεμοι και πογκρόμ, ιστορικά τραύματα, συνοριακές διαμάχες, αμοιβαία στερεότυπα εχθρότητας και ένα κλίμα βαθιάς καχυποψίας αποτελούν τροχοπέδη για την επίτευξη σταθερότητας και την οικοδόμηση μιας κοινής προοπτικής – τόσο στα σύνορα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης όσο και στην ινδική υποήπειρο.

Στην αναζήτηση στρατηγικών εταίρων, οι πολιτικοί δρώντες και στις δύο περιοχές στρέφουν ολοένα και περισσότερο το βλέμμα τους πέρα από τα γεωγραφικά τους όρια: την ώρα που η Άγκυρα ενισχύει συστηματικά τις σχέσεις της με την Ισλαμική Δημοκρατία του Πακιστάν, η Ελλάδα – και προσφάτως και η Κύπρος – εντείνουν τη συμμαχία τους με την Ινδία, τη χώρα που αποτελεί τον κύριο αντίπαλο του Πακιστάν.

Ελληνική φρεγάτα EUROKINISSI

Ο όρος «συμμαχία» δεν επιλέγεται τυχαία. Στη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων, οι στρατιωτικές παράμετροι αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία – και αυτό ισχύει τόσο για τις σχέσεις Άγκυρας–Ισλαμαμπάντ όσο και για εκείνες ανάμεσα στην Αθήνα και το Νέο Δελχί. Όταν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επισκέφθηκε το Πακιστάν στις αρχές Ιουλίου, συνοδευόμενος από τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, το επίκεντρο των συνομιλιών ήταν εξοπλιστικά προγράμματα. Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, ο Γκιουλέρ υπογράμμισε τη σημασία κοινών πρωτοβουλιών στον τομέα της άμυνας, ιδιαίτερα στους τομείς της αεροπορίας και της τεχνολογίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).

Ήδη από τον Φεβρουάριο, οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να «εμβαθύνουν, να διαφοροποιήσουν και να θεσμοθετήσουν» τη στρατηγική τους εταιρική σχέση. Σήμερα, η Τουρκία αποτελεί – μετά την Κίνα – τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή όπλων του Πακιστάν· σύμφωνα με δημοσιεύματα, περίπου το δέκα τοις εκατό της τουρκικής αμυντικής παραγωγής κατευθύνεται προς τη χώρα αυτή.

Η εστίαση στο Πακιστάν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ιδιαιτερότητα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής: «Ενώ βασικοί δρώντες του ισλαμικού κόσμου προσανατολίζονται ολοένα και περισσότερο προς την Ινδία στο πλαίσιο της πολιτικής τους για τη Νότια Ασία, η Τουρκία συνεχίζει να ενισχύει τις στρατηγικές της σχέσεις με το Πακιστάν», παρατηρεί ο Harsh Pant από το ινδικό think tank Observer Research Foundation (ORF).

Οι φιλοδοξίες της Άγκυρας δεν περιορίζονται στο Πακιστάν. Στο επίκεντρο της τουρκικής στρατηγικής για τον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο έρχεται πλέον και το Μπανγκλαντές, ο ανατολικός γείτονας της Ινδίας. Πρόσφατα, ο Χαλούκ Γκιουργκούν, πρόεδρος του κρατικού τουρκικού αμυντικού οργανισμού SSB, επισκέφθηκε την Ντάκα, όπου έτυχε εντυπωσιακής υποδοχής από τους ανώτατους πολιτικούς και στρατιωτικούς κύκλους της χώρας. Και σε αυτή την περίπτωση, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η αμυντική συνεργασία – περιλαμβανομένης της δημιουργίας τοπικών παραγωγικών δυνατοτήτων. Η Άγκυρα επενδύει ξεκάθαρα σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές εταιρικές σχέσεις και όχι σε βραχυπρόθεσμες εμπορικές συμφωνίες.

Ήδη, ινδικά μέσα ενημέρωσης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη διαμόρφωση ενός στρατηγικού τριγώνου Τουρκία–Πακιστάν–Μπανγκλαντές. Επιπλέον, η κατηγορία ότι Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ προσπαθούν να ασκήσουν επιρροή και στο Νεπάλ μέσω ισλαμικών οργανώσεων, όπως ενώσεις μουσουλμανικών τεμενών, ενισχύει τα αντιατουρκικά αντανακλαστικά στην περιοχή.

Aris Oikonomou / SOOC

Μέσα σε μια εντυπωσιακή χρονική σύμπτωση των εξελίξεων – θα μπορούσε κανείς να κάνει λόγο ακόμη και για συγχρονισμό – η Ινδία και η Ελλάδα εμβαθύνουν τις διμερείς τους σχέσεις. Τον Φεβρουάριο του 2024, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι και ο Έλληνας ομόλογός του Κυριάκος Μητσοτάκης συμφώνησαν στην εγκαθίδρυση στρατηγικής εταιρικής σχέσης, με τη στρατιωτική διάσταση να καταλαμβάνει ιδιαίτερη θέση στη σχετική κοινή δήλωση. Και οι δύο πλευρές δεν περιορίστηκαν σε εθιμοτυπικές διακηρύξεις, αλλά επιβεβαίωσαν «τον κοινό τους στόχο για ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής συμπαραγωγής και της τεχνολογικής καινοτομίας στον τομέα των εξοπλισμών».

Το γεγονός ότι η πρόθεση μεταφράζεται και σε πράξη αποδεικνύεται από τις κοινές ασκήσεις των ελληνικών και ινδικών ναυτικών δυνάμεων, καθώς και από τις επισκέψεις υψηλόβαθμων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των δύο χωρών.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του Ναρέντρα Μόντι στην Κύπρο τον Ιούνιο – η πρώτη επίσκεψη Ινδού πρωθυπουργού εδώ και 20 χρόνια. Αντιστοίχως, τα μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν την παρουσία του «ιστορική». Και σε αυτή την περίπτωση, το ζήτημα της άμυνας κατείχε εξέχουσα θέση στην ατζέντα των συνομιλιών.

Όταν ξένοι ηγέτες επισκέπτονται τη Δημοκρατία της Κύπρου, οι οικοδεσπότες προσδοκούν την πολιτική στήριξη των θέσεών τους στο Κυπριακό. Αυτές τις προσδοκίες ικανοποίησε πλήρως ο Ναρέντρα Μόντι εκ μέρους του πολυπληθέστερου κράτους στον κόσμο, κατά την επίσκεψή του στη Λευκωσία: «Η Ινδία επανεπιβεβαίωσε την αταλάντευτη και συνεπή υποστήριξή της στην ανεξαρτησία, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την ενότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας», αναφέρεται στη κοινή δήλωση.

Στο Πακιστάν, οι εξελίξεις στην Κύπρο αξιολογούνται με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Αντιδράσεις προκάλεσε την περασμένη άνοιξη η δήλωση του Πακιστανού πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, δήλωσε ότι η χώρα του «στηρίζει τον λαό της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Πρόκειται μεν (ακόμη) όχι για επίσημη αναγνώριση της εν λόγω οντότητας – την οποία αναγνωρίζει αποκλειστικά η Άγκυρα και η οποία, στον ελληνικό δημόσιο λόγο, χαρακτηρίζεται υποτιμητικά ως «ψευδοκράτος» – ωστόσο το Πακιστάν συγκαταλέγεται στους στενότερους πολιτικούς συμμάχους της Τουρκίας.

Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν AP Photo

Το γεγονός ότι η Άγκυρα, με τη σειρά της, στηρίζει τις θέσεις του Ισλαμαμπάντ σε ζητήματα ζωτικής σημασίας για το Πακιστάν, αποτελεί σύμφυτο στοιχείο αυτής της σε μεγάλο βαθμό συναλλακτικής σχέσης. Κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία, ο Πακιστανός πρωθυπουργός ευχαρίστησε τον Ερντογάν για τη «σταθερή υποστήριξή του στο ζήτημα του Κασμίρ».

Ένας παλαιός κανόνας της διεθνούς πολιτικής λέει: ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου. Με βάση αυτή τη λογική, διαμορφώνονται σήμερα νέες συμμαχίες στην ανατολική Μεσόγειο και στη Νότια Ασία. Πρόκειται για ψηφίδες μιας αναδυόμενης γεωστρατηγικής τάξης πραγμάτων, η οποία έρχεται να αντικαταστήσει τις εύθραυστες δομές του παλαιού συστήματος.

Ο Δρ Ρόναλντ Μαϊνάρντους είναι Κύριος Ερευνητής στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

Την «φωτιά» με τις χρεώσεις των ΑΤΜ, πριν πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, επιχειρεί να θέσει τις τελευταίες ώρες υπό έλεγχο το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη να ανακοινώσει χθες, μιλώντας στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, ότι οι χρεώσεις για συναλλαγές στα ATΜ των τραπεζών θα είναι πλέον μηδενικές, διευκρινίζοντας ότι μηδενίζονται στο τεχνολογικό πλαίσιο του ΔΙΑΣ.

Υπενθυμίζεται ότι η υπόθεση ξεκίνησε όταν η Τράπεζα Πειραιώς, πούλησε 850 ΑΤΜ της, που βρίσκονται εγκατεστημένα εκτός των τραπεζικών καταστημάτων στον όμιλο Printec, στην εταιρεία Cashflex, η οποία μπορεί να χρεώνει τις συναλλαγές που μέχρι τώρα ήταν δωρεάν.

Συνέπεια αυτής της συμφωνίας είναι ότι εάν κάποιος πελάτης της εν λόγω τράπεζας κάνει ανάληψη σε ένα από τα εν λόγω 850 ΑΤΜ, θα χρεωθεί προμήθεια 2,1 ευρώ, τα οποία επιμερίζονται 1,5 ευρώ στην εταιρία, Cashflex, που αγόρασε τα ATM από την Πειραιώς και 0,6 ευρώ η τράπεζα. Παράλληλα, στη συγκεκριμένη εταιρεία η Πειραιώς διατηρεί ποσοστό 20%.

Μετά τις έντονες αντιδράσεις, η Τράπεζα Πειραιώς εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία αναφέρει «γενναιόδωρα» πως προχωρά σε άμεση μείωση της προμήθειας που κρατά η ίδια για αναλήψεις από δίκτυο τρίων κατά δέκα λεπτά του ευρώ, σημειώντας ότι η προμήθεια αυτή είναι η «χαμηλότερη της αγοράς».

Πέντε αλλαγές στις τραπεζικές χρεώσεις και προμήθειες

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε χθες την κατάθεση τροπολογίας στη Βουλή που φέρνει σημαντικές ελαφρύνσεις για τους πολίτες όσον αφορά τις χρεώσεις από τράπεζες και παρόχους ΑΤΜ.

Η τροπολογία θα ενταχθεί στο υπό ψήφιση σχέδιο νόμου για τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα και θα τεθεί σε ψηφοφορία στην Ολομέλεια την Πέμπτη.

Οι πέντε βασικές αλλαγές που εισάγονται είναι οι εξής:

1. Κατάργηση προμηθειών για πελάτες τραπεζών από ΑΤΜ άλλων τραπεζών που είναι μέλη της ΔΙΑΣ
Καταργείται πλήρως η προμήθεια (1,50–2,00 ευρώ) που επιβαρύνει μέχρι σήμερα τους καταθέτες, όταν πραγματοποιούν αναλήψεις από ΑΤΜ όχι απλά της τράπεζας τους, αλλά και από ΑΤΜ κάθε άλλης τράπεζας που είναι μέλος της ΔΙΑΣ.

2. Καμία προμήθεια για αναλήψεις από ΑΤΜ παρόχου, με τον οποίο η τράπεζα έχει μετοχική σύνδεση για τους πελάτες της συγκεκριμένης τράπεζας.
Εφόσον η τράπεζα στην οποία ο πολίτης διατηρεί τον λογαριασμό του έχει μετοχική σύνδεση με πάροχο ΑΤΜ (ATM operator), οι αναλήψεις στα ΑΤΜ του παρόχου ,δεν θα υπόκεινται σε οποιαδήποτε επιβάρυνση.

3. Πλαφόν προμήθειας 1,50 ευρώ για οποιαδήποτε άλλη χρέωση της τράπεζας σε ΑΤΜ (π.χ. ξένες τράπεζες που δεν συμμετέχουν στη ΔΙΑΣ), είτε χρεώσεις τρίτων παρόχων. Ορίζεται ανώτατο όριο προμήθειας 1,50 ευρώ. Σήμερα, για τέτοιες συναλλαγές, οι χρεώσεις μπορούν να φθάσουν ή και να ξεπεράσουν τα 5 ευρώ.

4. Δωρεάν αναλήψεις σε περιοχές με ένα μόνο διαθέσιμο ΑΤΜ είτε για τράπεζες , είτε για παρόχους. Σε όλες τις δημοτικές κοινότητες όπου λειτουργεί μόνο ένα ΑΤΜ (είτε τραπεζικό είτε παρόχου), οι αναλήψεις μετρητών θα πραγματοποιούνται χωρίς καμία προμήθεια, ανεξαρτήτως ιδιοκτησίας του ΑΤΜ. Δηλαδή, επεκτείνεται η ήδη ισχύουσα ρύθμιση για τις τράπεζες και σε τρίτους παρόχους.

5. Δωρεάν ερωτήσεις υπολοίπου και εναρμόνιση παρόχων με τις χρεώσεις των τραπεζών για τα εμβάσματα
Καταργούνται πλήρως οι χρεώσεις για ερωτήσεις υπολοίπου σε ΑΤΜ, είτε αυτά ανήκουν σε τράπεζες είτε σε παρόχους.

Επιπλέον, οι πάροχοι ΑΤΜ εντάσσονται στο ίδιο ρυθμιστικό πλαίσιο που ισχύει για τις τράπεζες όσον αφορά τα εισερχόμενα και εξερχόμενα εμβάσματα, με εφαρμογή πλαφόν χρέωσης στο 0,50 ευρώ.

Όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Πιερρακάκης, επιπλέον, για πρώτη φορά θεμελιώνεται νομοθετικά και η μηδενική χρέωση για αναλήψεις από την τράπεζα στην οποία ένας πολίτης διατηρεί το λογαριασμό του, ώστε να υπάρξει θεσμική κατοχύρωση και στο μέλλον.

Η δέσμη μέτρων αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας, τη μείωση του κόστους βασικών τραπεζικών υπηρεσιών και την αποκατάσταση της ισορροπίας στην πρόσβαση των πολιτών σε μετρητά και απλές τραπεζικές συναλλαγές.

Τι ίσχυε μέχρι σήμερα

Σημειώνεται ότι από τις αρχές του τρέχοντος έτους, ισχύουν μηδενικές χρεώσεις για την ερώτηση υπολοίπου σε κάθε ΑΤΜ άλλης τράπεζας σε όλη τη χώρα, όπως και για την ανάληψη μετρητών σε δημοτικές ενότητες όπου υπάρχει ΑΤΜ μόνο ενός τραπεζικού ιδρύματος και προφανώς για αναλήψεις από πελάτες που κατέχουν λογαριασμό στην ίδια τράπεζα, σε όλη τη χώρα.

Μέτρο στο οποίο δεν υπάγονται οι πάροχοι δικτύων, στις οποίες πωλήθηκε τμήμα των off site ATMs (σε χώρους εκτός των καταστημάτων) των τραπεζών, όπως και οι δραστηριότητες αποδοχής καρτών και εκκαθάρισης συναλλαγών.

Από την άλλη υπήρχαν χρεώσεις για την ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ, με τη χρήση καρτών που έχουν εκδοθεί από άλλες τράπεζες, οι οποίες διαμορφώνονται από 1,5 – 2 ευρώ μεταξύ των τραπεζικών ιδρυμάτων, ενώ υφίστανται και χρεώσεις από 0,50 – 0,75 ευρώ που αφορούν σε χρέωση σε έναν κάτοχο κάρτας που χρησιμοποιεί ένα ΑΤΜ που δεν αποτελεί μέρος του δικτύου της τράπεζας.

Νίκος Παππάς: Ο Πιερρακάκης δεν μηδενίζει τις προμήθειες

«Ο κ. Πιερρακάκης δεν μηδενίζει τις προμήθειες. Ενώ τα ΑΤΜ των τραπεζών πωλούνται, αφήνει τους ευάλωτους σε εταιρείες τύπου cashflex με 1,5 ευρώ προμήθεια», αναφέρει σε δήλωσή του ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Νίκος Παππάς και εξηγεί:

«Ο κ. Πιερρακάκης εξήγγειλε αυτό που ισχύει ήδη, μηδενική προμήθεια για αναλήψεις από τα ΑΤΜ των τραπεζών. Εξήγγειλε και μηδενική προμήθεια μέσω ΔΙΑΣ. Αλλά το ΔΙΑΣ θα συρρικνωθεί, καθώς οι τράπεζες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα της Πειραιώς, όπως έχουν διακηρύξει. Το σύστημα ΔΙΑΣ, λοιπόν, θα έχει μηδενικές χρεώσεις, αλλά πολύ λιγότερα ΑΤΜ. Δεν θα υπάρχει πέρα από τα καταστήματα τραπεζών.
ΟΜΩΣ… Η κυβέρνηση της ΝΔ διατηρεί το 1,5 ευρώ προμήθεια για τα ΑΤΜ των τρίτων παρόχων. Μόνο αυτά θα υπάρχουν σε λίγο καιρό εκτός των καταστημάτων των τραπεζών».

Συμπυκνώνοντας υποστηρίζει: «ΑΝΤΙ για ΔΙΑΣ, λοιπόν, και χρέωση 0,75 ο κόσμος θα έχει… Cashflex και 1,5 ευρώ προμήθεια. Οι μικροκαταθέτες, οι ευάλωτοι, οι ηλικιωμένοι που ζουν σε απομακρυσμένα σημεία θα έχουν ΜΟΝΟ μία επιλογή. 1,5 ευρώ προμήθεια. Η δική μας πρόταση είναι τολμηρή και ουσιαστική: Μηδενική χρέωση για μικροκαταθέτες και ευάλωτους. Παντού! Σε κάθε ΑΤΜ, είτε τράπεζας είτε… cashflex. Για κάθε συναλλαγή».

Σημειώνει, τέλος, ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, οι μικροκαταθέτες είναι πάνω από το 70% του συνόλου των καταθετών.

Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Για το ζήτημα το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει επίκαιρη ερώτηση στον Υπουργό Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, με ερωτήματα αν «προτίθεται η κυβέρνηση να λάβει μέτρα για την ένταξη των χρεώσεων ανάληψης μετρητών από ΑΤΜ εκτός τραπεζών, που πουλήθηκαν σε τρίτες εταιρείες, στους περιορισμούς προμηθειών; Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για τη διασφάλιση του ανταγωνισμού και την προστασία των πολιτών από καταχρηστικές εμπορικές πρακτικές;»

Ερώτηση για τα μέτρα της κυβέρνησης κατέθεσε και το ΚΚΕ, σημειώνοντας πως η Τράπεζα Πειραιώς, η οποία έχει λάβει σημαντική κρατική στήριξη μέσω ανακεφαλαιοποιήσεων τα προηγούμενα χρόνια, με τη στήριξη όλων των κομμάτων ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ, όπως και όλες οι συστημικές τράπεζες, βρήκε τον τρόπο να μετακυλήσει το κόστος αναδιάρθρωσης του δικτύου της, χαρατσώνοντας τα λαϊκά νοικοκυριά. Η κυβέρνηση, είναι βαρύτατα εκτεθειμένη, αφού μόλις λίγους μήνες πριν διαφήμιζε τα μέτρα τα οποία δήθεν θα έβαζαν τέλος στις προκλητικές τραπεζικές χρεώσεις, αφήνοντας βέβαια και πάλι άθικτη την τεράστια κερδοφορία των τραπεζών».

Ενώ η Νέα Αριστερά πρόκειται να καταθέσει άμεσα τροπολογία για την κατάργηση των πρόσθετων χρεώσεων στα ΑΤΜ. «Οι τράπεζες έχουν 13 δισεκατομμύρια ευρώ αναβαλλόμενο φόρο, έχουν κερδοφορία 8 δισ. σε δύο χρόνια και έδωσαν μερίσματα 1,23 δισ. στους μετόχους τους. Ώρα να πληρώσουν τον λογαριασμό» δήλωσε ο Πρόεδρος του κόμματος, Αλέξης Χαρίτσης.
Τo ΜέΡΑ25 σημειώνει ότι «τα κέρδη των τραπεζών είναι θηριώδη στην Ελλάδα: 3,62 δισεκατομμύρια ευρώ το 2023 και 4,5 δισ. το 2024. Ήδη, στο τρίμηνο του 2025, τα έσοδα τους ανέρχονται σε 2,5 δισ., όπου τα 500 εκ., το 20%, είναι έσοδα από προμήθειες!»