Για τους Έλληνες το ελαιόλαδο, είναι ότι για τους Ιταλούς τα ζυμαρικά και για τους Γάλλους η μπαγκέτα. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση στη χώρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις Ελλήνων παραγωγών κινείται στα 20 λίτρα ετησίως -η ΒορειοΑμερικάνικη Ένωση Ελαιολάδου εκτιμά ότι η κατανάλωση στην Ελλάδα είναι 24 λίτρα- όταν στην Ισπανία είναι στα 11 λίτρα και στην Ιταλία κάτω από 10 λίτρα.

Όμως αυτό που για τους Έλληνες αποτελεί βασικό συστατικό της διατροφής τους, έχει γίνει απαγορευτικό για την «τσέπη» τους και προβλέπεται να γίνει ακόμη πιο απρόσιτο το προσεχές διάστημα.

Στελέχη του λιανεμπορίου τροφίμων επιβεβαιώνουν ότι το τελευταίο διάστημα έχουν λάβει νέους τιμοκαταλόγους από τη βιομηχανία. Οι νέες τιμές είναι αυξημένες 27-32%.

Σήμερα η τιμή για την αγορά από το σούπερ μάρκετ ενός 1 λίτρου έξτρα παρθένου ελαιολάδου κινείται από τα 7,60 ευρώ (pl) και ξεπερνά τα 10,4 ευρώ το επώνυμο αν και υπάρχουν και κάποιοι κωδικοί που πωλούνται προς 13 ευρώ το λίτρο.

Τιμή βάσης, που αν περάσουν στο ακέραιο οι νέες αυξήσεις που ζητά η βιομηχανία από το λιανεμπόριο, που αν επαληθευθούν οι εκτιμήσεις Ελλήνων ελαιοπαραγωγών  δεν αποκλείεται να «σπάσει» το φράγμα των 13 ευρώ το λίτρο το προσεχές διάστημα.

Ήδη οι ανατιμήσεις στις τελικές τιμές καταναλωτή -στη χώρα η τιμή των ελαίων και των λιπών αυξήθηκε 14,2% τον Ιούνιο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2022, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία- έχουν αρχίσει να επηρεάζουν την κατανάλωση. «Η ζήτηση για εμφιαλωμένο ελαιόλαδο που ο Συνεταιρισμός δίνει στις αλυσίδες έχει μειωθεί 50%», λέει ο Χαρίλαος Βλαζάκης πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων.

Όμως αυτή είναι η μια όψη του νομίσματος και όχι το μοναδικό πρόβλημα. Οι αδιάθετες ποσότητες είναι περιορισμένες -σ.σ στις δεξαμενές του Συνεταιρισμού υπάρχουν 200 τόνοι που ανήκουν στους παραγωγούς- και οι προβλέψεις για την επόμενη ελαιοκομική περίοδο είναι δυσοίωνες. «Στην Κρήτη θα έχουμε μείωση της παραγωγής την επόμενη ελαιοκομική περίοδο της τάξεως του 50-60%, διότι οι αντίξοες καιρικές συνθήκες επηρέασαν την ανθοφορία και την καρπόδεση», λέει ο πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων.

Λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων αναθεωρούνται επί τα χείρω και οι προβλέψεις για μια ακόμη κακή χρονιά στην Ισπανία, -εκεί παράγεται το μισό ελαιόλαδο παγκοσμίως- αλλά και στην Ιταλία. «Σε όλη την Ευρωπη μιλάνε για αχαρτογράφητα νερά. Δεν γνωρίζουμε που μπορεί να φθάσει η τιμή», λέει ο κ. Βλαζάκης.

Από τον περασμένο Ιανουάριο οι τιμές παραγωγού στην Ελλάδα έχουν ακολουθήσει ένα ξέφρενο ανατιμητικό ράλι. Από 3-3,5 ευρώ που είχε ξεκινήσει να πωλείται το ελαιόλαδο στην αρχή της τρέχουσας ελαιοκομικής περιόδου «έπιασε» τα 6 ευρώ τον περασμένο Απρίλιο και από τότε συνεχίζει να σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.

Πριν από λίγα εικοσιτετράωρα, σε δημοπρασία στη Λακωνία, πωλήθηκε σε Ιταλούς εμπόρους βυτίο 20 τόννων έξτρα παρθένου ελαιολάδου προς 8,30 ευρώ το κιλό από 7,5 ευρώ που ήταν η τιμή την περασμένη εβδομάδα. Οι παραγωγοί και τα ελαιοτριβεία πωλούν στους μεταποιητές το ελαιόλαδο σε κιλά, ενώ σούπερ μάρκετ και καταναλωτές το αγοράζουν σε λίτρα. Ένα λίτρο ελαιόλαδο ισοδυναμεί με 915 γραμμάρια προϊόντος.

Ο Αντώνης Χατζηανδρής από το Αιγίνιο Πιερίας λέει πως δεν υπάρχουν ποσότητες και εκτιμά πως η επόμενη ελαιοκομική περίοδος θα είναι χειρότερη από τη φετινή, όχι μόνο στην Ελλάδα. «Αυτό σημαίνει», όπως εξηγεί «αύξηση των τιμών».

«Δεν ξέρω πόσο θα πάνε οι τιμές στην κατανάλωση. Σήμερα όμως γίνονται πράξεις στα 8 ευρώ το κιλό όταν η μέση τιμή ξεκίνησε στα 3,5 ευρώ. Τέλη Ιανουαρίου πήρε ένα 10-15% και από εκεί και πέρα ειδικά από τον Μάιο που υπάρχει εικόνα για το πως θα διαμορφωθεί η παραγωγή την επόμενη χρονιά και κατάλαβαν ότι θα είναι μειωμένη η παραγωγή έγινε πανικός. Οι τιμές έχουν ανέβει κατακόρυφα» λέει.

Ο κ. Χατζηανδρής, που έχει ελαιοτριβείο, φυτώρια ελιάς και 3.500 ρίζες ελιές στο Αιγίνιο Πιερίας, γνωρίζει ότι από τις 1.200 ρίζες ελιάς δεν πρόκειται να πάρει ούτε γραμμάριο. «Συνεχίζω να τα ποτίζω για να σώσω τα δένδρα» λέει. Αλλά ούτε και από τις υπόλοιπες 2.300 ελιές ευελπιστεί ότι θα πάρει την παραγωγή που πήρε εφέτος. «Αν πάρουμε 30-40% της φετινής παραγωγής θα είμαστε ευχαριστημένοι» σημειώνει. Και ο κ. Χατζηανδρής ως υπαίτιο της χαμηλής επικείμενης παραγωγής φωτογραφίζει τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Όμως τόσο ο κ. Χατζηανδρής όσο και ο κ. Βλαζάκης εντοπίζουν έναν ακόμη κίνδυνο για το εθνικό προϊόν. Τη μετακίνηση, λόγω τιμής, των καταναλωτών από το ελαιόλαδο σε άλλα φθηνότερα έλαια, όπως το σπορέλαια. «Δεν θα συμφέρει τον κόσμο να αγοράζει λιανική το ελαιόλαδο και θα στραφεί στα σπορέλαια με κίνδυνο να χαθεί όχι μόνο η εσωτερική, αλλά και η διεθνής αγορά για την οποία δώσαμε αγώνα να κερδίσουμε», λένε και οι δύο.