Περιτριγυρισμένη από αγροτικές εκτάσεις και φωλιασμένη ανάμεσα στις βαθιές κοιλάδες της κεντρικής Ισπανίας, λίγα άτομα στη Βιλαμαλέα, μια πόλη 4.200 κατοίκων, περίμεναν ότι η ήσυχη πόλη τους θα βρισκόταν στο επίκεντρο των ισπανικών μέσων ενημέρωσης αυτό το καλοκαίρι.
«Ποτέ στη ζωή μου δεν με έχουν προσεγγύσει τόσα πολλά μέσα ενημέρωσης», είπε ο Χοσέ Νούνιεθ Πέρεθ, ο συντηρητικός δήμαρχος της Βιλαμαλέα.
Με ένα γέλιο, πρόσθεσε: «Με έκανε να αναρωτηθώ, τι ακριβώς έχουμε κάνει εδώ;»
Όλοι ήθελαν να του μιλήσουν για το ίδιο θέμα: μια πρόταση του δημοτικού συμβουλίου, που εγκρίθηκε ομόφωνα και από όλα τα κόμματα, καλώντας την κεντρική κυβέρνηση να προχωρήσει με μια πρόταση που βρίσκεται σε αδιέξοδο για τη νομιμοποίηση των μεταναστών χωρίς χαρτιά στην Ισπανία.
«Για εμάς, ήταν το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο», εξήγησε ο Νιουνέθ Περέζ.
Ένα παράδειγμα προς μίμηση
Τις τελευταίες δεκαετίες, μετανάστες από όλο τον κόσμο έρχονταν στη Βιλαμαλέα για τις πολλές θέσεις εργασίας που προσφέρονταν.
Η σταθερή προσφορά εργατικού δυναμικού συνέβαλε στο να μετατραπεί η πόλη σε ένα σημαντικό κέντρο γεωργίας – περίπου το 70% των μανιταριών που πωλούνται στην Ισπανία προέρχονται από εκεί – ενώ παράλληλα μετέτρεψε τη Βιλαμαλέα σε ένα πλούσιο μωσαϊκό κατοίκων με ρίζες από 32 χώρες.
Για τους 11 δημοτικούς συμβούλους που υποστήριξαν την πρόταση να χορηγηθούν έγγραφα σε μετανάστες χωρίς χαρτιά – από το Λαϊκό Κόμμα του Núñez Pérez έως τους Σοσιαλιστές και την Ενωμένη Αριστερά – αυτή η πραγματικότητα υπερίσχυσε των κομματικών γραμμών.
«Δεν το συζητήσαμε καν, όλοι συμφωνήσαμε αμέσως», είπε Περέζ. «Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει εδώ. Και θα μπορούσε να είναι ακόμη περισσότερη – το πρόβλημα για αυτές τις εταιρείες είναι ότι δεν μπορούν να βρουν αρκετό προσωπικό».
Μία ώθηση για την οικονομία
Με τις εταιρείες της πόλης να ζυγίζουν το ενδεχόμενο να προσλάβουν προσωρινούς αλλοδαπούς εργαζόμενους, ήταν λογικό να δοθεί σε όσους ήταν ήδη εδώ μια δίκαιη ευκαιρία να σταθούν στα πόδια τους.
«Δεν είναι μόνο θέμα οικονομίας, είναι θέμα ανθρωπιάς», δήλωσε ο δήμαρχος.
Στα τέλη Αυγούστου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Χριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Γερμανίας θα ήταν περίπου 6% χαμηλότερο το 2019 αν δεν υπήρχαν οι ξένοι εργαζόμενοι.
Η εικόνα ήταν παρόμοια σε όλη την ευρωζώνη, είπε.
«Αν και αντιπροσώπευαν μόνο το 9% περίπου του συνολικού εργατικού δυναμικού το 2022, οι ξένοι εργαζόμενοι συνέβαλαν στο ήμισυ της αύξησής του τα τελευταία τρία χρόνια».
Στην Ισπανία, όπου ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός επιμένει ότι η μετανάστευση αποτελεί ευκαιρία, η αύξηση των αφίξεων έχει συμβάλει στο να γίνει η χώρα ένα φωτεινό σημείο ανάμεσα στις αργοκίνητες οικονομίες της Ευρώπης.
Πρόσφατα, ακόμη και μερικοί από τους πιο ένθερμους επικριτές της μετανάστευσης παραδέχτηκαν την αναγκαιότητά της.
Τον Ιούνιο, η Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι, η ακροδεξιά ηγέτιδα που επί μακρόν χαρακτήριζε τους παράνομους μετανάστες ως απειλή, δήλωσε ότι η κυβέρνησή της θα εκδώσει σχεδόν 500.000 νέες βίζες εργασίας για υπηκόους χωρών εκτός ΕΕ τα επόμενα χρόνια, επιπλέον των 450.000 που έχουν ήδη εκδοθεί από την ανάληψη της εξουσίας.
Ενώ τα προγράμματα νομιμοποίησης χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό σε ολόκληρη την ΕΕ, με 43 να έχουν τεθεί σε εφαρμογή από περισσότερες από δώδεκα χώρες μεταξύ 1996 και 2008, στη Βιλαμαλέα η προσπάθεια για τη χορήγηση εγγράφων είχε επίσης τις ρίζες της στην ιστορία της πόλης.
Η ιστορία της Βιλαμαλέα
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι κάτοικοι της πόλης αναγκάστηκαν να διασκορπιστούν σε όλη την Ευρώπη αναζητώντας εργασία, δήλωσε ο επικεφαλής μιας τοπικής ένωσης συνταξιούχων.
«Μερικοί από αυτούς είχαν έγγραφα, αλλά άλλοι δεν είχαν ούτε έγγραφα, ούτε προσφορές εργασίας, τίποτα», είπε.
«Δεν μπορούμε να πούμε: «Λοιπόν, το κάναμε, αλλά τώρα είμαστε εναντίον».
Είμαστε όλοι άνθρωποι, πρέπει να έχουμε κάποια ενσυναίσθηση».
Απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η νομιμοποίηση θα οδηγούσε σε μείωση των μισθών.
«Υπάρχουν εταιρείες που εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους χωρίς χαρτιά, αναγκάζοντάς τους να εργάζονται σε κακές συνθήκες και πληρώνοντάς τους ελάχιστα. Τότε οι Ισπανοί δεν μπορούν να εργαστούν επειδή ανταγωνίζονται άτομα που πληρώνονται με ψίχουλα», είπε.
«Έτσι, τους νομιμοποιούμε, ώστε όλοι να έχουν τις ίδιες συνθήκες».
Ο λαός με τον λαό
Η εφημερίδα The Guardian μίλησε με περίπου 10 κατοίκους, οι οποίοι εξέφρασαν όλοι την υποστήριξή τους στην πρόταση.
Από τους συνταξιούχους, που αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της πόλης, έως το 20% περίπου που γεννήθηκαν στο εξωτερικό – η πλειονότητα από το Μαρόκο ή τη Ρουμανία – οι κάτοικοι αδιαφορούν για τις προσπάθειες της ακροδεξιάς να υποτιμήσει τη διαφορετικότητα.
«Εδώ ο καθένας έχει τη ζωή του και τον κόσμο του, αλλά όταν μαζευόμαστε όλοι μαζί, τα πάμε καλά», είπε μία γυναίκα.
Στο δημαρχείο, οι αξιωματούχοι αναφέρουν γρήγορα τις προσπάθειες που έχουν καταβάλει πολλοί για να προωθήσουν την ένταξη, έχοντας πλήρη συνείδηση ότι το κάνουν σε ένα περιβάλλον άκρατης παραπληροφόρησης σχετικά με τη μετανάστευση.
«Υπήρξε μια μέρα που οι άνθρωποι που ασπάζονται το Ισλάμ πήγαν στην εκκλησία και γνώρισαν τον χώρο προσευχής και μετά έκαναν το αντίστροφο: οι Καθολικοί πήγαν στο τζαμί και το βίωσαν», είπε ο δήμαρχος.
«Και περίπου δύο μήνες αργότερα, οι πέντε θρησκείες που έχουμε στη Βιλαμαλέα συγκεντρώθηκαν για να προσευχηθούν».
Ο δήμαρχος της πόλης που πρωτοστατεί
Όταν έπεσε η πλημμύρα των αιτημάτων από τα μέσα ενημέρωσης νωρίτερα φέτος, οι περισσότεροι ήθελαν να μάθουν πώς ο Περέζ συμφιλίωνε τη στάση του με εκείνη των άλλων μελών του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), ιδίως καθώς ο ηγέτης του, Αλμπέρτο Φέιζο, συνέδεε όλο και περισσότερο τη μετανάστευση με την ανασφάλεια.
Σε ολόκληρη τη χώρα, οι πολιτικοί του PP έχουν εισέλθει σε κυβερνήσεις που υποστηρίζονται από το ακροδεξιό, αντιμεταναστευτικό κόμμα Vox.
Ως αποτέλεσμα, οι πολιτικοί του PP έχουν κλίνει περισσότερο προς τα δεξιά, οδηγώντας σε κινήσεις όπως αυτή που παρατηρήθηκε πρόσφατα στη Τζουμίγια, μια πόλη με περίπου 27.000 κατοίκους, όπου το δημοτικό συμβούλιο υπό την ηγεσία του PP υποστήριξε την απαγόρευση των θρησκευτικών συγκεντρώσεων σε δημόσια αθλητικά κέντρα, η οποία φαινόταν να στοχεύει τους μουσουλμάνους.
Ο Περέζ εξοργίστηκε με τη σύγκριση.
«Πάντα έλεγα ότι δεν πληρώνομαι από το κόμμα μου, αλλά από τους κατοίκους αυτής της πόλης», είπε.
«Στο κόμμα μου, όπως και σε όλα τα κόμματα, υπάρχουν διαφορές απόψεων. Αλλά αν κοιτάξετε την ευρύτερη εικόνα, δεν διαφέρουμε και τόσο πολύ».
Εξάλλου, ήταν το PP που είχε υλοποιήσει περισσότερα προγράμματα νομιμοποίησης από οποιοδήποτε άλλο κόμμα από την επιστροφή της Ισπανίας στη δημοκρατία.
Παρόλα αυτά, ο Νουνέθ Περέζ γνώριζε ότι το γεγονός ότι ήταν ένας συντηρητικός δήμαρχος που υποστήριζε τη νομιμοποίηση είχε γίνει μια «μακάβρια» γοητεία για πολλούς. «Αλλά νομίζω ότι είναι το πιο φυσικό πράγμα.
Ξέρω τι συμβαίνει στην πόλη μου, ζούμε ήσυχα, ζούμε ειρηνικά και μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον», είπε.
