Με χαμηλές ταχύτητες προχωρά η εξαγορά καταπατημένων ακινήτων του δημοσίου από ιδιώτες και στο υπουργείο Οικονομικών μελετούν το ενδεχόμενο παράτασης στις προθεσμίες υποβολής αιτήσεων. Μέχρι στιγμής έχουν κατατεθεί περί τις 5.000 αιτήσεις, με τον αριθμό των εγκρίσεων να παραμένει περιορισμένος.

Η διαδικασία προβλέπει δύο διαφορετικά χρονικά ορόσημα η προθεσμία κλείνει στις 30 Σεπτεμβρίου για τις περιφερειακές ενότητες Αιτωλοακαρνανίας, Αρκαδίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηρακλείου, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Λάρισας, Λασιθίου, Λέσβου, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ρεθύμνου, Σάμου, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Χανίων, Χίου. Για την υπόλοιπες περιφέρειες η προθεσμία υποβολής αίτησης εκπνέει στις 31 Οκτωβρίου 2025.

Η διαδικασία για τα καταπατημένα

Οι ενδιαφερόμενοι εισέρχονται στην πλατφόρμα (https://aeda.apps.gov.gr ) με κωδικούς Taxis και με την υποβολή της αίτησης πληρώνουν παράβολο ύψους 300 ευρώ που συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί.

Μαζί με την αίτηση θα πρέπει να υποβάλλουν μια σειρά δικαιολογητικά όπως τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημοσίου ακινήτου με συνημμένη δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης, οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει, τίτλους από τους οποίους προκύπτει η κατοχή και συνοδευτικό σημείωμα, στο οποίο αποτυπώνεται η κατοχή, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημοσίων ακινήτων, έγγραφο για τη χρήση του δημοσίου ακινήτου και αντίγραφο του εντύπου Ε1 και Ε9.

Οι προϋποθέσεις

Βασική προϋπόθεση για το δικαίωμα εξαγοράς είναι η αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου επί 30 τουλάχιστον χρόνια με τίτλο, 40 τουλάχιστον χρόνια χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα και να δηλώνεται το ακίνητο στο έντυπο «Ε9» για τα τελευταία 5 χρόνια που προηγούνται της αίτησης.

Το τίμημα για την εξαγορά ορίζεται στο 100% της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή του γηπέδου

Σημειώνεται ότι με το νέο πλαίσιο καταργήθηκε η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης εξαγοράς ενώ δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα

Εφόσον η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει την περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.

Το τίμημα

Το τίμημα για την εξαγορά ορίζεται στο 100% της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου ή του γηπέδου.

Επί του τιμήματος προβλέπονται εκπτώσεις:

• 50% αν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου η αν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης αγωγής
• 70% αν έχει ασκήσει ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου έως την 31-12-2022
• 80% για ακίνητο που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος (ή του αρχικού δικαιοπαρόχου) ως αποτέλεσμα μαζικής εγκατάστασης πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.

Το τίμημα εξοφλείται είτε εφάπαξ με έκπτωση 10%, ή τμηματικά σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ.

Πηγή: ot.gr

Το αποτέλεσμα των αυτοδιοικητικών εκλογών στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία φαίνεται ότι θα απασχολήσει για πολύ καιρό τη Γερμανία, καθώς και την Ευρώπη.

Αν και τοπικού χαρακτήρα, ηχούν από το πρώτο γύρο κιόλας τον κώδωνα του κινδύνου για τον νεόκοπο κυβερνητικό συνασπισμό στο Βερολίνο.

Και δη ενόψει κρίσιμων πολιτικών αποφάσεων στη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να μιλά για «φθινόπωρο των μεταρρυθμίσεων».

Στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση-βαρόμετρο μετά τις πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές του περασμένου Φεβρουαρίου, οι κάλπες στο πολυπληθέστερο ομόσπονδο κρατίδιο σκιαγραφούν ήδη μια νέα πραγματικότητα στη χώρα.

Οι πολιτικές ισορροπίες γίνονται όλο και πιο επικίνδυνα ρευστές εν μέσω της οικονομικής στασιμότητας, νεο-μιλιταρισμού και διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων.

Έτσι, στο πάλαι ποτέ προπύργιο των Σοσιαλδημοκρατών στη δυτική Γερμανία -το οποίο απώλεσαν από τις προηγούμενες τοπικές του 2020- το χριστινιανοδημοκρατικό CDU παραμένει μεν πρώτη πολιτική δύναμη, η μόνη πάνω από 30%, πλην όμως με απώλειες.

Το συγκυβερνών σε εθνικό επίπεδο σοσιαλδημοκρατικό SPD, αν και κρατήθηκε στη δεύτερη θέση με 22,1%, συνεχίζει την εκλογικά καθοδική πορεία του, υφιστάμενο άλλη μια πανωλεθρία.

Οι έως τώρα μικροί κυβερνητικοί εταίροι του CDU στο γερμανικό κρατίδιο, οι Πράσινοι, έχασαν 6,5% σε σχέση με το 2020, καθώς η περιβαλλοντική ατζέντα τους επισκιάστηκε από την αποβιομηχάνιση στην κοιλάδα του Ρουρ και την (συνδεδεμένη με τον πόλεμο στην Ουκρανία) ενεργειακή κρίση.

Αντίθετα, ο μεγάλος κερδισμένος είναι η ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), καταδεικνύοντας ότι δεν είναι πλέον ένα «ανατολικό φαινόμενο» στη χώρα.

Όχι μόνο σχεδόν τριπλασίασε τα ποσοστά του στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (14,5%) και αποτελεί πλέον τρίτη πολιτική δύναμη στο δυτικό κρατίδιο, αλλά διεκδικεί τη δημαρχία σε τρεις μεγαλουπόλεις (Γκελζενκίρχεν, Ντούισμπουργκ και Χάγκεν) στον δεύτερο γύρο της 28ης Σεπτεμβρίου.

Για την ακρίβεια, είναι ένα από τα μόλις δύο πολιτικά κόμματα που αύξησαν την εκλογική τους δύναμη.

Το έτερο είναι της Αριστεράς (+1,5), σε μια αναμέτρηση με ρεκόρ συμμετοχής.

«Η πατρίδα στην καρδιά», «Τηρώντας τις υποσχέσεις» αναγράφεται σε προεκλογική αφίσα του ακροδεξιού κόμματος AfD στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (REUTERS/Thilo Schmuelgen)

Η «σπαζοκεφαλιά» της ψήφου της εργατικής τάξης

Έχοντας πια παγιωθεί ως πρώτη εκλογική δύναμη στα ανατολικά κρατίδια, η AfD εποφθαλμιά εδώ και καιρό την επέκταση στη δυτική Γερμανία.

Πολυπληθέστερο και πλουσιότερο ομόσπονδο κρατίδιο με βάση το ΑΕΠ -πλην όμως κάτω από τον εθνικό μέσο όρο σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ- η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία είναι εδώ και καιρό στο «στόχαστρο» του ακροδεξιού κόμματος.

Μέχρι πρότινος έπεφτε σε δημοκρατικό «τοίχο».

Οι ρωγμές άρχισαν ωστόσο να γίνονται ορατές προ πενταετίας, όταν το κεντροαριστερό SPD -μεταπολεμικά κυρίαρχο κόμμα στα συνδικάτα και τους εργάτες στη βαριά βιομηχανία του κρατιδίου- έχασε το μεταπολεμικό προπύργιό του, με την πρωτοκαθεδρία να παίρνει το κεντροδεξιό CDU.

Τώρα, εν μέσω αποβιομηχάνισης, απωλειών θέσεων εργασίας και κρίσης κόστους ζωής, ψηφοφόροι αμφότερων -και κυρίως οι απογοητευμένοι πρώην υποστηρικτές των Σοσιαλδημοκρατών- είναι πρόθυμοι να δώσουν την ψήφο τους αλλού.

Εν προκειμένω, όπως φαίνεται, στην AfD.

Όχι τυχαία, τα ποσοστά του ακροδεξιού κόμματος ήταν ιδιαίτερα αυξημένα σε βιομηχανικές περιοχές με έντονη παρουσία μεταναστών.

Όπως επισημαίνει η γερμανική εφημερίδα Münchner Merkur, «η AfD αναπτύσσεται εκεί που αναδύονται φόβοι παρακμής».

«Το συναίσθημα υπερισχύει της ανάλυσης ότι οι ιδέες της ακροδεξιάς για επανεθνικοποίηση θα σκότωναν την εξαγωγικά προσανατολισμένη γερμανική βιομηχανία πιο βάναυσα από οποιαδήποτε διαρθρωτική αλλαγή», υπογραμμίζει.

Αλλά αυτό είναι το τίμημα για το ότι «το SPD δεν παρουσιάζεται πλέον ως το κόμμα των σκληρά εργαζομένων».

Ακόμη κι εάν η AfD δεν καταφέρει να εκλέξει δήμαρχο, «η εκλογική επιτυχία της είναι σίγουρα αρκετή για να δυσκολέψει τον σχηματισμό πλειοψηφίας σε πολλά τοπικά συμβούλια», παρατηρεί η Süddeutsche Zeitung.

«Σε ορισμένους δήμους, το «τείχος προστασίας» θα δοκιμαστεί και το AfD θα προσφερθεί στο CDU προς εξασφάλιση πλειοψηφίας σε συγκεκριμένα ζητήματα. Αυτό», προειδοποιεί, «απαιτεί σταθερότητα».

«Φυσικά ισχύει το λεγόμενο τείχος προστασίας», διαβεβαίωσε ο βουλευτής του CDU και γενικός γραμματέας του κόμματος στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, Πάουλ Ζίμιακ -«ακόμα κι αν δεν νομίζω», προσέθεσε, «ότι είναι ένας ιδιαίτερα κατάλληλος όρος»…

Για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον «μεγάλο συνασπισμό» Χριστιανοδημοκρατών-Σοσιαλδημοκρατών, το φθινόπωρο αναμένεται «καυτό» (REUTERS/Fabrizio Bensch)

Πολιτικό μπρα ντε φερ στη Γερμανία

Η εκλογική επέλαση της AfD δυτικά, στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, γίνεται με ποσοστό περίπου μόλις έξι μονάδες μικρότερο από το 20,8% που εξασφάλισε στις πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου, που το ανέδειξαν δεύτερη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη στη χώρα.

Τα αποτελέσματα πρέπει να αναλυθούν πολύ προσεκτικά, τόνισε ο Χριστιανοδημοκράτης πρωθυπουργός του κρατιδίου, Χέντρικ Βουστ, μιλώντας στο δίκτυο ARD. Παρ’ ότι χαμηλότερη από ό,τι σε εθνικό επίπεδο, υπογράμμισε, «η ισχυρή επίδοση του AfD δεν μας επιτρέπει να κοιμόμαστε ήσυχοι».

Στον κυβερνητικό «μεγάλο συνασπισμό» Χριστιανοδημοκρατικών-Σοσιαλδημοκρατών ωστόσο τα προβλήματα περισσεύουν.

Έχοντας καταλήξει στην ιστορική απόφαση για λύσιμο του «φρένου χρέους», διοχετεύοντας μισό τρισεκατομμύριο ευρώ σε δαπάνες για την άμυνα και άλλο μισό για έργα υποδομής την επόμενη δεκαετία, τώρα διαφωνούν για το «φθινόπωρο των μεταρρυθμίσεων». Και δη στο κοινωνικό κράτος.

Για τις αποφάσεις που θα πρέπει να ληφθούν συγκρούστηκαν πρόσφατα δημόσια ο Χριστιανοδημοκράτης καγκελάριος Μερτς και η συμπρόεδρος του SPD και νυν υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Μπέρμπελ Μπας, που έχουν αμφότεροι την εκλογική τους περιφέρεια στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία.

Μετά και το νέο εκλογικό στραπάτσο τους στο δυτικό κρατίδιο, τα περιθώρια υποχωρήσεων των Σοσιαλδημοκρατών έχουν σαφώς στενέψει κι άλλο.

Κι αυτό εκτιμάται ότι θα θέσει σε νέα δοκιμασία την ήδη διαταραγμένη συνοχή του κυβερνητικού συνασπισμού, που ανέλαβε τα ηνία της εξουσίας προ πενταμήνου με την υπόσχεση να αναβιώσει τον ηγετικό ρόλο της Γερμανίας -οικονομικά και πολιτικά- στην Ευρώπη και στον κόσμο.

«Το πιο σημαντικό κατ’ εμέ είναι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση να επιστρέψει στο πνεύμα των διαπραγματεύσεων», τόνισε ο ηγέτης του SPD στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, Αχιμ Ποστ, χαρακτηρίζοντας χωρίς περιστροφές το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής «κακό για το κόμμα, αλλά και συνολικά για το δημοκρατικό κέντρο».

Τούτων λεχθέντων, η AfD βρίσκεται δημοσκοπικά, στην παρούσα φάση και σε ομοσποδιακό επίπεδο -σύμφωνα με τον επικεφαλής του Ινστιτούτου INSA, Χέρμαν Μπίνκερτ- μεταξύ 25 και 26%.

Συναγερμός έχει σημάνει στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης καθώς, παρά το σταθερά αυξανόμενο ενδιαφέρον για ένταξη των οφειλετών στον εξωδικαστικό μηχανισμό, πολύ σύντομα οι μισοί περίπου από αυτούς σταματούν να τηρούν τη ρύθμιση.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα την περασμένη εβδομάδα, έως τα τέλη Αυγούστου συνολικά καταγράφονται 41.748 επιτυχείς ρυθμίσεις για αρχικές οφειλές ύψους 13,56 δισ. ευρώ, που έχουν ρυθμιστεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Παράλληλα, τον περασμένο μήνα έγιναν 1.231 ρυθμίσεις, ύψους 317 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 18,5% συγκριτικά με τις 1.039 ρυθμίσεις του Αυγούστου 2024 και θεαματική αύξηση 78% συγκριτικά με τις 691 ρυθμίσεις του Αυγούστου 2023. Αντίστοιχα, οι εκκινήσεις νέων αιτήσεων κατέγραψαν αύξηση 10% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι και αύξηση 45% από πρόπερσι.

Και ενώ το ενδιαφέρον των οφειλετών για τον εξωδικαστικό μηχανισμό βαίνει σταθερά αυξανόμενο, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες βελτιώσεις που έφερε το οικονομικό επιτελείο, πηγές των εταιρειών διαχείρισης (Servicers) επισημαίνουν ότι «δυστυχώς ένας στους περίπου δύο οφειλέτες που εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό σταματάει να τηρεί τη ρύθμιση σε διάστημα μόλις μερικών μηνών μετά τη συμφωνία με την τράπεζα ή τον servicer και επιστρέφει σε καθεστώς καθυστέρησης».

Όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές «οι αθετήσεις εντοπίζονται στις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού που έχουν ολοκληρώσει μερικούς μήνες από την αρχική σύναψη της συμφωνίας και εκδηλώνονται συνήθως μετά το πρώτο τρίμηνο».

Το φαινόμενο έχει πυροδοτήσει έντονο κλίμα ανησυχίας στις τάξεις του οικονομικού επιτελείου, η οποία επιτείνεται και από το γεγονός ότι η πλειονότητα των ρυθμίσεων του εξωδικαστικού μηχανισμού ενσωματώνει σημαντικό κούρεμα της αρχικής οφειλής. Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικού Χρέους, το κούρεμα ξεπερνάει το 30% για τις μισές περίπου ρυθμίσεις, με το ένα τρίτο εξ αυτών να υπερβαίνει το 50%.

Κύκλοι του Υπουργείου Οικονομικών δεν κρύβουν τον αυξανόμενο προβληματισμό τους για το φαινόμενο, το οποίο μάλιστα λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο που η οικονομία «τρέχει» ανοδικά και οι τιμές των ακινήτων έχουν εκτοξευθεί, γεγονός που λειτουργεί ως κίνητρο για την προστασία της περιουσίας των οφειλετών μέσα από την τήρηση των ρυθμίσεων.

Η κυβέρνηση έχει επενδύσει στον εξωδικαστικό μηχανισμό, στην προσπάθεια τιθάσευσης του ιδιωτικού χρέους υιοθετώντας μέχρι σήμερα πλήθος αλλαγών προκειμένου να βελτιωθεί προς όφελος των δανειοληπτών η αποτελεσματικότητα του εργαλείου, με πιο πρόσφατες την αύξηση των ορίων για τα εισοδηματικά και τα περιουσιακά κριτήρια βάσει των οποίων τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να αποδεχθούν τη ρύθμιση που προκύπτει από την ηλεκτρονική πλατφόρμα και τον αλγόριθμο του εξωδικαστικού.

Η εξήγηση
Οι εμπλεκόμενοι στο ζήτημα «πετάνε» ο ένας το μπαλάκι των ευθυνών στον άλλο, με την μεν Γενική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους να τονίζει ότι οι Servicers έχουν προβληματική και καθυστερημένη επικοινωνία με τους οφειλέτες οδηγώντας ουσιαστικά σε αθέτηση την αρχική συμφωνία, οι δε εταιρείες διαχείρισης προβάλλουν ως αντίδοτο την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων, με βασικότερο την εκκίνηση της διαδικασίας ρευστοποίησης χωρίς πρόσθετες νομικές ενέργειες όταν ένας οφειλέτης δεν τηρήσει τη ρύθμιση που έχει συμφωνήσει για πάνω από τρεις μήνες.

Με δεδομένο, επίσης, ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ρυθμίσεων του εξωδικαστικού αφορά οφειλές προς το Δημόσιο –συγκεκριμένα 9,3 δισ. ευρώ από 13,2 δισ. ευρώ–, η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού με έμφαση στις ρυθμίσεις με πιστωτές του ιδιωτικού τομέα είναι αναγκαίο να ενισχυθεί και, όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές, η ευθύνη γι’ αυτό βαραίνει όλους τους συμμετέχοντες και όχι μόνο τους οφειλέτες.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προειδοποίησε ότι το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με απομόνωση, η οποία ενδέχεται να διαρκέσει για χρόνια, λόγω των συνεχώς αυξανόμενων αντιδράσεων από τη διεθνή κοινότητα για τις στρατιωτικές του ενέργειες και τους χιλιάδες νεκρούς στη Γάζα.

Μιλώντας σε διάσκεψη του υπουργείου Οικονομικών, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε ότι η χώρα του δεν έχει άλλη επιλογή από το να στραφεί σε μεγαλύτερη αυτονομία και να αναπτύξει τη δική της βιομηχανία όπλων, ώστε να μην εξαρτάται από άλλες χώρες.

Σε μια αποστροφή του λόγου του, δε, είπε το Ισραήλ θα “γίνει η Αθήνα και η υπερ-Σπάρτη μαζί”, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για στρατηγική αυτάρκεια και ανεξαρτησία, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια.

«Θα χρειαστεί να αναπτύξουμε τη βιομηχανία όπλων μας – θα γίνουμε η Αθήνα και η υπερ-Σπάρτη μαζί. Δεν έχουμε άλλη επιλογή, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια, όταν θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απόπειρες απομόνωσης» δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στην αναγκαιότητα να αναπτυχθεί η εγχώρια βιομηχανία όπλων, με σκοπό να μειωθεί η εξάρτηση από το εξωτερικό, κυρίως από τις δυτικές χώρες.

Όπως επισημαίνει το CNN, οι δηλώσεις του σηματοδοτούν μια σπάνια αναγνώριση της μαζικής διεθνούς αντίδρασης που αντιμετωπίζει το Ισραήλ, καθώς κλιμακώνει τον πόλεμό του στη Γάζα. Οι διεθνείς κυρώσεις και οι περιορισμοί όπλων από χώρες όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο χτυπούν τη βιομηχανία του Ισραήλ, τη στιγμή που οι ΗΠΑ παραμένουν ο κύριος προμηθευτής όπλων.

Ο Νετανιάχου, πάντως, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν επιβάλει τέτοιους περιορισμούς και έχουν προειδοποιήσει άλλες χώρες να μην το πράξουν.

Σφοδρότατες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Ο ηγέτης της ισραηλινής αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, επιτέθηκε στον Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση ότι το Ισραήλ μπαίνει σε απομόνωση ως «παρανοϊκή».

«Η απομόνωση δεν είναι μοίρα, είναι αποτέλεσμα της ελαττωματικής και αποτυχημένης πολιτικής του Νετανιάχου» έγραψε ο Λαπίντ στο X.

Ο Γκάδι Άιζενκοτ, πρώην επικεφαλής του ισραηλινού στρατού και επικείμενος πολιτικός υποψήφιος, καταδίκασε επίσης τον πρωθυπουργό, λέγοντας: «Δεν θα υπάρξει δεύτερη ευκαιρία για να διορθώσουμε τη ζημιά που προκάλεσε αυτός και οι συνεργάτες του, οι οποίοι εγκατέλειψαν τους ομήρους και απομόνωσαν το Ισραήλ στον κόσμο».

Παιδική και οικογενειακή ζωή (1927–1943). Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα στις 16 Ιουλίου 1927, από οικογένεια ευκατάστατη με καταγωγή από τη Σπάρτη. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου ο αγώνας για την ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια θεωρούνταν καθήκον, γεγονός που επηρέασε τις αξίες της. Ήταν μαθήτρια του ιστορικού Αρσακείου Γυμνασίου Ψυχικού και διακρινόταν για τις υψηλές σχολικές της επιδόσεις. Από μικρή έδειξε κλίση στις γλώσσες, μιλώντας τέσσερις γλώσσες (συμπεριλαμβανομένων των Γερμανικών).

Ένταξη στην ΕΠΟΝ (1943–1944). Ήδη ως έφηβη, η Ηρώ διαμορφώθηκε ιδεολογικά μέσα στην Κατοχή. Το 1943, μαθήτρια ακόμα, οργανώθηκε στην Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων / ΕΠΟΝ – την νεολαία του ΕΑΜ – και σύντομα εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο δραστήρια στελέχη της. Με πάθος συμμετείχε στην εθνική αντίσταση εναντίον των δυνάμεων Κατοχής, παρά το νεαρό της ηλικίας της. Η δράση της ως παράνομη οργανώτρια περιλάμβανε σαμποτάζ και προπαγανδιστικές ενέργειες: έκρυβε όπλα και προκηρύξεις κάτω από τη σχολική της ποδιά, έγραφε αντιστασιακά συνθήματα στους τοίχους και κολλούσε φυλλάδια, προκαλώντας θαρραλέα τους Γερμανούς κατακτητές.

Η αφοσίωσή της στο αγώνα την έβαλε συχνά σε κίνδυνο. Παρ’ όλα αυτά, η Ηρώ ανέλαβε ακόμη και αποστολές υψηλού ρίσκου. Λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα, συμμετείχε σε δολιοφθορά ανατινάζοντας ένα στρατιωτικό τρένο που μετέφερε πυρομαχικά για τις δυνάμεις κατοχής. Η τόλμη της σε αυτή την επιχείρηση την κατέστησε στόχο των κατοχικών αρχών, καθώς οι πράξεις της υπέσκαπταν απτά την πολεμική μηχανή των Ναζί.

Πρώτη σύλληψη (Ιούλιος 1944). Στις 16 Ιουλίου 1944, ανήμερα των 17ων γενεθλίων της, η δράση της Ηρώς σταμάτησε βίαια. Μια ομάδα από τα Τάγματα Ασφαλείας – τα συνεργαζόμενα με τους Ναζί ένοπλα σώματα – έκανε έφοδο στο πατρικό της σπίτι (οδός Βεΐκου 57, Κουκάκι) και τη συνέλαβε. Στα κρατητήρια της Κομαντατούρ στην οδό Μέρλιν, υπέστη φρικτά βασανιστήρια από τον περίφημο συνεργάτη των Γερμανών με το ψευδώνυμο «Αγήνορας». Παρά το νεαρό της ηλικίας της, η Ηρώ δεν λύγισε – ούτε οι ξυλοδαρμοί, ούτε η ψυχολογική βία στάθηκαν ικανά να της αποσπάσουν πληροφορίες για τους συναγωνιστές της. Αναφέρεται μάλιστα ότι, γνωρίζοντας γερμανικά, απαντούσε στους βασανιστές της στη γλώσσα τους, «μαστιγώνοντάς» τους λεκτικά με θάρρος.

Μετά από λίγες ημέρες ανάκρισης χωρίς αποτέλεσμα, οι γονείς της κατάφεραν, αξιοποιώντας τις υψηλές γνωριμίες και την οικονομική τους επιφάνεια, να πετύχουν την προσωρινή απελευθέρωσή της. Η επιρροή του εύπορου πατέρα της – σε συνδυασμό με την αδυναμία των κατοχικών αρχών να στοιχειοθετήσουν κατηγορίες χωρίς ομολογία – της έδωσαν μια ανάσα ελευθερίας. Ωστόσο, αυτή θα αποδεικνυόταν σύντομη.

Δεύτερη σύλληψη, βασανιστήρια (31 Ιουλίου 1944). Η Ηρώ δεν πτοήθηκε· αμέσως μετά την απελευθέρωσή της συνέχισε ακατάπαυστα την αντιστασιακή της δράση. Στις 31 Ιουλίου 1944, μόλις δύο εβδομάδες αργότερα, συνελήφθη και πάλι – αυτή τη φορά από άνδρες των SS – ως ύποπτη συμμετοχής στο σαμποτάζ του τρένου με τα πυρομαχικά. Την ημέρα εκείνη, η Ηρώ είχε μόλις ολοκληρώσει τις απολυτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου, τεκμήριο του πόσο νεαρή ήταν. Οι Γερμανοί την οδήγησαν εκ νέου στα κρατητήρια της Κομαντατούρ, στην οδό Μέρλιν, αποφασισμένοι να συντρίψουν την αντίστασή της.

Ακολούθησε μια μαρτυρική περίοδος πολλών ημερών (σύμφωνα με κάποιες πηγές, εβδομάδων) συνεχών ανακρίσεων και βασανιστηρίων. Οι Ναζί, με απάνθρωπη σκληρότητα, προσπάθησαν επί περίπου τρεις εβδομάδες να της αποσπάσουν πληροφορίες για τις αντιστασιακές οργανώσεις. Την ξυλοκοπούσαν, την εξευτέλιζαν και της έταζαν ανταλλάγματα, όμως η Ηρώ επέδειξε αξιοθαύμαστη αντοχή: δεν αποκάλυψε ούτε ένα όνομα. Όπως καταγράφηκε μεταγενέστερα, καμία «δελεαστική πρόταση» ή απειλή δεν απέδωσε – το νεαρό κορίτσι σιώπησε, προστατεύοντας τους συντρόφους της.

Οι δικοί της άνθρωποι προσπάθησαν ξανά να τη σώσουν, όμως αυτή τη φορά οι προσπάθειές τους απέτυχαν ολοκληρωτικά. Το γερμανικό στρατιωτικό διοικητήριο, έχοντας αντιληφθεί τη σοβαρότητα της δράσης της, την έκρινε εξαιρετικά επικίνδυνη. Έβαλαν μάλιστα δίπλα στο όνομά της ένα κόκκινο σταυρό – διακριτικό των μελλοθάνατων κρατουμένων. Μετά τα βασανιστήρια, η Ηρώ μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, στον διαβόητο θάλαμο των μελλοθανάτων / Μπλοκ 15. Εκεί συνάντησε δεκάδες άλλους μελλοθάνατους αντιστασιακούς, άνδρες και γυναίκες, που περίμεναν την εκτέλεσή τους από μέρα σε μέρα.

Στο Χαϊδάρι. Ακόμη και μέσα στην απομόνωση του Μπλοκ 15, η Ηρώ συνέχισε τον αγώνα της με το ηθικό της ακμαίο. Σύμφωνα με μαρτυρίες συγκρατουμένων, όταν πληροφορήθηκαν ότι ορισμένες κρατούμενες επρόκειτο να σταλούν σε γερμανικά στρατόπεδα, κάποιες το είδαν ως «λύτρωση» από το μαρτύριο της φυλακής. Η νεαρή ΕΠΟΝίτισσα αντέδρασε έντονα: «Ντροπή σας! Δεν είστε Ελληνίδες; Καμιά δεν πρέπει να πάει στη Γερμανία… Καλύτερα να μας τουφεκίσουν παρά να υποστούμε εξευτελισμούς!» φώναξε προς τις αποκαρδιωμένες γυναίκες. Με αυτά τα λόγια, η Ηρώ τους ενέπνευσε θάρρος, προκρίνοντας τον αξιοπρεπή θάνατο από τη σκλαβιά.

Στο Χαϊδάρι, η Ηρώ γνωρίστηκε με μια εμβληματική μορφή της Αντίστασης, την Λέλα Καραγιάννη. Η Λέλα – πολύ μεγαλύτερή της – έγινε για την 17χρονη σαν δεύτερη μητέρα: την κρατούσε στην αγκαλιά της τα βράδια, προσφέροντάς της στοργή και κουράγιο μέσα στη φρίκη της φυλακής. Οι δυο τους, μαζί και με άλλες κρατούμενες (όπως την συναγωνίστριά της Αθηνά Χατζηεσμέρ), μοιράστηκαν την τελευταία νύχτα πριν την εκτέλεση, στις 4 προς 5 Σεπτεμβρίου 1944, στο σκοτεινό κελί του Μπλοκ 15.

Σκοπευτήριο Καισαριανής (5 Σεπτεμβρίου 1944). Τις πρώτες ώρες της 5ης Σεπτεμβρίου 1944, οι Γερμανοί αποφάσισαν μια μαζική εκτέλεση ως αντίποινα. Σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία, η διαταγή ήταν αντίποινα για τη δολοφονία ενός διαβόητου δωσίλογου, του Αποστόλη Παπαγεωργίου, από την αντιστασιακή οργάνωση ΟΠΛΑ. Πενήντα κρατούμενοι – 42 άνδρες και 8 γυναίκες – επιλέχθηκαν από το Χαϊδάρι για να εκτελεστούν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, χαρακτηρισμένη ως «εξαιρετικά επικίνδυνη», ήταν ανάμεσά τους.

Πριν ξημερώσει, ένας φύλακας φώναξε το όνομά της στο θάλαμο. «Εγώ είμαι – έρχομαι» απάντησε θαρραλέα η Ηρώ, προχωρώντας μπροστά. Η Λέλα Καραγιάννη την πλησίασε και την ασπάστηκε, λέγοντάς της: «Μπράβο, Ηρώ μου. Έτσι πεθαίνουν οι Ελληνίδες» – ένα τελευταίο μήνυμα περηφάνειας και αποχαιρετισμού.

Οι 50 μελλοθάνατοι φορτώθηκαν σε καμιόνι. Όταν τα φορτηγά της φρουράς διέσχιζαν τις γειτονιές της Αθήνας, οι κάτοικοι – αντιλαμβανόμενοι τον προορισμό – θρηνούσαν σιωπηλά για το τραγικό ξημέρωμα. Στο Σκοπευτήριο, οι κατακτητές έστησαν τους μελλοθάνατους ανά πεντάδες μπροστά στον τοίχο. Στην πρώτη πεντάδα ήταν η Ηρώ, η φίλη της Αθηνά, ένας 20χρονος φοιτητής και δύο πατριώτες. Τους υποχρέωσαν να γονατίσουν ενώ οι υπόλοιποι 45 κρατούμενοι στέκονταν δίπλα, ψέλνοντας ένα σπαρακτικό μοιρολόι-τραγούδι αντίο.

Η εκτέλεση της Ηρώς υπήρξε ιδιαίτερα στυγερή. Χωρίς να της έχει αποδοθεί καμία νόμιμη κατηγορία ή να περάσει από δίκη, το 17χρονο κορίτσι αντιμετωπίστηκε με πρωτοφανές μίσος. Οι Ναζί αξιωματικοί διέταξαν να τη γαζώσουν με 17 σφαίρες – μία για κάθε έτος της ζωής της – «προς παραδειγματισμό» όπως κυνικά δήλωσαν. Λίγο πριν οι εκτελεστές ανοίξουν πυρ, η Ηρώ πρόλαβε μια ύστατη πράξη αντίστασης: έσκισε το φόρεμά της και φώναξε με όλη της τη δύναμη προς το απόσπασμα, «Χτυπάτε! Κτήνη!».

Αυτές οι τελευταίες της λέξεις – κραυγή περιφρόνησης προς τους δήμιους – έμειναν ανεξίτηλες στη μνήμη των μαρτύρων. Με την πρώτη ομοβροντία, η γειτονιά της Καισαριανής σείστηκε και πενήντα ψυχές πέταξαν ελεύθερες στον ουρανό, θυσία στο βωμό της λευτεριάς.

Μεταπολεμικές μαρτυρίες επιβεβαιώνουν την αγριότητα της εκτέλεσης. Όταν αργότερα κάποιος ρώτησε έναν Γερμανό αξιωματούχο γιατί σκότωσαν ένα κορίτσι μόλις 17 ετών, εκείνος απάντησε ψυχρά: «Διότι τέτοιοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι για εμάς». Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου έπεσε για την πατρίδα, μόλις 37 ημέρες πριν την απελευθέρωση της Ελλάδας από τη ναζιστική κατοχή. Προφητικά, λίγες μέρες νωρίτερα, στο κελί της, είχε γράψει μερικούς στίχους που αποδείχθηκαν αληθινοί:

«Υπομονή κι υπομονή,

Καρτέρει και καρτέρει,

Και τούτος ο Σεπτέμβρης

Τη Λευτεριά θα φέρει.»

Πράγματι, στις 12 Οκτωβρίου 1944 η Αθήνα απελευθερώθηκε από τους Γερμανούς. Η θυσία της Ηρώς – και των συντρόφων της – δεν ήταν μάταιη. Η ιστορία της 17χρονης μαθήτριας έγινε σύμβολο της ελληνικής αντίστασης, εμπνέοντας τις μεταγενέστερες γενιές.

Μνήμη και υστεροφημία. Μετά την Απελευθέρωση, η Ηρώ Κωνσταντοπούλου τιμήθηκε ως ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης. Το όνομά της συμπεριλήφθηκε στο Πάνθεον των Μαρτύρων της Κατοχής. Στις 29 Δεκεμβρίου 1977, η Ακαδημία Αθηνών, ύστερα από εισήγηση του καθηγητή φιλοσοφίας Ιωάννη Θεοδωρακόπουλου, της απένειμε μεταθανάτιο βραβείο για την ύψιστη θυσία της – αναγνωρίζοντας παράλληλα και τη συμβολή της ΕΠΟΝ στον απελευθερωτικό αγώνα.

Η ζωή της Ηρώς μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη το 1981 από τον σκηνοθέτη Νίκο Φώσκολο. Η ταινία «17 σφαίρες για έναν άγγελο – η αληθινή ιστορία της Ηρώς Κωνσταντοπούλου» με πρωταγωνίστρια τη Μαίρη Βιδάλη, έκανε γνωστή την ιστορία της στο ευρύ κοινό. Επίσης, έχουν γυριστεί ντοκιμαντέρ και έχουν γραφτεί βιβλία και αφιερώματα για εκείνη.

Σήμερα, το όνομά της φέρουν πολλοί δρόμοι και σχολεία στην Ελλάδα, τιμώντας τη μνήμη της. Στην πλατεία Τερψιθέας του Πειραιά έχει ανεγερθεί ο μαρμάρινος ανδριάντας της, έργο του γλύπτη Νικόλα, υπενθυμίζοντας σε όλους το θάρρος μιας έφηβης που αψήφησε τον κατακτητή.

Στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στο Σκοπευτήριο Καισαριανής υπάρχει ειδική αίθουσα αφιερωμένη σε εκείνη, όπου εκτίθενται προσωπικά της αντικείμενα – ακόμα και τα έπιπλα από το παιδικό δωμάτιό της. Τα τεκμήρια αυτά, σε συνδυασμό με τις μαρτυρίες των συμπολεμιστών της, κρατούν ζωντανή τη μνήμη της νεαρής ηρωίδας.

ΠΗΓΕΣ:

Αντώνης Φλούντζης, Χαϊδάρι: Κάστρο και Βωμός της Εθνικής Αντίστασης

Δ. Γατόπουλος, Ιστορία της Κατοχής

Δήμος Καισαριανής, Μουσείο ΕΑΜικής Αντίστασης