Ερώτηση: Σχετικά με τις απαράδεκτες μεθοδεύσεις για την Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΟΕΔΑ) Γραμματικού. 

Η Διοίκηση της Περιφέρειας Αττικής και του ΕΔΣΝΑ αγνοώντας προκλητικά τις αγωνιστικές κινητοποιήσεις των κατοίκων και φορέων της ευρύτερης περιοχής, με τη θερμή και έμπρακτη συμπαράσταση της κοινότητας Βαρνάβα, κλιμακώνει απτόητη τον καταστροφικό για το περιβάλλον και την υγεία σχεδιασμό της προηγούμενης Διοίκησης. Προχωρά στην ολοκλήρωση του αντιλαϊκού εγχειρήματος, που λέγεται «ΟΕΔΑ Βορειοανατολικής Αττικής», δημοπρατώντας τη «ΜΟΝΑΔΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΔΙΑΛΕΓΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΟΕΔΑ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ», δηλαδή τη ΜΕΑ – ΜΕΒΑ Γραμματικού. Ύστερα από μετάθεση της αρχικής ημερομηνίας η υποβολή των προσφορών μετατέθηκε για τις 29.4.21.

Πρόκειται για δύο διακριτές μονάδες, που συναποτελούν μια ενιαία εγκατάσταση επεξεργασίας αποβλήτων με κοινά συνοδά έργα. Σύμφωνα με τον ισχύοντα ακόμη σχεδιασμό του ΠΕΣΔΑ – 2016 διατηρείται η ετήσια ποσότητα των σύμμεικτων αποβλήτων, που θα οδηγούνται στη ΜΕΑ, 60.000 τον. Το ίδιο και για τη ΜΕΒΑ (μονάδα επεξεργασίας οργανικών αποβλήτων και κλαδεμάτων -βιοαπόβλητα) των 20.000 τον.

Εν ολίγοις, τα τεύχη δημοπράτησης του έργου όπως τα αποφάσισε η Διοίκηση αποτελούν μνημείο: 

– Ανεπίτρεπτων μεθοδεύσεων καθώς η ΜΕΑ δημοπρατείται μεν ως τέτοια, με αυξημένη πάντως μέσω βιοξήρανσης παραγωγή RDF, αλλά κατόπιν μεταλλάσσεται, με το εύρημα του «δικαιώματος προαίρεσης», σε αμιγή μονάδα βιοξήρανσης καθολικής παραγωγής αποβλήτων για καύση!

– Θεσμικής αυθαιρεσίας, καθώς η ΜΕΑ δημοπρατείται χωρίς να διαθέτει νόμιμη ΑΕΠΟ (απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων). Τα τεύχη δημοπράτησης επικαλούνται μια προ 18ετίας ΑΕΠΟ, αυτή που στην ουσία αφορούσε και αφορά στο ΧΥΤΑ Γραμματικού. Αλλά και η «τηλεγραφική» αναφορά της υπόψη ΑΕΠΟ στη «Μονάδα Προεπεξεργασίας» σύμμεικτων αποβλήτων, τύπου απλής «βιοξήρανσης», καμία σχέση δεν έχει με τη δημοπρατούμενη ΜΕΑ. 

– Κατασπατάλησης κεντρικών δημόσιων πόρων, καθώς οδηγεί σε μονάδα με Π/Υ κατασκευής τριπλάσιο από τον προβλεπόμενο στο ΠΕΣΔΑ – 2016, ενώ ταυτόχρονα

– Προαναγγέλλει νέα δεινά για την ευρύτερη περιοχή μέσω της, τύπου «ΧΥΤΑ Φυλής»,  σχεδιαζόμενης επέκτασης του ΧΥΤΑ Γραμματικού.

Συγκεκριμένα:

1. Ως προς την τεχνολογία και τις αποδόσεις της ΜΕΑ 

Το δημοπρατούμενο αντικείμενο περιλαμβάνει (ι) την κατασκευή της ενιαίας εγκατάστασης των δύο μονάδων (ΜΕΑ – ΜΕΒΑ) με την εξάμηνη δοκιμαστική λειτουργία και το «δικαίωμα προαίρεσης» και (ιι) τη 12ετή λειτουργία τους (με το δικαίωμα προαίρεσης). Το «δικαίωμα προαίρεσης» προαναγγέλλει το μονομερές δικαίωμα του ΕΔΣΝΑ, δεσμευτικό για τον ανάδοχο, να αλλάξει άρδην την «αλυσίδα παραγωγής» της ΜΕΑ, με βάση την οποία δημοπρατήθηκε το έργο, προς την κατεύθυνση της ολοκληρωτικής βιοξήρανσης και αυτό έναντι τεράστιας πρόσθετης χρηματικής αποζημίωσης. 

Έτσι, δουλειά του αναδόχου, από την υπογραφή της σύμβασης και μετά, θα είναι να αλλάξει τη δεσμευτική, δήθεν, τεχνική του προσφορά για τη ΜΕΑ, όπως αυτή προδιαγράφεται από τα τεύχη δημοπράτησης ως μονάδα (ι) μηχανικής επεξεργασίας – ανάκτησης ανακυκλώσιμων υλικών (>10% των εισερχόμενων αποβλήτων) και (ιι) παραγωγής καύσιμων αποβλήτων μέσω βιοξήρανσης (μαζί με το οργανικό κλάσμα) τύπου SRF αλλά και υποδεέστερου. Αντί αυτής θα την μετατρέψει ολόκληρη σε μονάδα βιοξήρανσης, μέθοδος απλούστερης τεχνολογίας, με τα ανακτώμενα ανακυκλώσιμα υλικά να αποτελούνται μόνο από μέταλλα, κυρίως μεταλλικά κουτάκια (περί το 2%). Όλη η υπόλοιπη ποσότητα θα μετατρέπεται σε SRF για τις τσιμεντοβιομηχανίες και σε άχρηστα υπολείμματα για την αυτόνομη μονάδα καύσης Αττικής – Στερεάς Ελλάδας, όπως προβλέπεται στο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), υψηλής υγειονομικής (και δη καρκινογόνας) και περιβαλλοντικής επικινδυνότητας!

Με άλλα λόγια, και χωρίς ίχνος υπερβολής: Είναι σαν να επιλέγεις έναν εργολάβο με βάση την ικανότητά του να κατασκευάσει σωστά ένα επαρχιακό δρόμο, και μάλιστα χρυσοπληρωμένο, και αντί γι αυτό να τον πληρώνεις μετά, και έξτρα από πάνω (εδώ με + 8.680.000 €), για να σου διανοίξει χωματόδρομο σε δάσος!

Και το ερώτημα βγαίνει από μόνο του: Αφού το νέο ΕΣΔΑ του 2020 (Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων) δίνει τη δυνατότητα να δημοπρατηθεί εξαρχής το έργο ως μονάδα βιοξήρανσης, όπως άλλωστε προβλέπουν γι’ αυτό και οι νεκραναστημένες ΜΠΕ και ΑΕΠΟ του 2003, με Π/Υ χαμηλότερο κατά πολλές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ (βλ. ενότητα 3), γιατί η Διοίκηση  Πατούλη σε Περιφέρεια και ΕΔΣΝΑ, με τη συναίνεση προφανώς της Κυβέρνησης ΝΔ, αποφάσισαν να προχωρήσουν στις παραπάνω εκκωφαντικές λαθροχειρίες; Ελλείψει οποιασδήποτε υπεύθυνης εξήγησης ο καθένας είναι ελεύθερος να υποθέσει ότι για μια ακόμη φορά επαληθεύεται ο «χρυσούς κανών» της καπιταλιστικής ανάπτυξης, τα προσωνύμια της οποίας θα ζήλευε και ο πιο μεγάλος απατεώνας: «Υπέρ πάντων τα κέρδη του κεφαλαίου»! 

2. Σχετικά με την περιβαλλοντική Αδειοδότηση των ΜΕΑ – ΜΕΒΑ 

Σύμφωνα με το άρθ.45, παρ.7, στοιχείο Α13 του Ν.4782/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, «πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής του διαγωνισμού» ενός έργου θα πρέπει να περιλαμβάνεται στο σχετικό Υποφάκελο και η οικεία «απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων». Παρόμοιος όρος έχει περιληφθεί και στο Ν.4014/2011 για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, άρθ.2, παρ.1 και 10, όπως ισχύει. 

Στον υπόψη, όμως, διαγωνισμό ως ΑΕΠΟ της υπό δημοπράτηση εγκατάστασης των ΜΕΑ – ΜΕΒΑ, νεκρανασταίνεται και εμφανίζεται η προ 18ετίας ΑΕΠΟ του 2003 με τον ψευδεπίγραφο τίτλο «Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Αποβλήτων (Ο.Ε.Δ.Α.) Βορειοανατολικής Αττικής στη θέση ‘’Μαύρο Βουνό’’ Γραμματικού». Ψευδεπίγραφο, γιατί στην ουσία αφορούσε  μόνο στο «ΧΥΤΑ Γραμματικού» και ακροθιγώς ασχολείτο με τις άλλες εγκαταστάσεις της ΟΕΔΑ.

Συγκεκριμένα, σε όλες τις τροποποιήσεις που ακολούθησαν από τότε, όλες σχετίζονται με το έργο του ΧΥΤΑ χωρίς καμία αναφορά σε άλλη από τις τότε προβλεπόμενες εγκαταστάσεις της ΟΕΔΑ, οι οποίες άλλωστε απέχουν παρασάγγες – πλην της ΜΕΒΑ – από τα ισχύοντα σήμερα.

Ειδικότερα, τα οριζόμενα στα τεύχη δημοπράτησης διαφοροποιούνται σε σχέση με τους γενικούς όρους της ΑΕΠΟ του 2003 στα παρακάτω: 

1. Στην ΑΕΠΟ προβλέπεται «ΚΔΑΥ» ετήσιας δυναμικότητας 72.500 τον. – Έχει πλέον καταργηθεί.
2. Προβλέπεται «Μονάδα Κομποστοποίησης» προδιαλεγμένων οργανικών (βιοαποβλήτων) 40.000 τον. – Έχει περιοριστεί στους 20.000 τον και πρόκειται για την προς δημοπράτηση ΜΕΒΑ χωρίς να καταγράφονται τα επιβαλλόμενα, σύμφωνα μετα τώρα απαιτούμενα τεχνικά της χαρακτηριστικά.
3. Και το βασικότερο: Προβλέπεται «Μονάδα Προεπεξεργασίας» σύμμεικτων απορριμμάτων δυναμικότητας 127.500 τον. – Έχει περιοριστεί στους 60.000 τον και πρόκειται για την υπό δημοπράτηση ΜΕΑ χωρίς να καταγράφονται τα απαιτούμενα, σύμφωνα με τα τώρα ισχύοντα, τεχνικά της χαρακτηριστικά.

Οι παραπάνω «εκπτώσεις», που είχαν ήδη θεσμοθετηθεί με το ΠΕΣΔΑ του 2016 των ΣΥΡΙΖΑ – Δούρου, είχαν προφανώς το στόχο τους: Να «περισσέψει» έκταση και χώρος για την παραπέρα μελλοντική επέκταση του ΧΥΤΑ Γραμματικού, κατά το προηγούμενο του ΧΥΤΑ Φυλής, όπως θα δείξουμε παρακάτω στην τελευταία ενότητα 4.

1. Ειδικότερα, οι όροι της ενότητας του κεφ. Δ4 της ΑΕΠΟ, που αναφέρονται ειδικά στη «μονάδα προεπεξεργασίας» – τέτοια μονάδα αδειοδοτούσε η ΑΕΠΟ, μονάδα βιοξήρανσης –, είναι γενικόλογοι, και δεν προδιαγράφουν συγκεκριμένη ποιότητα των ανακτώμενων μετάλλων ούτε καν των προς «ενεργειακή αξιοποίηση» υλικών. Άλλωστε και ο σχεδιασμός της παραγωγικής διαδικασίας της μονάδας, που περιγράφει η ΑΕΠΟ, ελάχιστη σχέση έχει με τη δημοπρατούμενη ΜΕΑ, καθώς από τους 5 συνολικά όρους που τίθενται γι αυτή:

• Τροποποιείται άρδην ο υπ’ αρ. 1 σχετικά τα εισερχόμενα απορρίμματα. 
• Ο όρος 4 παραπέμπει γενικά σε όρους για τα συστήματα αποκονίωσης, απόσμησης και ελέγχου του θορύβου που ισχύουν σε όλες τις κλειστές εγκαταστάσεις της ΟΕΔΑ.
• Παραβιάζεται συνολικά ο όρος 2 για τη «… μείωση της υγρασίας των [σ.σ.: εισερχομένων] σύμμεικτων απορριμμάτων προς αριστοποίηση των κατάντη μηχανικών διαχωρισμών …».
• Παραβιάζονται οι δύο από τους τέσσερες επιμέρους όρους του όρου 3: (ι) «Επεξεργασία του [σ.σ.: εισερχόμενου] σύμμεικτου απορρίμματος προς απομείωση της υγρασίας του», (ιι) «Ανάκτηση [σ.σ.: μόνο] αλουμινούχων και σιδηρούχων υλικών …» 
• Από τον όρο 5 παραβιάζεται ο βασικότερος επιμέρους όρος 5.1, που προδιαγράφει τη μέθοδο της βιοξήρανσης: «… . Η βιολογική ξήρανση θα λαμβάνει χώρα στην πρώτη φάση της παραγωγικής διαδικασίας και θα στοχεύει στην απομείωση της υγρασίας …». Απαίτηση, που επαναλαμβάνεται και στον επιμέρους όρο 5.2.

Η άρνηση της Διοίκησης Πατούλη σε Περιφέρεια και ΕΔΣΝΑ να συμμορφωθεί, έστω και τύποις, ακόμη και σ’ αυτή την περιβαλλοντοκτόνα νομοθεσία της αστικής τάξης εξηγείται: Έχοντας πλήρη συνείδηση των μαζικών αντιδράσεων, που θα προσθέσει στις ήδη υπάρχουσες η επιβαλλόμενη προσφυγή στη διαδικασία έκδοσης νέων περιβαλλοντικών όρων, επιχειρεί να την αποφύγει. Φτάνει, μάλιστα, στο σημείο να μη προβλέψει καν την ύπαρξη πτυχίου για περιβαλλοντικές μελέτες στο μελετητικό επιτελείο των διαγωνιζομένων!

3. Σχετικά με τη θηριώδη υπερτιμολόγηση του Έργου

Η συνολική δαπάνη του έργου (ΜΕΑ – ΜΕΒΑ) μαζί με το «δικαίωμα προαίρεσης», όπως το διευκρινίσαμε πιο πάνω (παρ.1), προϋπολογίζεται στα 139.053.293 €(!) με το ΦΠΑ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 63.647.875 € για την κατασκευή του έργου (με την 6άμηνη δοκιμαστική λειτουργία) και 75.405.418 € για τη 12ετή λειτουργία με λειτουργικό κόστος 78,55 €/τον. Το κόστος κατασκευής ανηγμένο σε 20ετή ανεμπόδιστη λειτουργία της ενιαίας εγκατάστασης ανέρχεται σε 39,78 /τον. Συνεπώς, το τελικό κόστος επεξεργασίας της ενιαίας εγκατάστασης (80.000 τον/έτος) με το δικαίωμα προαίρεσης ανέρχεται στο εξωφρενικό ύψος των 118,33 €/τον!

Σημειώνουμε ότι στο πιο πάνω λειτουργικό κόστος περιλαμβάνεται και κονδύλι ύψους 558.000 €/έτος για τη μεταφορά και το τέλος εισόδου (!) του παραγόμενου SRF στην τσιμεντοβιομηχανία (πανωπροίκι τόσο για τον εργολάβο κατασκευής και λειτουργίας της μονάδας όσο και για τον τσιμεντοβιομήχανο) καθώς και η δαπάνη 155.292 €/έτος  για τη μεταφορά του υπολείμματος των ΜΕΑ – ΜΕΒΑ «προς τελική διάθεση» («23.891 tn/έτος», προφανώς στον παρακείμενο ΧΥΤΑ) ανεξάρτητα από την πραγματική του τύχη. Την καύση δηλαδή στη μονάδα καύσης Αττικής – Στερεάς, ενδεχόμενα και από το 2025 σύμφωνα με το ΕΣΔΑ. Δεν περιλαμβάνεται, όμως, το όποιο κόστος τελικής διάθεσής του.

Εάν επικεντρώσουμε στα κόστη της εγκατάστασης ΜΕΑ – ΜΕΒΑ, όπως αυτή προδιαγράφεται προσχηματικά στα τεύχη δημοπράτησης, δηλ. χωρίς το δικαίωμα προαίρεσης (σε αυτή την περίπτωση προσομοιάζει ως παραγωγική διαδικασία με τη ΜΕΑ – ΜΕΒΑ Ηπείρου), το κόστος λειτουργίας ανέρχεται σε 65,07 €/τον και το ανά τόνο ανηγμένο κόστος κατασκευής (ύψους 54.967.875 εκ.€) σε 34,35 €/τον, οπότε το κόστος επεξεργασίας διαμορφώνεται στα 99,42 €/τον. 

Για λόγους σύγκρισης σημειώνουμε ότι το τέλος εισόδου στη ΜΕΑ Ηπείρου το 2019 διαμορφώθηκε στη μισή τιμή, 50,20 €/τον, παρόλο που σε αυτό περιλαμβάνεται  και το υψηλό ποσοστό κέρδους του ιδιωτικού κεφαλαίου, που επενδύθηκε για την κατασκευή της λόγω ΣΔΙΤ.

Σημειώνουμε ακόμη ότι στο ΠΕΣΔΑ – 2016  το κόστος κατασκευής των ΜΕΑ – ΜΕΒΑ (μεταξύ αυτών και του Γραμματικού), συνολικής δυναμικότητας 1.045.000 τον/έτος, προϋπολογίστηκε στα 240 εκ.€, δηλ. 11,48 €/τον, έναντι των 34,35 €/τον (τριπλάσιο) της υπό δημοπράτηση εγκατάστασης! 

4. Και στο βάθος μια νέα «Φυλή» Ανατολικής Αττικής

Στο τεύχος «ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ» περιλαμβάνεται το διάγραμμα «03. Γενική Διάταξη Έργων – Οκτώβριος 2020», όπου δεσπόζει η λεκάνη του ΧΥΤΑ Γραμματικού έκτασης 100 στρ. και χωρητικότητας 2,0 εκ.m3 σύμφωνα με την ΑΕΠΟ. Εμφανίζεται και μια 2η σε συνέχεια της πρώτης, επιγραφόμενη ως «Λεκάνη Φάσης Β’», ο πυθμένας της οποίας διαμορφώνεται με σημαντική εκσκαφή στο φυσικό έδαφος. Η ΑΕΠΟ προβλέπει, πράγματι, τη δυνατότητα για Φάση Β’ έκτασης 50 στρ. και χωρητικότητας 2,0 εκ. m3. Η διάταξη όμως των δύο αυτών λεκανών, όπως εμφαίνεται στο υπόψη διάγραμμα, και ο ελεύθερος χώρος έξω από αυτές προϊδεάζουν, τηρουμένων των αναλογιών, για επανάληψη της τακτικής των επεκτάσεων και πανωσηκωμάτων «τύπου Φυλής».

Με βάση τα παραπάνω, συνεκτιμώντας και τα προβλεπόμενα στο ΕΣΔΑ για την Αττική, και με δεδομένο ότι ήδη από το 2025 προβλέπεται στο ΕΣΔΑ (σελ. 104) να οδηγούνται σε μονάδες καύσης σημαντική ποσότητα υπολειμμάτων, πόσο απίθανη προβάλλει ως κυβερνητική πρόθεση μια «εξίσωση» του τύπου:

Λειτουργία όλων των ΜΕΑ στην Αττική + Καύση υπολείμματος των ΜΕΑ–ΜΕΒΑ Αττικής και Στερεάς Ελλάδας – Απομείωση φορτίου ΧΥΤΑ Φυλής + Επικίνδυνη ατμοσφαιρική ρύπανση λόγω καύσης = Απόβλητα καύσης στο ΧΥΤΑ Γραμματικού; 

Καθόλου απίθανη, αλλά έχουν γνώση οι φύλακες!

Σε όλα αυτά προσθέτουμε και το τραγελαφικό σχήμα διοίκησης του υπόψη έργου, που αποφάσισε η Διοίκηση Πατούλη. Σύμφωνα με τη Διακήρυξη:

• Κύριος και Φορέας κατασκευής του έργου ορίζεται ο ΕΔΣΝΑ.
• Προϊσταμένη Αρχή ορίζεται η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας Αττικής.
• Επιβλέπουσα Υπηρεσία ορίζεται η Δ/νση Δ.Υπ.Α. του ΕΔΣΝΑ, αρμόδια για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων!

Κε Περιφερειάρχη, η απαγόρευση – όπως και από την προκάτοχό σας κάθε συζήτησης στο ΔΣ του ΕΔΣΝΑ, σχετικά με το σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων διαχείρισης των αποβλήτων στην Αττική, μας υποχρέωσε να θέσουμε σε έκταση το σκεπτικό, στο οποίο στηρίζουμε τα παρακάτω σκέλη της ερώτησής μας:

Πως απαντάτε:

(ι) Για τους απαράδεκτους και εν πολλοίς αλλοπρόσαλλους όρους στη διακήρυξη και τα τεύχη δημοπράτησης του έργου, που ήδη υποχρέωσαν τον Αντιπεριφερειάρχη σας, ως Πρόεδρο του ΕΔΣΝΑ, να  εκδώσει το από 16.3.21 «Τεύχος τροποποιήσεων των συμβατικών τευχών», 73 σελίδων, στο οποίο περιλαμβάνονται έξη (6) τροποποιήσεις και ογδόντα οκτώ (88) διευκρινήσεις! 

(ιι) Για την έλλειψη ουσιαστικής ΑΕΠΟ του έργου.

(ιιι) Για τη θηριώδη υπερτιμολόγηση του έργου και, φυσικά,

(ιν) Για το διαφαινόμενο ακόμη πιο «σκοτεινό» μέλλον της ευρύτερης περιοχής περί την ΟΕΔΑ Γραμματικού.

Οι περιφερειακοί σύμβουλοι της «Λαϊκής Συσπείρωσης» 

ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ

ΒΑΛΑΒΑΝΗ ΣΤΕΛΛΑ

ΜΠΕΝΕΤΑΤΟΣ ΣΤΕΛΙΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΚΩΣΤΗΣ

ΠΡΩΤΟΥΛΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

ΣΙΩΡΑΣ ΗΛΙΑΣ

ΤΗΜΠΛΑΛΕΞΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ ΝΙΚΗ

Κάντε like στην σελίδα μας στο facebook ΕΔΩ