Ο βίος μιας κυβέρνησης αποσυνδέεται οριστικά από τη διαδικασία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, μετά την ψηφοφορία της αναθεώρησης του Συντάγματος τη Δευτέρα.

Αυτό θα έχει ως επακόλουθο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα αποκτήσει τη δυνατότητα να προτείνει για το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα το πρόσωπο που θεωρεί κατάλληλο, καθώς θα αρκούν 151 ψήφοι για την εκλογή του και δεν θα απαιτείται η διάλυση της Βουλής.

Η θητεία του Προκόπη Παυλόπουλου λήγει τον Μάρτιο του 2020 και η συζήτηση για το αν θα παραμείνει στο Προεδρικό Μέγαρο για δεύτερη πενταετία ή ο κ. Μητσοτάκης θα επιλέξει ένα νέο πρόσωπο για τη θέση του έχει πλέον αρχίσει να γίνεται δημόσια από τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.

ΠτΔ: Τάση υπέρ της υποψηφιότητας Σαμαρά

Τις τελευταίες ημέρες σειρά στελεχών έχει ταχθεί υπέρ της υποψηφιότητας του Αντώνη Σαμαρά. Ο Ανδρέας Κατσανιώτης είπε ότι «για μένα, ο καταλληλότερος για Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ο Αντώνης Σαμαράς», ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα ο Μάκης Βορίδης σε ερώτηση για το αν είναι η κατάλληλη επιλογή ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε: «Αναφανδόν. Εγώ είμαι μέγας φαν και φίλος του Αντώνη Σαμαρά, είναι γνωστό αυτό. Μακάρι να το θέλει ο ίδιος -δεν ξέρω αν το θέλει- και μακάρι να είναι αυτή η πρόταση της παρατάξεως». Την ίδια άποψη έχουν εκφράσει ο Κώστας Καραγκούνης και ο ευρωβουλευτής Γιώργος Κύρτσος, που επίσης προκρίνουν την υποψηφιότητα του κ. Σαμαρά.

Μέλη της ΝΔ δεν διαφωνούν με δεύτερη θητεία Παυλόπουλου

Βέβαια, πολλά μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ δεν συμμερίζονται αυτή την πρόταση και έχουν μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Αρκετοί είναι αυτοί που θα έβλεπαν με καλό μάτι μια δεύτερη θητεία Παυλόπουλου και προέρχονται κυρίως από την «καραμανλική» πτέρυγα. Ο ίδιος ο Κώστας Καραμανλής, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, μίλησε για την «πολύπλευρη προσφορά του (σ.σ.: του κ. Παυλόπουλου) στον τόπο, ειδικά σε εθνικά κρίσιμες περιστάσεις», κάτι που πολλοί εξέλαβαν ως ψήφο εμπιστοσύνης. Για τα σενάρια που έχουν εμπλέξει το δικό του όνομα ως τον επόμενο ένοικο του Προεδρικού Μεγάρου, διευκρινίζουν από το περιβάλλον του ότι δεν τον αφορούν.

«Όταν μπορείς να εκλέξεις ΠτΔ με 250 “ναι”, δεν χάνεις αυτήν την ευκαιρία», είχε πει σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Νικήτας Κακλαμάνης, μιλώντας για «απολύτως πετυχημένη θητεία του κ. Παυλόπουλου», ενώ η Ντόρα Μπακογιάννη είχε δηλώσει ότι είναι απόφαση του πρωθυπουργού ποιον να υποστηρίξει για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σημειώνοντας παράλληλα ότι «ο κ. Παυλόπουλος είναι φίλος μου και αυτό δεν μπορώ να το αποσυνδέσω».

Δεν λείπουν και πιο «πληθωρικές» προτάσεις, όπως του Κωνσταντίνου Μπογδάνου που έχει καταθέσει ως πρώτη επιλογή τη διαπρεπή ακαδημαϊκό Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, στη συνέχεια πρότεινε τον «αριστερογενή», όπως είπε, λογοτέχνη Τίτο Πατρίκιο και ως τρίτη επιλογή τον συγγραφέα Χρήστο Χωμενίδη.

Η ονοματολογία δεν είναι στις επιδιώξεις του Μεγάρου Μαξίμου, καθώς θα προτιμούσαν να μη δημιουργούνται εσωκομματικά στρατόπεδα και να αποφευχθεί η αντιπαράθεση για μια επιλογή που ανήκει στον πρωθυπουργό.

Θέλει γυναίκα στο αξίωμα του ΠτΔ ο Μητσοτάκης

Στις 31 Μαρτίου 2015, με επιστολή του, ο κ. Μητσοτάκης είχε εξηγήσει τους λόγους που δεν θα ψήφιζε τον Προκόπη Παυλόπουλο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, διαχωρίζοντας τη θέση του από τη στάση του κόμματος. Μπορεί να έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι από τότε, όμως εκτιμάται πολύ δύσκολο να αλλάξει άποψη, χωρίς όμως να έχει κλείσει εντελώς η πόρτα.

Οι πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν για επιθυμία του πρωθυπουργού στο ανώτατο πολιτικό αξίωμα να βρεθεί μια γυναίκα, κοινής αποδοχής και εκτός πολιτικού συστήματος, έφερε στην επιφάνεια μια σειρά από ονόματα. Τα πρώτα που ακούστηκαν ήταν της Μαρίας Δαμανάκη και της Άννας Διαμαντοπούλου, που μάλλον έχουν καεί, της ιστορικού Μαρίας Ευθυμίου και, προσφάτως, της πρώτης προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, Αικατερίνης Σακελλαροπούλου.

Ο πρωθυπουργός, όσες φορές έχει ερωτηθεί σε συνεντεύξεις του, έχει αποφύγει να ανοίξει τα χαρτιά του, αφήνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ανοιχτές τις επιλογές του. Η ώρα όμως για τις τελικές αποφάσεις πλησιάζει, καθώς, όπως αποκάλυψε η Φώφη Γεννηματά μετά την τελευταία συνάντησή τους, ο κ. Μητσοτάκης της είπε ότι θα καταλήξει στην πρότασή του τα Χριστούγεννα, όταν θα επισκεφθεί ένα βουνό για ολιγοήμερες διακοπές.

Οι δασικοί χάρτες είναι «ελαττωματικοί», καθώς τους λείπει η ακρίβεια, η πληρότητα και η σαφήνεια. Κι αυτό, γιατί η πολιτεία, μέσα από τη «νομοθετική έκρηξη» των ετών 2016-2019, εξαίρεσε με αυθαίρετο τρόπο μεγάλες κατηγορίες εκτάσεων με δασική βλάστηση, επειδή οι εκτάσεις αυτές είχαν προβλήματα που κανείς δεν επιθυμούσε πολιτικά να διαχειριστεί.

Την ενδιαφέρουσα αυτή άποψη εκφράζει ο ομότιμος καθηγητής Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Δημήτρης Παπαστερίου, που επί δεκαετίες ασχολείται με τη νομοθεσία για τους δασικούς χάρτες και το κτηματολόγιο. Οπως εκτιμά, η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας απέκλεισε κάθε είδους «νομιμοποίηση» —ή όπως αλλιώς αυτή ονομαστεί— αυθαιρέτων σε δάση και δασικές εκτάσεις, δίνοντας στην πολιτεία την ευκαιρία να κλείσει το κεφάλαιο αυτό οριστικά, εφόσον το επιθυμεί…

Αφορμή για τη συζήτηση με τον κ. Παπαστερίου είναι το 850 σελίδων πόνημά του με τίτλο «Δασικοί Χάρτες» (κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Σάκκουλα), που καλύπτει όλη τη νομοθεσία και νομολογία για την υπόθεση. «Η πρώτη προσπάθεια για την κατάρτιση δασικών χαρτών ξεκινάει με το 1979, με τον νόμο 998, σε συνέχεια των άρθρων 24 και 117 του Συντάγματος. Η υπόθεση αυτή όμως δεν προχώρησε πολύ. Επειδή όπως αποδείχθηκε η κύρωση των δασικών χαρτών δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί στη χρονική αμεσότητα που ήθελε η πολιτεία, τα τελευταία χρόνια ακολούθησε μια διαφορετική τακτική: τη μερική κύρωση των χαρτών», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Παπαστερίου. «Κατόπιν, με συνεχείς παρατάσεις —πράγμα που με ενοχλεί αφάνταστα— άρχισε να μεταθέτει την κύρωση (σ.σ.: των προβληματικών τμημάτων των δασικών χαρτών) σε μεταγενέστερο χρόνο. Μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το εφεύρημα των οικιστικών πυκνώσεων, το οποίο σε επίπεδο συνταγματικότητας έχει λυθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας με την απόφαση 685/2019 της Ολομέλειας».

Η επιτροπή ειδικών

Πρόσφατα, το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι δημιούργησε μια επιτροπή με τη συμμετοχή ειδικών για να βρει μια λύση για τις οικιστικές πυκνώσεις. «Το ζήτημα που τίθεται πλέον αφορά την εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ, η οποία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ένα κομβικό ζήτημα: θα κατεδαφίσουμε τα δασικά αυθαίρετα ή όχι; Εκεί υπάρχει μια τεράστια νομολογία, που ποικίλλει από περίπτωση σε περίπτωση. Κατά την άποψή μου, πρέπει να αποφύγουμε οποιαδήποτε μορφή “τακτοποίησης” ή νομιμοποίησης των αυθαιρέτων οικισμών. Βέβαια η ελληνική γλώσσα είναι πλούσια και… μπορούμε να βρούμε μια άλλη νομική ορολογία, η οποία δεν ξέρουμε πού θα μας οδηγήσει».

Η υπόθεση περιπλέκεται έτι περαιτέρω από μια πρόσφατη απόφαση του Ε΄ Τμήματος του ΣτΕ (αρ. 652/19). Αφορά αναδασωτέα έκταση 120 στρεμμάτων στη θέση «Λάκκα Σχιστού» στο Πέραμα, την οποία η Εκκλησία της Ελλάδος επεδίωξε και τελικά πέτυχε να αποχαρακτηριστεί. «Πώς εμπλέκονται οι δύο αποφάσεις του ΣτΕ (σ.σ.: για τις οικιστικές πυκνώσεις και για το Σχιστό); Στην απόφαση για το Σχιστό, το ΣτΕ έκρινε ότι ο χαρακτηρισμός της έκτασης με βάση τη γνωστή, γενική απόφαση αναδάσωσης του 1934 δεν μπορεί να “σταθεί” γιατί η απόφαση αυτή είναι παρωχημένη και η σημερινή κατάσταση πολύ διαφορετική, “μπετονένια” θα μπορούσαμε να πούμε.

Αναρωτιέμαι λοιπόν αν η απόφαση αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να χαρακτηριστεί “παρωχημένος” ο χαρακτηρισμός μιας περιοχής ως δασικής έναντι της σημερινής του εικόνας και να υποστηρίξει επιχειρήματα υπέρ της διατήρησης των οικισμών αυθαιρέτων σε δάση».

Πάντως, κατά τον κ. Παπαστερίου, η νομοθετική πρόταση που κατέθεσε το υπουργείο Περιβάλλοντος στη Βουλή λίγο πριν από τις εκλογές ήταν καθαρά ψηφοθηρική. «Είναι απαράδεκτη. Στην ουσία λέει το υπουργείο Περιβάλλοντος “ναι, παρανομήσατε, αλλά μπορείτε να μην γκρεμιστεί το κτίσμα σας αν μας δώσετε χρήματα”. Η σκέψη αυτή είναι ευθέως αντίθετη στο Σύνταγμα. Επιπλέον, όσο κι αν οι εμπνευστές της προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο, ισοδυναμεί με παγίωση της υφιστάμενης κατάστασης και δίνει στην κοινωνία ένα λανθασμένο μήνυμα για το μέλλον. Μερικοί ιδιοκτήτες αυθαιρέτων σε δάση επικαλούνται “συνέργεια” της πολιτείας: λένε λ.χ. ότι είχαν άδεια από την πολεοδομία ή σύνδεση με τη ΔΕΗ. Εδώ υπεισέρχεται το ζήτημα που ο Γιώργος Κουμάντος όρισε πολύ ορθά ως “κοινωνική υπαιτιότητα”. Ξεκινάει από τον μεσίτη για την αγορά της γης, τον εργάτη που χτίζει το αυθαίρετο και φθάνει στη δασική υπηρεσία που δεν έκανε τη δουλειά της, δικαιολογημένα ή μη, και στο υπουργείο που ανέχτηκε μια κατάσταση.

Η βάναυση παραβίαση του Συντάγματος είναι μια επαναλαμβανόμενη κατάσταση».

Με όλες τις δυσκολίες, το έργο των δασικών χαρτών δείχνει τα τελευταία χρόνια να προχωρεί. Πλέον σχεδόν το 50% έχει κυρωθεί (μερικώς, δηλαδή ως προς το σκέλος του που δεν έχει αντιρρήσεις), όταν πριν από μία πενταετία το ποσοστό αυτό ήταν μικρότερο του 5%. Ταυτόχρονα, το υπόλοιπο 41% των δασικών χαρτών βρίσκεται πλέον υπό εκπόνηση, με την πολιτεία να υπόσχεται ότι θα ολοκληρωθεί μέσα σε μία διετία. Ποιο θα είναι όμως το αποτέλεσμα; Ο κ. Παπαστερίου εκτιμά ότι οι δασικοί χάρτες θα είναι τελικώς «ελαττωματικοί».

«Υπάρχουν συμφέροντα»

«Τα τελευταία χρόνια το κράτος εξαιρεί αυθαίρετα εκτάσεις με δασική βλάστηση από τις αναρτήσεις των χαρτών, για παράδειγμα τις χορτολιβαδικές ή τις φρυγανικές. Επομένως οι χάρτες θα είναι τελικά ελλιπείς. Δυστυχώς, κατά το κοινώς λεγόμενο, αν δεν σπάσεις αυγά, δεν μπορείς να κάνεις ομελέτα. Υπάρχουν συμφέροντα, όπως καταπατητές ή τουριστικές επιχειρήσεις που θέλουν να παγιωθούν διάφορες καταστάσεις. Είναι διαφορετικό να προχωρήσεις σε μια ειδική ρύθμιση για να αντιμετωπίσεις συγκεκριμένες καταστάσεις και άλλο να εξαιρείς συλλήβδην τεράστιες εκτάσεις από τη δασική νομοθεσία.

Το τελικό αποτέλεσμα των δασικών χαρτών δεν θα είναι πραγματικό, αλλά μια πολιτική “κατασκευή”, γιατί δεν έχουμε τη δύναμη να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα».