«Ο Τραμπ υπονομεύει τη δημοκρατία μας και μας οδηγεί γρήγορα προς τον αυταρχισμό, και οι δισεκατομμυριούχοι που νοιάζονται περισσότερο για τα χαρτοφυλάκιά τους παρά για τη δημοκρατία μας, τον βοηθούν να το κάνει», δήλωσε οργισμένα ο Μπέρνι Σάντερς περασμένη εβδομάδα.
Τέτοιες εκρήξεις είναι συχνές τους τελευταίους μήνες, καθώς ο Σάντερς έχει αναλάβει ηγετική θέση στην αντιπολίτευση κατά της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ και εκφράζει την ανησυχία του ότι ο πρόεδρος διεξάγει πόλεμο εναντίον των μέσων ενημέρωσης.
Ο λόγος για την οργή του την περασμένη εβδομάδα ήταν πολύ συγκεκριμένος σύμφωνα με τον Guardian: μια συμφωνία που συνήψε η Paramount, μητρική εταιρεία της CBS News, να καταβάλει στον Τραμπ 16 εκατομμύρια δολάρια ως δωρεά για την προεδρική βιβλιοθήκη του.
Η αγωγή του Τραμπ ενάντια στο CBS
Η συμφωνία θέτει τέλος στην αγωγή του προέδρου των ΗΠΑ για το μοντάζ από το δίκτυο μιας συνέντευξης στο 60 Minutes, το κορυφαίο ενημερωτικό περιοδικό της CBS, με την τότε αντιπρόεδρο Καμάλα Χάρις κατά τη διάρκεια των εκλογών του 2024.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε – χωρίς σοβαρές αποδείξεις – ότι το μοντάζ της συνέντευξης προδίδει μεροληψία εναντίον του.
Οι δημοσιογράφοι του 60 Minutes αντέκρουσαν – και σχεδόν όλοι οι άλλοι παρατηρητές συμφώνησαν – ότι επρόκειτο απλώς για τυπική διαδικασία, κοινή σε όλα τα μεγάλα τμήματα συνεντεύξεων.
Τότε γιατί η συμφωνία; Το κλειδί μπορεί να βρίσκεται στο γεγονός ότι η υπερπλούσια οικογένεια Redstone, που είναι ιδιοκτήτρια της Paramount, επιδιώκει να λάβει την έγκριση των ρυθμιστικών αρχών της κυβέρνησης Τραμπ για μια συμφωνία ύψους 8 δισ. δολαρίων για την πώληση της Paramount στο κινηματογραφικό στούντιο Skydance – μια συμφωνία από την οποία θα αποκομίσει κέρδη ύψους 2,4 δισ. δολαρίων.
«Η Paramount μπορεί να έκλεισε αυτή την υπόθεση, αλλά άνοιξε την πόρτα στην ιδέα ότι η κυβέρνηση πρέπει να είναι ο αρχισυντάκτης των μέσων ενημέρωσης», δήλωσε ο δικηγόρος Bob Corn-Revere της Foundation for Individual Rights and Expression.
Ο Σάντερς δήλωσε ότι ήταν «μαύρη μέρα για τον ανεξάρτητο δημοσιογραφικό και την ελευθερία του Τύπου».
Πολλοί θα συμφωνούσαν.
Καθώς η δεύτερη προεδρία του Τραμπ εξελίσσεται εν μέσω χάους, τεράστιων περικοπών στις δημόσιες δαπάνες και περιορισμού των πολιτικών ελευθεριών, οι επαναλαμβανόμενες και σφοδρές επιθέσεις του εναντίον του Τύπου είναι ένα από τα πράγματα που ανησυχούν περισσότερο όσους φοβούνται για την υγεία της δημοκρατίας στις ΗΠΑ.
H κρίση των media χέρι χέρι με τον αυταρχισμό
Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται τώρα σε μια βαθιά κρίση, που μπορεί να είναι οικεία σε όσους παρατηρούν τον αυξανόμενο αυταρχισμό σε χώρες όπως η Ουγγαρία.
Η συμφωνία με την Paramount δεν είναι η μόνη.
Η συμφωνία αυτή ακολουθεί μια άλλη, πριν από έξι μήνες, όταν η Disney – που είναι ιδιοκτήτρια του ABC News – έθεσε τέρμα μια νομική διαμάχη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο Τζορτζ Στεφανόπουλος, ένας από τους κορυφαίους παρουσιαστές της, περιέγραψε τη σεξουαλική επίθεση του προέδρου εναντίον της συγγραφέως του περιοδικού Τζιν Κάρολ.
Και πάλι, η αποζημίωση ήταν 16 εκατομμύρια δολάρια.
Ακόμη, έχει ασκήσει αγωγή εναντίον μιας σχετικά μικρής εφημερίδας για τη δημοσίευση μιας δημοσκόπησης που δεν του άρεσε: η αγωγή του Τραμπ εναντίον της δημοσκόπου της Αϊόβα Αν Σέλζερ κατηγορεί την ίδια και την εφημερίδα Des Moines Register για απάτη, μετά τη δημοσκόπηση που διεξήγαγε λίγο πριν τις εκλογές του 2024, η οποία έδειχνε την Καμάλα Χάρις να προηγείται στην Αϊόβα, μια πολιτεία στην οποία τελικά δεν κέρδισε.
Και το CNN στο στόχαστρο του Τραμπ
Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση Τραμπ απείλησε επίσης με νομική δράση έναν γίγαντα των ειδήσεων, το CNN, για την αναφορά του σχετικά με μια εφαρμογή που προειδοποιεί τους χρήστες για την παρουσία πρακτόρων μετανάστευσης στην περιοχή τους.
Καθώς η κυβέρνηση συνεχίζει τις μαζικές απελάσεις, η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, Κρίστι Νοέμ, δήλωσε ότι το υπουργείο της και το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξετάζουν τώρα το ενδεχόμενο να ασκήσουν δίωξη κατά του δικτύου.
«Συνεργαζόμαστε με το Υπουργείο Δικαιοσύνης για να δούμε αν μπορούμε να τους διώξουμε», δήλωσε η Νοέμ για το CNN, «επειδή αυτό που κάνουν είναι να ενθαρρύνουν ενεργά τους ανθρώπους να αποφεύγουν τις δραστηριότητες και τις επιχειρήσεις επιβολής του νόμου. Θα τους κυνηγήσουμε και θα τους διώξουμε. Αυτό που κάνουν είναι παράνομο».
Ο Τραμπ πρόσθεσε στη συνέχεια, προφανώς για να μην μείνει καμία αμφιβολία, ότι πιστεύει ότι θα πρέπει να εξεταστεί και η κάλυψη του δικτύου σχετικά με την επιτυχία – ή την αποτυχία – των αμερικανικών βομβαρδισμών στο Ιράν.
«Ο λαός μας πρέπει να τιμάται, [και] να μην επιστρέφει στο σπίτι και να ακούει «Τι εννοείς ότι δεν χτυπήσαμε τους στόχους;»».
Στη συνέχεια, συνόψισε την προσέγγισή του: «Έχετε αποβράσματα. Το CNN είναι αποβράσματα. Η New York Times είναι αποβράσματα. Είναι κακοί άνθρωποι. Είναι άρρωστοι».
Σε ποιον ανήκουν όμως τα Μέσα;
Αλλά αν ο Τραμπ είναι αποφασισμένος να εξαπολύσει σκληρή καταστολή εναντίον του Τύπου στις ΗΠΑ, σε ορισμένους υψηλού προφίλ κύκλους αυτό έχει συναντήσει μια σαφή έλλειψη αντίστασης – ειδικά από ειδησεογραφικά μέσα των οποίων οι ιδιοκτήτες είναι δισεκατομμυριούχοι ή μεγάλες εταιρείες, που έχουν πλήρη επίγνωση του ελέγχου που ασκεί ο Τραμπ επί των ρυθμιστικών αρχών της χώρας και της εξουσίας τους να καθορίζουν την τύχη μιας εταιρείας.
Πράγματι, ενώ οι νομικές συμφωνίες με τον Τραμπ αντιπροσωπεύουν έναν συμβιβασμό της ελευθερίας του Τύπου, μπορεί επίσης να αντιπροσωπεύουν μια οικονομική πραγματικότητα: ότι τα μέσα ενημέρωσης είναι περισσότερο κατάρα παρά ευλογία για τις πολυεθνικές εταιρείες μέσων ενημέρωσης που τα κατέχουν.
Οι δισεκατομμυριούχοι ιδιοκτήτες της Los Angeles Times και της Washington Post – ο μεγιστάνας της βιοτεχνολογίας Πάτρικ Σουν-Σιονγκ και ο Τζεφ Μπέζος της Amazon, αντίστοιχα – έχουν φέρει εμφανώς τις κάποτε ισχυρές εφημερίδες τους πιο κοντά στον Τραμπ και το κίνημα Maga.
Οι στήλες γνώμης τους, που κάποτε ήταν σκληρά καταφύγια για τους επικριτές του Τραμπ, έχουν αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής από τους ιδιοκτήτες τους – και οι εξοργισμένες επιστολές παραίτησης του προσωπικού φαίνεται να έχουν ελάχιστο αντίκτυπο.
«Μια γενιά πριν, αυτό θα φαινόταν εξωφρενικό στην ιστορία του δημοσιογραφικού επαγγέλματος», δήλωσε ο Μπομπ Τομπσον, καθηγητής μέσων ενημέρωσης στο Πανεπιστήμιο Syracuse.
Όχι όμως στην Αμερική του Τραμπ.
Οι οικονομικές συμφωνίες
Πρόκειται για ένα δίκοπο μαχαίρι: ενώ ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν εξαπολύσει μια άνευ προηγουμένου επίθεση, ταυτόχρονα σημαντικά τμήματα των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης βλέπουν τους ιδιοκτήτες και τους ισχυρούς παράγοντες να παραμένουν συχνά αδρανείς.
Ο Τζαμίλ Τζάφερ, διευθυντής του Ινστιτούτου Knight First Amendment της Πανεπιστημίου Κολούμπια, δήλωσε: «Ο χαρακτηρισμός αυτών των συμφωνιών ως ‘συμβιβασμών’ δεν αποδίδει ακριβώς αυτό που συμβαίνει. Πρόκειται περισσότερο για παράδοση – ή ακόμα και για δωροδοκία».
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει μάλιστα δώσει ακριβώς αυτό το μήνυμα.
Ο Μπρένταν Καρ, ο εκλεκτός πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών (FCC) του Τραμπ – η οποία έχει τον έλεγχο του αν η οικογένεια Ρέντστοουν θα πάρει τα 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια – δήλωσε σε συνέντευξη πέρυσι ότι «η καταγγελία για παραποίηση των ειδήσεων σχετικά με το κείμενο της εκπομπής 60 Minutes είναι κάτι που πιθανόν θα προκύψει στο πλαίσιο της εξέτασης της συναλλαγής από την FCC», αναφερόμενος στη συμφωνία Paramount-Skydance.
Ο Κόλπος του Μεξικού
Ίσως το πιο ανατριχιαστικό είναι η συνεχιζόμενη επίθεση του Τραμπ κατά του Associated Press, του πρακτορείου ειδήσεων που είναι γενικά αξιόπιστο για την ανακοίνωση των νικητών και των ηττημένων σε μεμονωμένες εκλογές, συμπεριλαμβανομένων των προεδρικών.
Όταν ο Τραμπ διέταξε να μετονομαστεί ο Κόλπος του Μεξικού σε «Κόλπος της Αμερικής» και το AP συνέχισε να χρησιμοποιεί και τα δύο ονόματα – επισημαίνοντας ότι ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το αρχικό – ο Τραμπ το εκμεταλλεύτηκε ως πρόσχημα για να απαγορεύσει την είσοδο των δημοσιογράφων του AP στον Λευκό Οίκο.
Η AP έχει προσφύγει στη δικαιοσύνη, αλλά ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η προσπάθεια του Τραμπ να υπονομεύσει την αμεροληψία ενός οργανισμού που είναι ζωτικής σημασίας για να γνωρίζει ο αμερικανικός λαός ποιος είναι ο επόμενος πρόεδρος του, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο επικίνδυνη μακροπρόθεσμα.
Και ενώ η AP παραμένει απαγορευμένη, η επίσημη κάλυψη των δραστηριοτήτων του Λευκού Οίκου έχει ανοίξει σε διάφορα νέα μέσα ενημέρωσης και ομάδες που δεν έχουν κανένα ιστορικό αμερόληπτης δημοσιογραφίας και που φαίνεται να έχουν επιλεγεί αποκλειστικά για την προθυμία τους να θέτουν στον Τραμπ κολακευτικές ερωτήσεις.
Υπάρχει ελπίδα για το μέλλον του κλάδου;
Ένα από τα λίγα ακμάζοντα τμήματα του αμερικανικού τοπίου των μέσων ενημέρωσης; Το Fox News, το συντηρητικό κανάλι που υποστηρίζει τον Τραμπ και ανήκει στον Ρούπερτ Μέρντοκ και την οικογένειά του.
«Μέρος των διαφόρων κρίσεων στον δημοσιογραφικό κλάδο, από το επιχειρηματικό μοντέλο έως την παρέμβαση μιας επιθετικής προεδρικής κυβέρνησης, είναι ότι μεγάλο μέρος της δημοσιογραφίας αποτελεί στην πραγματικότητα μικρά διαμερίσματα σε τεράστιες εταιρικές οντότητες για τις οποίες τα πρότυπα της αμερικανικής δημοσιογραφίας, η πρώτη τροπολογία, η υποχρέωση ενημέρωσης των πολιτών σε μια δημοκρατία, δεν βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους», δήλωσε ο Τόμπσον.
«Δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι έχουμε συνεχείς συγκρούσεις συμφερόντων, όταν οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί ανήκουν σε τεράστιες, πολυδύναμες εταιρείες που έχουν πολλά άλλα συμφέροντα εκτός από την αλήθεια στον δημοσιογραφικό χώρο».
Σε αυτόν τον κόσμο, ο ρόλος της κυβέρνησης Τραμπ στην κρίση του αμερικανικού δημοσιογραφικού κλάδου δεν είναι αυτός του μοναδικού κακού, αλλά απλώς ένας ακόμη παράγοντας σε έναν τομέα της αμερικανικής κοινωνικής ζωής που ήταν ήδη βαθιά πληγωμένος και βρισκόταν στο χείλος του γκρεμού.
Ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του μόλις άρχισαν να τον σπρώχνουν πιο κοντά στην πτώση.
«Καθώς καταρρέει μπροστά στα μάτια μας, ίσως να εκπλαγούμε που δεν συνέβη νωρίτερα»,
