Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών ο συγγραφέας και φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες αλλά και πολυσυζητημένες μορφές της σύγχρονης ελληνικής πνευματικής ζωής. Το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν σε κλινική της Αθήνας, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές τη Δευτέρα 10 Αυγούστου.
Ο Στέλιος Ράμφος άφησε πίσω του περισσότερα από 30 βιβλία, πολυάριθμες δημόσιες παρεμβάσεις και έναν ευρύ κύκλο αναγνωστών που παρακολουθούσε τη σκέψη του, άλλοτε συμφωνώντας μαζί του και άλλοτε αμφισβητώντας έντονα τις θέσεις του.
Από τη Νομική στο Παρίσι
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και αρχικά φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1965 εγκατέλειψε την Ελλάδα και στράφηκε στις σπουδές Φιλοσοφίας στο Παρίσι.
Από το 1969 έως το 1974 δίδαξε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βενσέν, το σημερινό Université Paris 8. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1975 και αφοσιώθηκε στη συγγραφή, στις διαλέξεις και στη συμμετοχή του στον δημόσιο διάλογο. Δίδαξε επίσης στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν και αργότερα στο Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη.
Στο επίκεντρο η ελληνική αυτογνωσία
Βασικός άξονας του έργου του υπήρξε η προσπάθεια ερμηνείας της νεοελληνικής ταυτότητας. Μελέτησε τη σχέση του σύγχρονου ελληνισμού με την αρχαία φιλοσοφία, το Βυζάντιο, την Ορθοδοξία και τη δυτική σκέψη, αναζητώντας τις ιστορικές και ψυχολογικές ρίζες των συλλογικών συμπεριφορών.
Τον απασχόλησαν ιδιαίτερα η σχέση του ατόμου με την κοινότητα, η έννοια του χρόνου, η ευθύνη, η πίστη και ο τρόπος με τον οποίο η παράδοση επηρεάζει τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική ζωή.
Μεταξύ των έργων του περιλαμβάνονται μελέτες για τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, το βιβλίο «Το αίνιγμα και η μοίρα» για τον «Οιδίποδα Τύραννο», οι «Πελεκάνοι ερημικοί» για τους ασκητές της ερήμου και η συλλογή δοκιμίων «Μια καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει».
Μια παρουσία που προκαλούσε διάλογο
Η δράση του δεν περιορίστηκε στη συγγραφή. Για δεκαετίες συμμετείχε ενεργά στη δημόσια συζήτηση μέσα από συνεντεύξεις, άρθρα, ομιλίες και κύκλους μαθημάτων.
Οι απόψεις του για την Παιδεία, την πολιτική, τη θρησκεία και τις αδυναμίες της ελληνικής κοινωνίας προκαλούσαν συχνά αντιπαραθέσεις. Η επιρροή του, ωστόσο, δεν στηρίχθηκε στην καθολική αποδοχή. Στηρίχθηκε κυρίως στην ικανότητά του να επαναφέρει επίμονα δύσκολα ερωτήματα για τη συλλογική ταυτότητα και την πορεία της χώρας.
Ο θάνατος του Στέλιου Ράμφου κλείνει μια μακρά πνευματική διαδρομή. Παραμένει το εκτεταμένο έργο του και μια δημόσια σκέψη που δεν επιδίωξε να περάσει απαρατήρητη, αλλά να προκαλέσει τον αναγνώστη να κοιτάξει βαθύτερα την ελληνική εμπειρία.
