Γιακουβάκη Ζωγραφιά
Συντονίστρια του Ερευνητικού Έργου «Πικέρμι 123»
Κοινωνιολόγος
MSc Χωροταξία-Πολεοδομία ΕΜΠ
Η συμμετοχή των πολιτών στις προτάσεις και αποφάσεις που αφορούν τον σχεδιασμό σε έναν τόπο είναι όρος απολύτως απαραίτητος στη σύγχρονη εποχή και παράγοντας ασφάλειας για την βιωσιμότητα των έργων και των όποιων εφαρμογών και αποφάσεων που αφορούν ένα τόπο και μία τοπική κοινότητα, όποιου μεγέθους. Έχει ουσιαστική σημασία η δημιουργική εμπλοκή των κατοίκων, των επαγγελματιών, των επισκεπτών, των φορέων και των συλλογικοτήτων, όλων όσων έχουν αναφορά στον τόπο αυτόν, και θα επηρεαστούν από την προοπτική που αυτός θα έχει.
Οι εκλογές, τα δημοψηφίσματα, οι επίσημες δημοσκοπήσεις και η συλλογή υπογραφών αποτελούν μορφές συμμετοχής τις οποίες ο νόμος ορίζει. Η δημοκρατική αυτή αρχή οδηγεί στην αποκέντρωση στον τρόπο λήψης των αποφάσεων. Περιορίζεται η συγκεντρωτικότητα και η επικράτηση της γνώμης των «ειδικών» (τεχνοκρατών, φορέων της κεντρικής διοίκησης) και στο προσκήνιο εισέρχονται οι τοπικές κοινωνίες και οι φορείς της τοπικής διοίκησης, για να συμμετάσχουν ενεργά και καθοριστικά στη διαδικασία σχεδιασμού, στη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών που τους αφορούν [«Διακήρυξη του Ρίο» (1992), «Λευκή Βίβλος για το Μέλλον της Ευρώπης» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1/3/2017)].
Ταυτόχρονα βέβαια, και ως προϋπόθεση, με σημαντική βοήθεια από την τεχνολογία, η πληροφόρηση πλέον έχει πολλά μέσα στη διάθεσή της, υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση στη γνώση και την ενημέρωση, υπάρχει ανταλλαγή στοιχείων, τεκμηρίων και συνεχής αλληλεπίδραση γνώμης. Είναι αυτονόητο πως απαιτείται μία προηγούμενη διαδικασία ωρίμανσης των κοινωνικών μελών ώστε να μπορούν να απαντήσουν με ορθότητα και αποτελεσματικότητα στα ζητήματα που τίθενται, και η πλήρης και εξακολουθητική ενημέρωσή τους με διαφάνεια και ανοικτότητα.
Οι πολίτες κατά συνέπεια, ως άτομα αλλά και ως μέλη φορέων της Κοινωνίας των πολιτών, με περισσότερη γνώση και αυτοπεποίθηση, έχουν το δικαίωμα μέσω της διαβούλευσης, αλλά και απαιτούν την ουσιαστική συμμετοχή τους στις διαδικασίες αποφάσεων και σχεδιασμού, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, ιδιαίτερα όταν τα θέματα αφορούν το μέλλον τους, τη γειτονιά τους, την κοινότητά τους, την πόλη τους. Είναι οι ίδιοι βασική πηγή πληροφόρησης βιωματικά και σε βάθος, και γνωρίζουν τα ζητήματα με κάθε συνθετότητα και ιδιαιτερότητα που μπορεί να έχουν, την εξέλιξή τους, τις πλευρές διαφωνιών και συμφερόντων, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των διαφόρων πλευρών, και μπορούν να καταθέσουν ευρύτερη γκάμα προτάσεων με στόχο τη συναίνεση.
Οι θεσμικές και νομοθετικές εξελίξεις φέρνουν τους πολίτες στο επίκεντρο με θεσμοθετημένους τρόπους. Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης ωφελούνται σημαντικά από την συνεργασία τους με πολίτες και κοινωνικούς φορείς υπεύθυνους και ενεργούς.
