Νέο μέτωπο ανάμεσα στο Υπουργείο Υγείας και τη φαρμακοβιομηχανία ανοίγει ο τρόπος χρηματοδότησης του προγράμματος «Προλαμβάνω» για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), με επιστολή του προς τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και την αναπληρώτρια υπουργό Ειρήνη Αγαπηδάκη, ζητά να μη συμπεριληφθούν στον μηχανισμό υποχρεωτικών επιστροφών –το γνωστό clawback– τα φάρμακα που χορηγήθηκαν δωρεάν στο πλαίσιο της δράσης.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, το κράτος επιχειρεί να καλύψει μέρος του κόστους που δημιουργήθηκε, αλλά και τη συνέχιση του προγράμματος, μεταφέροντας εκ των υστέρων σημαντική επιβάρυνση στις εταιρείες.
Το Υπουργείο Υγείας έχει διαβεβαιώσει ότι το «Προλαμβάνω» δεν καταργείται. Όπως είχε ανακοινώσει, ο χρηματοδοτούμενος από το Ταμείο Ανάκαμψης κύκλος ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου 2026 και η νέα φάση σχεδιάζεται να αρχίσει τον Σεπτέμβριο, με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2030. Ωστόσο, η αντιπαράθεση για το κόστος των φαρμάκων δημιουργεί ερωτήματα ως προς το χρονοδιάγραμμα επανέναρξης της επιμέρους δράσης κατά της παχυσαρκίας.
Το χρηματοδοτικό κενό
Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είχε ενταχθεί στη δράση πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η χρηματοδότηση της δωρεάν διάθεσης των συγκεκριμένων σκευασμάτων, όμως, δεν εξασφαλίστηκε τελικά μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, με αποτέλεσμα το σχετικό κόστος να πρέπει να καλυφθεί από εθνικούς πόρους.
Με το άρθρο 102 του νέου νόμου προβλέπεται ότι οι δράσεις δημόσιας υγείας του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης» θα συνεχιστούν και μετά την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026, οι σχετικές δαπάνες μεταφέρονται στον προϋπολογισμό του ΕΟΠΥΥ, ο οποίος αναλαμβάνει την υλοποίηση των δράσεων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν η μεταφορά αυτή θα συνοδευτεί από επαρκή πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση ή αν η υπέρβαση της φαρμακευτικής δαπάνης θα επιβαρύνει τις εταιρείες μέσω clawback.
Ο μηχανισμός του clawback προβλέπει ότι, όταν η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη υπερβαίνει το καθορισμένο όριο, οι επιχειρήσεις καλούνται να επιστρέψουν τη διαφορά στο κράτος. Στην προκειμένη περίπτωση, ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι ο μηχανισμός επιχειρείται να εφαρμοστεί σε φάρμακα τα οποία διατέθηκαν στο πλαίσιο ενός ειδικού κρατικού προγράμματος και όχι κατόπιν δικού τους αιτήματος για ένταξη στην κανονική αποζημίωση.
«Δεν ζητήσαμε ποτέ αποζημίωση»
Στην επιστολή του, ο ΣΦΕΕ επισημαίνει ότι τα συγκεκριμένα σκευάσματα «ουδέποτε αιτήθηκαν την ένταξή τους στην αποζημίωση».
Κατά τη θέση των εταιρειών, η δωρεάν χορήγηση αποφασίστηκε από την Πολιτεία χωρίς να έχει προηγηθεί η συνήθης διαδικασία αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης με τους Κατόχους Άδειας Κυκλοφορίας και χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί εξαρχής οι αναγκαίοι πόροι.
Ο Σύνδεσμος θεωρεί ότι η εκ των υστέρων υπαγωγή της συγκεκριμένης δαπάνης στο clawback συνιστά αιφνιδιαστική αλλαγή των οικονομικών όρων με τους οποίους υλοποιήθηκε το πρόγραμμα.
Απορρίπτει, μάλιστα, κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αναδρομικών επιστροφών για φάρμακα που έχουν ήδη χορηγηθεί, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια απαίτηση «απολύτως αδικαιολόγητη και μη αποδεκτή».
Ο φόβος για «επικίνδυνο προηγούμενο»
Η φαρμακοβιομηχανία διευκρινίζει ότι δεν αμφισβητεί την αξία του προγράμματος ούτε την ανάγκη αντιμετώπισης της νοσογόνου παχυσαρκίας.
Αναγνωρίζει ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να περιορίσει σοβαρές επιπλοκές, να μειώσει τη μελλοντική νοσηρότητα και να συγκρατήσει μακροπρόθεσμα τις δαπάνες του συστήματος υγείας.
Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η έναρξη ενός προγράμματος χωρίς πλήρως διασφαλισμένη χρηματοδότηση και η μεταγενέστερη μεταφορά μέρους του κόστους στις εταιρείες δημιουργούν ένα «εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο».
Κατά τον ΣΦΕΕ, μια τέτοια πρακτική πλήττει την προβλεψιμότητα του συστήματος αποζημίωσης και κλονίζει την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων στις θεσμικές διαδικασίες.
Τι ζητά ο ΣΦΕΕ
Ο Σύνδεσμος καλεί την κυβέρνηση:
- Να αναγνωρίσει ότι δεν μπορεί να επιβληθεί clawback σε φάρμακα για τα οποία δεν υποβλήθηκε αίτημα ένταξης στην αποζημίωση.
- Να αποκλείσει ρητά την επιβολή αναδρομικών υποχρεωτικών επιστροφών για τα σκευάσματα που χορηγήθηκαν μέσω του «Προλαμβάνω».
- Να εξασφαλίσει επαρκή δημόσια χρηματοδότηση για τη συνέχιση του προγράμματος.
- Να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση με τις εταιρείες με διαφανείς, σταθερούς και εκ των προτέρων γνωστούς όρους.
Τι συμβαίνει με τους δικαιούχους
Οι συνταγές για τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας μπορούσαν να εκτελεστούν μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026, οπότε ολοκληρώθηκε ο προηγούμενος κύκλος. Από την 1η Ιουλίου η δωρεάν διάθεση σταμάτησε, όπως είχε γνωστοποιήσει και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος.
Έτσι, κατά το μεταβατικό δίμηνο Ιουλίου–Αυγούστου, ασθενείς που επιθυμούν να συνεχίσουν τη θεραπεία τους είναι πιθανό να χρειαστεί να καλύψουν οι ίδιοι το κόστος. Δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής πρόβλεψη για αναδρομική αποζημίωσή τους.
Παράλληλα, η προγραμματισμένη επανέναρξη από την 1η Σεπτεμβρίου συνδέεται με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τις τιμές αποζημίωσης και με την οριστική διευθέτηση της χρηματοδότησης.
Το πραγματικό διακύβευμα, επομένως, δεν είναι μόνο η τεχνική εφαρμογή του clawback. Είναι αν ένα πρόγραμμα πρόληψης μπορεί να συνεχιστεί με σταθερούς όρους, χωρίς το κόστος να μεταφέρεται αιφνιδιαστικά είτε στις εταιρείες είτε –ακόμη χειρότερα– στους ίδιους τους ασθενείς.
