Η «θαμμένη» αλήθεια»
Στις 19 Ιανουαρίου 1947 τα ξημερώματα, στις 4 και 10 το πρωϊ, ξεκινούσε λίγα μίλια βόρεια της Ραφήνας, κοντά στην Αγία Μαρίνα και στα Στείρα της Εύβοιας, η μεγαλύτερη σύγχρονη τραγωδία της ελληνικής ακτοπλοΐας.
Τα θύματα ξεπέρασαν σίγουρα τις 400 ψυχές.
Η αφορμή για να ξεκινήσουμε να ψάχνουμε για το ναυάγιο του ατμοπλοίου «Χειμάρρα» μας δόθηκε όταν οι μαθητές της Β’ τάξης του 1ου Κύκλου της ειδικότητας του Σχεδιασμού Εσωτερικών Χώρων του 2ου ΤΕΕ Ραφήνας (σχολικό έτος: 2006-2007) παρακολούθησαν την εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου» του καναλιού «ALPHA». Μας παρακίνησε το ενδιαφέρον γιατί ποτέ δεν είχαμε ακούσει για το ναυάγιο αυτό, αν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα ναυάγια που έχουν γίνει στην Ελλάδα.
Από εκεί και πέρα αρχίσαμε με τους μαθητές ένα ταξίδι επιστροφής στην Ελλάδα του 1947. Η εποχή είναι δραματική. Η χώρα έχει χωριστεί στα δύο και ο αδελφοκτόνος εμφύλιος πόλεμος βρίσκεται στο φόρτε του.
Ένα πλοίο ξεκινά από τη Θεσσαλονίκη για τον Πειραιά. Το όνομά του είναι «Χειμάρρα» και το μοιραίο δρομολόγιό της 18ης Ιανουαρίου 1947 ήταν Θεσσαλονίκη-Βόλος-Χαλκίδα-Πειραιάς.
Το πλοίο δεν θα φτάσει ποτέ στον Πειραιά, καθώς σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα στις 4:10 τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου το «Χειμάρρα» ενώ έπλεε στον Νότιο Ευβοϊκό προσέκρουσε λόγω της πυκνής ομίχλης στις βραχονησίδες «Βερδούγια», μεταξύ Νέων Στύρων και Αγίας Μαρίνας.
Αν και το επιβατηγό βυθίστηκε μιάμιση ώρα αργότερα και σε απόσταση μόλις ενός μιλίου από την Αγία Μαρίνα, ο πανικός που επικράτησε κατά την εγκατάλειψη του πλοίου, το φοβερό ψύχος και τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα της περιοχής, είχαν ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 383 άνθρωποι. Ανάμεσά τους πολλά γυναικόπαιδα, πολιτικοί κρατούμενοι και χωροφύλακες συνοδοί.
Η αποβίβαση των επιζώντων και των θυμάτων έγινε στη Ραφήνα. Για τη Ραφήνα αποτελεί σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της. Οι περισσότεροι από τους παλιούς κατοίκους είχαν να μας πουν πολλά. Μιλήσαμε με αρκετούς από αυτούς. Τα περισσότερα μας τα είπε ο Δημήτρης Μουτσάτσος, παλιός καπετάνιος σε ανεμότρατες. Όταν ολοκληρώσαμε την εργασία αυτή είχαμε περισσότερα ερωτηματικά από ότι όταν ξεκινήσαμε.
Τα ερωτηματικά παραμένουν βασανιστικά. Πιθανόν, η πλήρης αλήθεια να μη μαθευτεί ποτέ. Αυτό, όμως, που προκαλεί ερωτηματικό είναι το γεγονός ότι το ναυάγιο αυτό παραμένει στο σκοτάδι. Ελάχιστοι έχουν ασχοληθεί μαζί του και οι περισσότεροι το αγνοούν. Πολλοί υποστηρίζουν ότι τέτοιες τραγικές ιστορίες θα πρέπει να αφήνονται στη λήθη του χρόνου. Άλλοι πάλι διαφωνούν με αυτήν την άποψη.
Σε λίγες μέρες θα προβληθεί ξανά από την τηλεόραση ένα αφιέρωμα της εκπομπής “ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ” για τα δύο μεγάλα ναυάγια της ακτοπλοΐας μας, το “Χειμάρρα” του 1947 και το “Ηράκλειον” του 1966.
Η πλήρης αλήθεια δύσκολα θα έρθει ξανά στο φως….
Λιμάνι Ραφήνας, 19 Ιανουαρίου 1947
Φωτογραφία από το Αρχείο Κωνσταντίνου Μεγαλοκονόμου
