Το νομοσχέδιο θα βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τις 14 Απριλίου 2026 και ώρα 10:00 π.μ..

Ο βασικός σκοπός είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), η ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών (RED III κ.λπ.) και η απλοποίηση διαδικασιών και αδειοδοτήσεων

Συγκεκριμένα ενσωματώνει:

• Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III – αύξηση ΑΠΕ)
• Οδηγία (ΕΕ) 2024/1405
• μερικώς την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1788

Τι αλλάζει στις ΑΠΕ 

• Επικαιροποιούνται οι εθνικοί στόχοι για ΑΠΕ
• Σύνδεση με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)

Στόχος: πολύ μεγαλύτερη διείσδυση ΑΠΕ μέχρι το 2030.

Fast track αδειοδοτήσεις

Μειώνεται ο χρόνος για άδειες ΑΠΕ και τροποποιήσεις έργων, ενώ εισάγονται πιο τυποποιημένες διαδικασίες(λιγότερη γραφειοκρατία) και έλεγχοι.

Δημιουργούνται “Ζώνες επιτάχυνσης ΑΠΕ”

(κύρια κατεύθυνση της ευρωπαϊκής οδηγίας): Περιοχές όπου επιτρέπεται πιο εύκολα εγκατάσταση ΑΠΕ και περιορίζονται περιβαλλοντικές καθυστερήσεις

Διακρατικά έργα: Επιτρέπονται κοινά έργα ΑΠΕ με άλλα κράτη

Στόχος:

• τουλάχιστον 2 κοινά έργα έως 2030
• πιθανό 3ο έως 2033

Καινοτομία & νέες τεχνολογίες

• Πιλοτικά έργα:
  • καινοτόμων ΑΠΕ
  • υπεράκτιων αιολικών
• Καθορίζονται τεχνικές προδιαγραφές εξοπλισμού

Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας

Το νομοσχέδιο:

• προσαρμόζει την αγορά σε νέα ευρωπαϊκά standards
• βελτιώνει:
  • ανταγωνισμό
  • ευελιξία συστήματος
• διευκολύνει:
  • συμμετοχή νέων παικτών
  • επενδύσεις σε αποθήκευση και παραγωγή

Πολεοδομικές ρυθμίσεις

Εδώ είναι σημαντικό για δήμους:

• Προσαρμόζονται κανόνες δόμησης για:
  • εγκατάσταση ΑΠΕ
  • ενεργειακές υποδομές
• Πιο εύκολη χωροθέτηση:
  • φωτοβολταϊκών
  • ενεργειακών έργων

Συνδέεται άμεσα με:

• τοπικά σχέδια
• άδειες δόμησης

Περιβάλλον & δασική προστασία

Παράλληλα:

• εισάγονται κανόνες για:
  • προστασία δασών
  • περιβαλλοντικό έλεγχο έργων
• γίνεται προσπάθεια ισορροπίας:
  • ανάπτυξη ΑΠΕ ❗ vs προστασία περιβάλλοντος

Δημόσια διοίκηση (ΥΠΕΝ)

• Ρυθμίσεις για:
  • στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας
  • ενίσχυση εποπτικών φορέων
• Στόχος:
  • να μπορεί το κράτος να διαχειριστεί τον όγκο έργων ΑΠΕ

Fast track αδειοδοτήσεις: Τι αλλάζει και τι χάνουν οι Δήμοι

Η προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον «εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας για τις ΑΠΕ» έρχεται να επιταχύνει τις διαδικασίες, να απλοποιήσει την αδειοδότηση και να ενσωματώσει τις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες.

Ωστόσο, πίσω από την επιτάχυνση των επενδύσεων, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος είναι πλέον ο ρόλος των Δήμων στον σχεδιασμό και τον έλεγχο των έργων;

Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο

Το νομοσχέδιο εισάγει μια σειρά από παρεμβάσεις που αλλάζουν ριζικά το τοπίο:

✔ Επιτάχυνση αδειοδοτήσεων

Οι διαδικασίες για έργα ΑΠΕ αποκτούν σαφή χρονικά όρια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται ακόμη και σιωπηρή έγκριση εάν η διοίκηση δεν απαντήσει εγκαίρως.

✔ Απλοποίηση διαδικασιών

Για μικρότερα έργα, η κλασική άδεια αντικαθίσταται από γνωστοποίηση, μειώνοντας σημαντικά τη γραφειοκρατία.

✔ Ζώνες επιτάχυνσης ΑΠΕ

Θεσπίζονται ειδικές περιοχές όπου:

• οι αδειοδοτήσεις γίνονται ταχύτερα
• οι περιβαλλοντικοί έλεγχοι τυποποιούνται

✔ Τυποποίηση περιβαλλοντικών όρων

Αντί για πλήρη περιβαλλοντική μελέτη σε κάθε έργο, εισάγονται προκαθορισμένοι όροι, ιδιαίτερα σε περιοχές προτεραιότητας.

✔ Ευελιξία για επενδύσεις

Προβλέπονται:

• ταχύτερες διαδικασίες για τροποποιήσεις έργων
• ειδικά καθεστώτα για καινοτόμα έργα και υπεράκτια αιολικά

 Συνολικά, το μοντέλο μεταβαίνει από μια πολυεπίπεδη και χρονοβόρα διαδικασία σε ένα σύστημα fast track, ψηφιοποιημένο και κεντρικά ελεγχόμενο.

Ο ρόλος των Δήμων: Από τον σχεδιασμό στην περιθωριοποίηση;

Οι αλλαγές αυτές έχουν άμεσες συνέπειες για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

1. Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια: Περιορισμένη επιρροή

Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ), που αποτελούν βασικό εργαλείο χωρικού σχεδιασμού των Δήμων, φαίνεται να υποχωρούν σε σημασία:

• Οι ζώνες επιτάχυνσης ΑΠΕ καθορίζονται κεντρικά
• Οι επενδύσεις μπορούν να προχωρούν ακόμη και χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση με τοπικές προτεραιότητες

Ουσιαστικά, ο στρατηγικός σχεδιασμός μεταφέρεται:
από το τοπικό επίπεδο → στο κεντρικό κράτος και την ΕΕ

2. Σύμφωνη γνώμη Δήμων: Από ουσιαστική σε τυπική

Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις οι Δήμοι:

• διατύπωναν γνώμη
• μπορούσαν να επηρεάσουν αποφάσεις

Με το νέο πλαίσιο:

• η γνώμη αυτή τείνει να γίνεται μη δεσμευτική
• η διαδικασία επιταχύνεται ανεξάρτητα από τοπικές αντιρρήσεις

Δηλαδή η “σύμφωνη γνώμη” μετατρέπεται σε απλή διατύπωση άποψης

3. Δάση και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές

Το νομοσχέδιο επιχειρεί ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας, αλλά:

• η τυποποίηση των περιβαλλοντικών όρων
• η επιτάχυνση εγκρίσεων

ενδέχεται να οδηγήσουν σε:

• περιορισμένο ουσιαστικό έλεγχο σε δασικές περιοχές
• μικρότερο ρόλο των τοπικών κοινωνιών

Οι Δήμοι, που συχνά εκφράζουν τις τοπικές αντιδράσεις, έχουν μειωμένο περιθώριο παρέμβασης.

4. Τουριστικές περιοχές και πίεση χρήσεων γης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εφαρμογή του νέου πλαισίου σε:

• τουριστικές ζώνες
• παράκτιες περιοχές

Όπου:

• αυξάνεται η πίεση για εγκατάσταση ενεργειακών έργων
• συγκρούονται χρήσεις γης (τουρισμός vs ενέργεια)

Οι Δήμοι κινδυνεύουν να:

• χάσουν τον έλεγχο της φυσιογνωμίας τους
• βρεθούν αντιμέτωποι με κοινωνικές αντιδράσεις χωρίς ουσιαστικά εργαλεία

5. Αδειοδοτήσεις χωρίς τοπικό φίλτρο

Με:

• τη γνωστοποίηση αντί άδειας
• τα αυστηρά deadlines
• τη σιωπηρή έγκριση

ο ρόλος των Δήμων στην αδειοδοτική διαδικασία περιορίζεται σημαντικά.

Πρακτικά:

• έργα μπορούν να προχωρούν χωρίς ουσιαστικό τοπικό έλεγχο
• ο Δήμος ενημερώνεται περισσότερο παρά αποφασίζει

Το νέο νομοσχέδιο αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Ωστόσο, παράλληλα:

➡️ ενισχύει τον κεντρικό σχεδιασμό
➡️ περιορίζει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
➡️ μεταβάλλει τη σχέση μεταξύ επενδύσεων και τοπικών κοινωνιών