Στον Φράνσις Χάλζεν απονέμεται το Νόμπελ Φυσικής 2026, όπως ανακοινώθηκε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου. Η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών αναγνωρίζει την καθοριστική συμβολή του στο Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube και στην ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης.
Ο Χάλζεν, ο οποίος συνδέεται με το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον, υπήρξε κεντρικό πρόσωπο στην ανάπτυξη του IceCube. Η επιστημονική του επιμονή και η ηγεσία μιας διεθνούς ομάδας ερευνητών και μηχανικών συνέβαλαν στη δημιουργία ενός οργάνου που άνοιξε νέους δρόμους για την αστρονομία.
Το IceCube βρίσκεται στον Νότιο Πόλο και μετατρέπει ένα κυβικό χιλιόμετρο πάγου σε γιγάντιο ανιχνευτή σωματιδίων. Διαθέτει 5.160 οπτικές μονάδες, κατανεμημένες σε 86 κατακόρυφες συστοιχίες μέσα στον πάγο. Η εγκατάστασή του ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2010.
Τα νετρίνα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν, καθώς αλληλεπιδρούν σπάνια με την ύλη. Το παρατηρητήριο καταγράφει το φως που εκπέμπουν δευτερογενή σωματίδια, τα οποία δημιουργούνται όταν ένα νετρίνο αλληλεπιδρά με την ύλη του πάγου. Αυτά τα φωτεινά ίχνη επιτρέπουν στους επιστήμονες να μελετήσουν το αρχικό σωματίδιο.
Το 2013, η συνεργασία IceCube ανακοίνωσε την ανίχνευση 28 νετρίνων υψηλής ενέργειας σε δεδομένα που είχαν συγκεντρωθεί από τον Μάιο του 2010 έως τον Μάιο του 2012. Το εύρημα αποτέλεσε ορόσημο για τη μελέτη νετρίνων που προέρχονται από το Διάστημα.
Η σημασία της ανακάλυψης βρίσκεται στη δυνατότητα να εξεταστούν οι κοσμικοί μηχανισμοί που επιταχύνουν σωματίδια σε τεράστιες ενέργειες. Μέσω των νετρίνων, οι ερευνητές αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες για ακραία αστροφυσικά φαινόμενα, διευρύνοντας τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούμε το Σύμπαν.
Η απονομή του βραβείου θα πραγματοποιηθεί στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ.
