Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που λάμπουν τόσο δυνατά, ώστε ούτε ο πιο οργανωμένος σκοταδισμός δεν μπορεί να τις σβήσει. Το Πολυτεχνείο είναι μία από αυτές. Κι όμως, μισό αιώνα μετά, κάποιοι συνεχίζουν να ψιθυρίζουν ή και να ουρλιάζουν, το μεγάλο τους παραμύθι. «Δεν υπήρχαν νεκροί». Άλλοι πάλι, πιο “νοσταλγοί”, μιλούν για τη “χρυσή εποχή της Χούντας”, λες και η ιστορία γράφτηκε από φυλλάδιο τηλεπωλητή.
Του Βασίλη Σπαντούρου
Ας σοβαρευτούμε.
Το Πολυτεχνείο δεν ήταν μια αυθόρμητη φοιτητική φασαρία. Ήταν η πρώτη δημόσια, ηχηρή, αδιαπραγμάτευτη κραυγή ελευθερίας απέναντι σε ένα καθεστώς που χτίστηκε πάνω σε εξορίες, βασανιστήρια, φίμωση, φόβο και στο “σίγα το πράγμα” της φτώχειας και της καταπίεσης που κάποιοι σήμερα παρουσιάζουν ως μέλι και γάλα.
Άνθρωποι που ζούσαν μονίμως με το χέρι στη σκανδάλη, εναντίον των πολιτών τους. Ένα κράτος που φοβόταν τα βιβλία, αλλά μοίραζε απλόχερα φάκελα της Ασφάλειας. Μια εξουσία που είχε για ιδέα ανάπτυξης τον “φιλήσυχο υπήκοο” και για δημοκρατία τα στρατοδικεία. Αυτά ήταν η Χούντα. Όχι οι χαζοχαρούμενες αναμνήσεις κάποιων που μπερδεύουν την πειθαρχία με το μαστίγιο.
Και το Πολυτεχνείο; Τι έκανε; Έσπασε το κέλυφος του φόβου. Έδειξε ότι το “δεν γίνεται τίποτα” γίνεται. Ότι ο πολίτης μπορεί να μιλήσει ακόμη κι όταν η εξουσία τον θέλει μουγκό. Γι’ αυτό και η Χούντα, στην αγωνία της να κρατηθεί όρθια, έκανε ό,τι ήξερε καλύτερα, βία. Άρματα μάχης. Πυρά. Ξύλο. Συλλήψεις. Αίμα στους δρόμους.
Αλλά, ξέρεις τι δεν κατάφεραν; Να σβήσουν την αλήθεια. Γιατί η αλήθεια έχει ονόματα, έχει ημερομηνίες, έχει καταθέσεις, έχει φάκελα νοσοκομείων, έχει μαρτυρίες, έχει συγγενείς, έχει τάφους.
Και σε όσους επιμένουν να παριστάνουν τους ιστορικούς αναθεωρητές της καφετέριας, υπάρχει πάντα μια απλή απορία. Αν δεν υπήρξαν νεκροί, τότε γιατί τρομοκρατήθηκε η Χούντα; Γιατί έστειλε τανκς; Γιατί έκανε δεκάδες συλλήψεις; Γιατί έπεσαν πυροβολισμοί; Γιατί έκρυβαν επί μήνες τα στοιχεία; Μάλλον συνήθεια… για «αθώες εποχές».
Το Πολυτεχνείο δεν ήταν ούτε “ρομαντική αυταπάτη”, ούτε “εξέγερση χωρίς αντίκρισμα”. Ήταν η αρχή του τέλους μιας επταετίας που φόρεσε στη χώρα μαύρα γυαλιά και πράσινες στολές. Και το πλήρωσε η κοινωνία, όχι οι δήθεν σωτήρες.
Σήμερα, κάθε φορά που κάποιος λέει «δεν υπήρχαν νεκροί», προσβάλλει όχι μια ιστορική στιγμή, αλλά την κοινή λογική. Κάθε φορά που κάποιος μιλά νοσταλγικά για τη Χούντα, δείχνει ότι δεν έχει καταλάβει τίποτα από αυτό που λέγεται Ελευθερία.
Το Πολυτεχνείο ήταν και παραμένει ό,τι πιο αληθινό, μια γενιά που δεν έσκυψε, ακόμη κι όταν γνώριζε πως το τίμημα μπορεί να είναι το αίμα της.
Και αυτή η αλήθεια, όσο κι αν ενοχλεί κάποιους, δεν μπαίνει κάτω από το χαλί. Γιατί κάθε Νοέμβρη, θυμίζει όχι μόνο τι έγινε, αλλά και τι δεν πρέπει να ξαναγίνει ποτέ.
