Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να αλλάξει τον κόσμο, αλλά προς ποια κατεύθυνση; Αν και η συζήτηση γύρω από τις δυνατότητες της τεχνολογίας παραμένει έντονη, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο δηλώνουν πως αισθάνονται περισσότερο ανήσυχοι παρά ενθουσιασμένοι για την αυξανόμενη επιρροή της ΤΝ στην καθημερινή ζωή.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας νέας έρευνας του Pew Research Center, που πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2025 σε 25 χώρες. Το αποτέλεσμα είναι σαφές: η ανησυχία έχει ξεπεράσει τον αρχικό ενθουσιασμό. Στις ΗΠΑ, την Ιταλία, την Αυστραλία και τη Βραζιλία, οι πολίτες εμφανίζονται οι πιο επιφυλακτικοί, ενώ σε καμία από τις 25 χώρες το ποσοστό των ενηλίκων που δήλωσαν «πιο ενθουσιασμένοι παρά ανήσυχοι» δεν ξεπέρασε το 30%.
Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται απειλή για τη δημιουργικότητα
Περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν πως η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε δημιουργικά, ενώ σχεδόν οι μισοί πιστεύουν ότι μπορεί να βλάψει την ικανότητά μας να συνδεόμαστε ουσιαστικά με άλλους ανθρώπους. Πίσω από αυτή την ανησυχία κρύβεται ένας υπαρξιακός φόβος: αν η τεχνολογία αρχίσει να παράγει ιδέες, τέχνη, μουσική και λόγο καλύτερα από εμάς, ποιος είναι ο ρόλος του ανθρώπου;
Σύμφωνα με ειδικούς της γνωσιακής ψυχολογίας, οι ανησυχίες αυτές δεν είναι αβάσιμες. Η αυξανόμενη χρήση εργαλείων ΤΝ στην εργασία, στην εκπαίδευση και στα μέσα ενημέρωσης έχει ήδη αρχίσει να μετατοπίζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε και παράγουμε ιδέες. Μπορεί η ΤΝ να μάς λύνει τα χέρια, αλλά ταυτόχρονα μας κάνει λιγότερο πρόθυμους να κοπιάσουμε πνευματικά.
Πληροφόρηση και εισόδημα: δύο παράγοντες που μετρούν
Η έρευνα του Pew αποκάλυψε και κάτι ακόμη: η στάση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο.
Περίπου οι μισοί ενήλικες σε πλουσιότερες χώρες, όπως η Ιαπωνία, η Γερμανία και η Γαλλία, δήλωσαν ότι γνωρίζουν αρκετά για την τεχνολογία αυτή, ενώ τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλότερα σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Ινδία (14%) και η Κένυα (12%).
Παρατηρήθηκε επίσης ότι οι πιο μορφωμένοι και οι πιο «ψηφιακά συνδεδεμένοι» πολίτες, όσοι δηλαδή χρησιμοποιούν το διαδίκτυο σχεδόν συνεχώς, εμφανίζονται πιο θετικοί απέναντι στην ΤΝ, καθώς τη βλέπουν ως εργαλείο ενίσχυσης των δυνατοτήτων τους. Αντίθετα, οι ομάδες με περιορισμένη πρόσβαση ή γνώση της τεχνολογίας εκφράζουν συχνότερα φόβο, αίσθημα αποκλεισμού ή απώλειας ελέγχου.
Όσο περισσότερα μαθαίνουμε, τόσο λιγότερο εμπιστευόμαστε
Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η εμπιστοσύνη στην ΤΝ φαίνεται να μειώνεται όσο αυξάνεται η κατανόηση γύρω από τη λειτουργία της. Προηγούμενες μελέτες του ίδιου οργανισμού έδειξαν ότι όσο οι άνθρωποι γνωρίζουν περισσότερα για τους αλγόριθμους και τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, τόσο περισσότερο ανησυχούν για τη διαφάνεια, τα λάθη και τις πιθανές προκαταλήψεις των συστημάτων αυτών.
Πρόσφατη έκθεση επιβεβαιώνει αυτή την τάση: οι επιστήμονες και ερευνητές δηλώνουν λιγότερο πρόθυμοι να εμπιστευτούν την ΤΝ σε κρίσιμους τομείς όπως η ιατρική διάγνωση, η εκπαίδευση ή η λήψη πολιτικών αποφάσεων, σε σχέση με το 2024, τότε που η τεχνολογία θεωρούνταν πιο «ουδέτερη» και ελεγχόμενη.
