Η δήλωση του Donald Trump ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κυβερνήσουν τη Βενεζουέλα μέχρι να υπάρξει μετάβαση εξουσίας» δεν είναι απλώς μια προκλητική ατάκα. Είναι μια ωμή πολιτική παραδοχή. Μια φράση που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Δεν μιλά για πίεση, δεν μιλά για διαμεσολάβηση, δεν μιλά για διεθνή ρόλο. Μιλά για κυβέρνηση ξένης χώρας.
Και αυτό, σε έναν κόσμο που υποτίθεται ότι στηρίζεται στη δημοκρατία και στο διεθνές δίκαιο, είναι αδιανόητο.
Πώς ενορχηστρώθηκε το «σήμερα»
Τίποτα από αυτά δεν προέκυψε ξαφνικά. Το σημερινό είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς και συνειδητής ενορχήστρωσης. Πρώτα η πολιτική και επικοινωνιακή δαιμονοποίηση της χώρας. Έπειτα ο οικονομικός στραγγαλισμός μέσω κυρώσεων. Ακολούθησε η διεθνής απομόνωση και η απονομιμοποίηση κάθε εσωτερικής διαδικασίας που δεν εξυπηρετούσε τον σχεδιασμό της Ουάσιγκτον. Και στο τέλος, το «αυτονόητο», αφού το κράτος παρουσιάζεται ως ανίκανο, κάποιος πρέπει να το κυβερνήσει.
Αυτό δεν λέγεται μετάβαση. Λέγεται επιβολή.
Σε τι αποσκοπεί πραγματικά
Η επίκληση της «ομαλής μετάβασης» είναι το πιο παλιό και φθαρμένο άλλοθι της γεωπολιτικής ισχύος. Ο πραγματικός στόχος είναι σαφής, έλεγχος, συμμόρφωση, παραδειγματισμός. Η Βενεζουέλα δεν αντιμετωπίζεται ως κυρίαρχο κράτος αλλά ως πρόβλημα προς διαχείριση. Ως χώρος όπου η ισχύς μπορεί να δοκιμάσει τα όριά της χωρίς σοβαρό κόστος.
Δεν πρόκειται για δημοκρατική αποστολή. Πρόκειται για λογική σερίφη, ο ισχυρός αποφασίζει ποιος κυβερνά, πότε και για πόσο.
Η ντροπή των «παγκόσμιων αξιών»
Η πραγματική ντροπή, όμως, δεν περιορίζεται στην αμερικανική δήλωση. Εκτείνεται στη σιωπή που την υποδέχθηκε. Η Ευρώπη, που διακηρύσσει αξίες και κανόνες, παρακολουθεί αμήχανα. Οι διεθνείς οργανισμοί περιορίζονται σε χλιαρές διατυπώσεις. Οι «δημοκρατικές συμμαχίες» αποφεύγουν τη σύγκρουση με τον ισχυρό σύμμαχο.
Αν οποιαδήποτε άλλη χώρα δήλωνε ότι θα κυβερνήσει ένα ξένο κράτος μέχρι να κρίνει ότι είναι «έτοιμο» για δημοκρατία, θα μιλούσαμε για πράξη πολέμου. Όταν το κάνει η Αμερική, το βαφτίζουμε ρεαλισμό.
Το αδιανόητο ως κανονικότητα
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι μόνο η ίδια η δήλωση. Είναι ότι δεν προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Συζητήθηκε, αναλύθηκε, σχεδόν κανονικοποιήθηκε. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε συνηθίσει στην ιδέα πως η δημοκρατία είναι διαπραγματεύσιμη, πως η κυριαρχία είναι σχετική, πως η ισχύς υπερισχύει του δικαίου.
Ο καμπόις ξαναξύπνησε. Και αυτή τη φορά δεν κρύβεται πίσω από ωραία λόγια ή διπλωματικές φόρμες. Δηλώνει ανοιχτά ότι θα κυβερνά άλλους λαούς «μέχρι να αποφασίσει ότι ήρθε η ώρα».
Αν αυτό δεν είναι ευθεία προσβολή της δημοκρατίας και της παγκόσμιας τάξης, τότε η έννοια της δημοκρατίας έχει ήδη αδειάσει από το περιεχόμενό της.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
