Το βράδυ της Πέμπτης (8/1) σηματοδότησε την κορύφωση των διαμαρτυριών που είχαν ξεκινήσει πολλές μέρες πριν στο Ιράν. Στην Τεχεράνη, τη Μασχάντ και άλλες περιοχές της χώρας, χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους για να εκφράσουν την απογοήτευσή τους απέναντι στην κυβέρνηση και να ζητήσουν το τέλος της ιρανικής θεοκρατίας.
Οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα όπως “Θάνατος στον δικτάτορα”, αναφερόμενοι στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, και “Ζήτω ο Σάχης”, καλώντας την επιστροφή του Reza Pahlavi, του γιου του ανατραπέντος βασιλιά, ο οποίος ζει στο εξωτερικό και έχει ενθαρρύνει τις διαμαρτυρίες.
Οι εικόνες από τις διαδηλώσεις δείχνουν τεράστιες ομάδες διαδηλωτών που περιφέρονται στους κεντρικούς δρόμους της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων, με συνθήματα κατά της οικονομικής κρίσης και της πολιτικής καταπίεσης.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το BBC, οι συγκεντρώσεις δεν αντιμετωπίστηκαν άμεσα από τις δυνάμεις ασφαλείας, κάτι που αποτελεί μια από τις σπάνιες περιπτώσεις, καθώς συχνά η κυβέρνηση καταστέλλει τις διαδηλώσεις με βία και σφοδρότητα.
Ωστόσο, η αναταραχή δεν περιορίζεται μόνο στην πρωτεύουσα: περισσότερες από 100 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλη τη χώρα συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, κάτι που δείχνει την κλίμακα και την ένταση της λαϊκής οργής.
Σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights (IHR), τουλάχιστον 45 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του κύματος διαμαρτυρίας. «Η καταστολή επεκτείνεται και γίνεται κάθε ημέρα βιαιότερη», δήλωσε ο διευθυντής της ΜΚΟ Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, προσθέτοντας πως «εκατοντάδες» άνθρωποι έχουν τραυματιστεί και περισσότεροι από 2.000 έχουν συλληφθεί.
Η οικονομική κρίση και το ξέσπασμα της οργής
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν την 28η Δεκεμβρίου, όταν μικροί καταστηματάρχες στην Τεχεράνη ξεκίνησαν κινητοποιήσεις εναντίον της συνεχούς υποτίμησης του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ. Στη διάρκεια του 2023, το ριάλ έφτασε σε ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου, και η χώρα βιώνει μια από τις πιο σοβαρές οικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί στο 40%, και το επίπεδο της ανεργίας έχει εκτοξευτεί, δημιουργώντας συνθήκες απόγνωσης για εκατομμύρια Ιρανούς.
Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν να κλείσει τον δρόμο της πληροφόρησης. Το διαδίκτυο σε όλη τη χώρα παραμένει περιορισμένο, με την κυβέρνηση να επιβάλλει συχνές διακοπές σύνδεσης σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τις διαδηλώσεις και τη βία που εφαρμόζεται.
Ωστόσο, οι εικόνες των διαδηλώσεων και των συγκρούσεων έχουν διαρρεύσει μέσω των κοινωνικών μέσων δικτύωσης και άλλων ανεξάρτητων καναλιών, αποκαλύπτοντας την ένταση της λαϊκής δυσαρέσκειας.
Η συμμετοχή νέων και γυναικών στις διαδηλώσεις
Μια από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές αυτών των διαδηλώσεων είναι η μεγάλη συμμετοχή των νέων και των γυναικών. Οι νέοι Ιρανοί είναι στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων, καταγγέλλοντας την απογοήτευσή τους για την απουσία ελευθερίας και ευκαιριών.
Οι γυναίκες, οι οποίες επί χρόνια ήταν αντιμέτωπες με την τρομερή καταπίεση του καθεστώς, τώρα καταλαμβάνουν έναν ηγετικό ρόλο στις διαδηλώσεις, απαιτώντας ισότητα και ελευθερία.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, πολλές γυναίκες έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για τις περιορισμένες ελευθερίες και το γεγονός ότι η ζωή τους ελέγχεται από έναν αυταρχικό καθεστώς. Μια γυναίκα από την Τεχεράνη δήλωσε στον BBC ότι οι νέοι Ιρανοί αισθάνονται εγκλωβισμένοι και στερούνται την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. “Ζούμε σε μια κοινωνία που μας έχει στερήσει τα όνειρα. Δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε, και αυτός είναι ο λόγος που βγήκαμε στους δρόμους”, είπε.
Οι διεθνείς αντιδράσεις και η καταστολή
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις στο Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, διά του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασαν τη στήριξή τους στις διαδηλώσεις και προειδοποίησαν την ιρανική κυβέρνηση ότι οποιαδήποτε καταστολή των διαδηλωτών θα έχει σοβαρές συνέπειες. Οι δηλώσεις του Τραμπ σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα παραμείνουν αμέτοχες σε περίπτωση που το καθεστώς προχωρήσει σε βίαιες ενέργειες κατά των διαδηλωτών.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν συνεχίζει να υποβαθμίζει τη σοβαρότητα των διαδηλώσεων μέσω των κρατικών μέσων ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι οι κινητοποιήσεις είναι περιορισμένες και ότι οι εικόνες από τις διαμαρτυρίες είναι ψευδείς. Η βία από τις δυνάμεις ασφαλείας είναι όλο και πιο σφοδρή, ενώ οι διαδηλώσεις επεκτείνονται σε όλη τη χώρα, δείχνοντας πως το Ιράν είναι στο χείλος μιας ευρείας πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής.
Οι διαδηλώσεις αυτές αποτελούν μια από τις πιο σοβαρές προκλήσεις στο καθεστώς του Ιράν από την Ιρανική Επανάσταση του 1979.
Η οικονομική κρίση και οι αυξανόμενοι περιορισμοί στις ελευθερίες των πολιτών έχουν δημιουργήσει μια εκρηκτική κατάσταση, και τα επόμενα 24ωρα φαίνεται πως θα είναι καθοριστικά για την πορεία της χώρας
. Οι διαδηλωτές, με ηγετικές φιγούρες όπως ο Reza Pahlavi, ζητούν την αλλαγή του καθεστώτος και την επιστροφή σε ένα πιο ανοιχτό και δημοκρατικό πολιτικό σύστημα.
