Μία εντυπωσιακή πισίνα της ρωμαϊκής περιόδου αποκαλύφθηκε και αποκαταστάθηκε στην αρχαία πόλη των Τράλλεων, κοντά στο σημερινό Αϊδίνιο της δυτικής Τουρκίας.
Η εγκατάσταση έχει μήκος 37 μέτρα και πλάτος 12 μέτρα, ενώ εκτιμάται ότι μπορούσε να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα περίπου 300 ανθρώπους. Η ολοκλήρωση των εργασιών ανακοινώθηκε από τον υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι.
Η πισίνα αποτελούσε τμήμα του λεγόμενου «Hamam Gymnasium», ενός εκτεταμένου συγκροτήματος λουτρών και γυμναστηρίου, συνολικής έκτασης περίπου 40.000 τετραγωνικών μέτρων. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα μνημειακά σύνολα αυτού του τύπου στην περιοχή του Αιγαίου.
Στην αίθουσα του κρύου λουτρού
Το εύρημα βρίσκεται στο frigidarium, δηλαδή στον χώρο του ψυχρού λουτρού. Στα ρωμαϊκά λουτρικά συγκροτήματα η συγκεκριμένη αίθουσα λειτουργούσε ως μέρος μιας διαδρομής που περιλάμβανε επίσης το caldarium, με το ζεστό νερό, και το tepidarium, όπου η θερμοκρασία ήταν ηπιότερη.
Η μεγάλη χωρητικότητα της πισίνας δείχνει ότι δεν επρόκειτο για μία βοηθητική εγκατάσταση περιορισμένης χρήσης. Αντίθετα, φαίνεται ότι κατείχε κεντρική θέση στην καθημερινή λειτουργία του γυμναστηρίου.
Οι νέοι που επισκέπτονταν το συγκρότημα για σωματική άσκηση και εκπαίδευση μπορούσαν να ολοκληρώνουν εκεί τη διαδικασία του λουτρού. Παράλληλα, ο χώρος αποτελούσε σημείο συνάντησης και κοινωνικής συναναστροφής.
Τέσσερα χρόνια εργασιών
Η συστηματική έρευνα στο frigidarium άρχισε το 2022. Οι αρχαιολόγοι απομάκρυναν σταδιακά τις μεγάλες ποσότητες χώματος και οικοδομικών καταλοίπων που είχαν καλύψει την πισίνα στο πέρασμα των αιώνων.
Μετά την πλήρη αποκάλυψή της πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης, προκειμένου να προστατευτεί το μνημείο και να καταστεί μελλοντικά επισκέψιμο.
Το έργο εκτελέστηκε υπό την επιστημονική διεύθυνση του καθηγητή Μουράτ Τσεκίλμεζ, αρχαιολόγου στο Πανεπιστήμιο Αντνάν Μεντερές, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Μουσείων.
Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών εντοπίστηκαν, μεταξύ άλλων, θραύσματα κεραμικής, τμήματα αρχιτεκτονικών μελών και υπολείμματα επιχρισμάτων. Η μελέτη τους αναμένεται να προσφέρει ακριβέστερα στοιχεία για τη χρονολόγηση, τις μετατροπές και τις διαφορετικές περιόδους χρήσης του συγκροτήματος.
Ένα ισχυρό αστικό κέντρο της αρχαιότητας
Οι Τράλλεις βρίσκονταν σε προνομιακή θέση στην κοιλάδα του Μαιάνδρου, πάνω από μία εύφορη πεδιάδα και κοντά σε σημαντικές διαδρομές της Μικράς Ασίας. Η γεωγραφική τους θέση συνέβαλε στην ανάπτυξή τους ως εμπορικού και διοικητικού κέντρου.
Σύμφωνα με τον Στράβωνα, η ίδρυση της πόλης συνδεόταν με Αργείους και Θράκες. Οι Τράλλεις πέρασαν διαδοχικά από την περσική κυριαρχία, τον Μέγα Αλέξανδρο, τους Σελευκίδες και το βασίλειο της Περγάμου, πριν ενσωματωθούν στη ρωμαϊκή σφαίρα επιρροής.
Ένας ισχυρός σεισμός το 26 π.Χ. προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές. Η πόλη ανοικοδομήθηκε με οικονομική υποστήριξη του αυτοκράτορα Αυγούστου και, για ένα διάστημα, έφερε προς τιμήν του την ονομασία Καισάρεια.
Από τις Τράλλεις καταγόταν και ο Ανθέμιος ο Τραλλιανός, ένας από τους δύο αρχιτέκτονες που σχεδίασαν την Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης.
Οι έρευνες συνεχίζονται
Η αποκατάσταση της πισίνας δεν ολοκληρώνει την αρχαιολογική έρευνα στο «Hamam Gymnasium». Τμήματα του συγκροτήματος παραμένουν ανεξερεύνητα, μεταξύ των οποίων χώροι που ενδέχεται να σχετίζονται με παλαίστρες, αίθουσες διδασκαλίας ή σημεία συγκέντρωσης.
Οι επόμενες ανασκαφικές εργασίες αναμένεται να φωτίσουν περισσότερο τη διάταξη και τη χρήση του μνημείου. Παράλληλα, σχεδιάζονται οι απαραίτητες διαδρομές ώστε η αποκατεστημένη πισίνα να μπορεί να παρουσιαστεί με ασφάλεια στους επισκέπτες.
Το εύρημα προσθέτει ένα σημαντικό κομμάτι στην εικόνα της δημόσιας ζωής των Τράλλεων: μιας πόλης στην οποία το λουτρό δεν αποτελούσε απλώς χώρο καθαριότητας, αλλά αναπόσπαστο μέρος της άθλησης, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής επαφής.
