Νέα ένταση στις ήδη τεταμένες σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν προκαλεί η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι σκοπεύει να κηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «έδαφος των ΗΠΑ» μετά την ολοκλήρωση του πολέμου.
Μιλώντας την Παρασκευή 14 Αυγούστου σε εγκαταστάσεις αστυνομικής ακαδημίας στο Γκάρντεν Σίτι της Νέας Υόρκης, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ιράν βρίσκεται κοντά στην ήττα και προανήγγειλε την αμφιλεγόμενη κίνηση.
«Αφού ολοκληρώσουμε τη νίκη επί του Ιράν, σύντομα θα κηρύξω τα Στενά του Ορμούζ έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέφερε, προκαλώντας αίσθηση.
Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποτελεσματικό ναυτικό αποκλεισμό στην περιοχή: «Κανένα πλοίο δεν περνά, παρά μόνο εάν το θελήσουμε».
Χωρίς εξηγήσεις για το πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν παρουσίασε συγκεκριμένο σχέδιο και δεν εξήγησε με ποια νομική διαδικασία θα μπορούσαν τα Στενά να ανακηρυχθούν αμερικανική επικράτεια.
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται μεταξύ του Ιράν και του Ομάν και αποτελούν διεθνή θαλάσσια δίοδο. Επομένως, μία μονομερής ανακήρυξή τους ως εδάφους των Ηνωμένων Πολιτειών δεν δημιουργεί από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα και θα ερχόταν σε σύγκρουση με το ισχύον πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός έχει υπογραμμίσει ότι η διέλευση από τα Στενά πρέπει να είναι ελεύθερη, απρόσκοπτη και χωρίς διακρίσεις. Έχει επίσης επισημάνει ότι δεν υπάρχει νομική βάση για επιβολή διοδίων, τελών ή άλλων μονομερών περιορισμών σε διεθνείς θαλάσσιες διόδους.
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν
Η δήλωση Τραμπ διατυπώθηκε ενώ οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένουν σε αδιέξοδο, με τον έλεγχο και την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά να αποτελούν κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποστηρίξει δύο ημέρες νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «πλήρη έλεγχο» της περιοχής. Η εμπορική κίνηση έχει μειωθεί δραματικά σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, χωρίς ωστόσο να έχει σταματήσει εντελώς.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν αμφισβητεί τους αμερικανικούς ισχυρισμούς και διατηρεί σημαντική στρατιωτική δυνατότητα να παρεμποδίσει τη διέλευση πλοίων, γεγονός που κρατά τη διεθνή ναυτιλία σε κατάσταση υψηλού κινδύνου.
Γιατί τα Στενά είναι κρίσιμα για ολόκληρο τον κόσμο
Τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου των χωρών του Κόλπου.
Πριν από την τελευταία κρίση, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Οι εναλλακτικές διαδρομές και οι διαθέσιμοι αγωγοί δεν επαρκούν για να αντικαταστήσουν πλήρως αυτά τα φορτία.
Η παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει ήδη περιορίσει σημαντικά τις ροές πετρελαίου, επηρεάζοντας τις τιμές της ενέργειας και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Η δήλωση Τραμπ ενισχύει την αβεβαιότητα, χωρίς προς το παρόν να συνοδεύεται από επίσημη νομική πράξη ή συγκεκριμένο σχέδιο εφαρμογής. Μέχρι να υπάρξουν τέτοιες κινήσεις, παραμένει μία πολιτικά εκρηκτική εξαγγελία και όχι μια αναγνωρισμένη μεταβολή του καθεστώτος των Στενών.
