Σε ένα σύγχρονο κέντρο παρατήρησης του Διαστήματος και δορυφορικών επικοινωνιών σχεδιάζει να μετατρέψει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών τις εγκαταστάσεις του στο Κρυονέρι Κορινθίας.
Το νέο Space Hub θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί δορυφόρους, διαστημικά απορρίμματα και ουράνια αντικείμενα που περνούν κοντά στη Γη. Παράλληλα, θα υποστηρίζει τη συλλογή δορυφορικών δεδομένων και την ανάπτυξη οπτικών επικοινωνιών με τη χρήση λέιζερ.
Η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 10 εκατ. ευρώ, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει ότι οι νέες εγκαταστάσεις θα έχουν τεθεί σε πλήρη λειτουργία μέχρι το τέλος του 2027.
Το νέο ρομποτικό τηλεσκόπιο
Στην καρδιά του Space Hub θα βρίσκεται ένα νέο ρομποτικό τηλεσκόπιο, σχεδιασμένο για την ταχεία παρατήρηση και καταγραφή αντικειμένων που κινούνται γύρω από τη Γη.
Σε αντίθεση με ένα συμβατικό αστρονομικό τηλεσκόπιο, το οποίο μπορεί να παραμένει στραμμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα προς ένα μακρινό ουράνιο σώμα, το νέο σύστημα θα πρέπει να ακολουθεί αντικείμενα που κινούνται με μεγάλη ταχύτητα στον ουρανό.
Με κατάλληλο λογισμικό και αυτοματοποιημένη λειτουργία, θα μπορεί να προγραμματίζει παρατηρήσεις, να εντοπίζει στόχους και να συγκεντρώνει μετρήσεις με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.
Οι πληροφορίες αυτές είναι απαραίτητες για τον υπολογισμό της τροχιάς ενός δορυφόρου ή ενός τμήματος διαστημικού απορρίμματος και για την εκτίμηση του κινδύνου σύγκρουσης.
Τι είναι τα διαστημικά σκουπίδια
Γύρω από τη Γη κινούνται χιλιάδες ενεργοί και ανενεργοί δορυφόροι, εξαρτήματα πυραύλων και θραύσματα που έχουν δημιουργηθεί από συγκρούσεις ή διαλύσεις παλαιότερων διαστημικών συσκευών.
Ακόμη και ένα μικρό μεταλλικό κομμάτι μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ζημιά, καθώς κινείται με ταχύτητα πολλών χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.
Η διαρκής παρακολούθηση αυτών των αντικειμένων επιτρέπει στους διαχειριστές ενεργών δορυφόρων να γνωρίζουν εάν χρειάζεται να πραγματοποιήσουν ελιγμό αποφυγής. Παράλληλα, προσφέρει στοιχεία για αντικείμενα που ενδέχεται να εισέλθουν ξανά στην ατμόσφαιρα.
Το Space Hub του Κρυονερίου θα μπορεί να συνεισφέρει σε ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα επιτήρησης, ενισχύοντας τη συμμετοχή της Ελλάδας σε έναν τομέα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Παρακολούθηση αντικειμένων κοντά στη Γη
Το τηλεσκόπιο δεν θα περιορίζεται στα τεχνητά αντικείμενα. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η παρατήρηση αστεροειδών ή άλλων σωμάτων που κινούνται κοντά στον πλανήτη μας.
Η έγκαιρη ανίχνευση και η επαναλαμβανόμενη καταγραφή τους επιτρέπουν στους επιστήμονες να υπολογίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πορεία τους.
Στις περισσότερες περιπτώσεις τα αντικείμενα αυτά δεν αποτελούν απειλή. Η συστηματική παρακολούθησή τους, όμως, είναι αναγκαία ώστε να αναγνωρίζεται εγκαίρως οποιαδήποτε δυνητικά επικίνδυνη τροχιά.
Επικοινωνία με δορυφόρους μέσω φωτός
Ένας ακόμη βασικός πυλώνας της εγκατάστασης αφορά τις οπτικές δορυφορικές επικοινωνίες.
Η τεχνολογία χρησιμοποιεί ακτίνες λέιζερ για τη μεταφορά δεδομένων ανάμεσα σε δορυφόρους και επίγειους σταθμούς. Σε σύγκριση με τις συμβατικές ραδιοεπικοινωνίες, μπορεί να προσφέρει πολύ υψηλές ταχύτητες μετάδοσης και μεγαλύτερο διαθέσιμο εύρος ζώνης.
Οι οπτικές επικοινωνίες έχουν, ωστόσο, αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις. Η δέσμη πρέπει να κατευθύνεται με εξαιρετική ακρίβεια, ενώ σύννεφα, σκόνη και άλλες ατμοσφαιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν τη σύνδεση.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας και ο μεγάλος αριθμός καθαρών νυχτών δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη τέτοιων υποδομών.
Η χρηματοδότηση του έργου
Για την προμήθεια και εγκατάσταση του τεχνολογικού εξοπλισμού προβλέπεται χρηματοδότηση 6,16 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Επιπλέον ποσό περίπου 4,3 εκατ. ευρώ αφορά την κατασκευή και αναβάθμιση των κτιριακών εγκαταστάσεων που θα φιλοξενήσουν τα νέα συστήματα. Συνολικά, η επένδυση υπερβαίνει τα 10 εκατ. ευρώ.
Το έργο περιλαμβάνει τηλεσκόπια, κεραίες, συστήματα συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, καθώς και τις απαραίτητες υποστηρικτικές υποδομές.
Γιατί επιλέχθηκε το Κρυονέρι
Το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου αποτελεί ήδη μία από τις βασικές ερευνητικές υποδομές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, του παλαιότερου ερευνητικού κέντρου της νεότερης Ελλάδας. Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Η περιοχή προσφέρει συνθήκες κατάλληλες για αστρονομικές παρατηρήσεις, ενώ διαθέτει την επιστημονική εμπειρία και την υφιστάμενη υποδομή πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί το νέο κέντρο.
Η μετατροπή του σταθμού σε Space Hub διευρύνει σημαντικά τον ρόλο του. Από την καθαρά επιστημονική παρατήρηση, περνά σε εφαρμογές με επιχειρησιακή, οικονομική και δυνητικά κρίσιμη σημασία για τις δορυφορικές υπηρεσίες.
Ο στόχος για το 2027
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων και την πλήρη λειτουργία του Space Hub μέχρι το τέλος του 2027.
Η πραγματική πρόκληση δεν περιορίζεται στην αγορά του εξοπλισμού. Απαιτούνται κατασκευαστικές εργασίες, εγκατάσταση και δοκιμή των συστημάτων, ανάπτυξη λογισμικού, εκπαίδευση προσωπικού και σύνδεση με διεθνή δίκτυα ανταλλαγής δεδομένων.
Εφόσον το σχέδιο υλοποιηθεί όπως προβλέπεται, το Κρυονέρι μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο διαστημικής επιτήρησης και επικοινωνιών.
Σε μια εποχή κατά την οποία οι τηλεπικοινωνίες, η πλοήγηση, η μετεωρολογία και πολλές καθημερινές υπηρεσίες εξαρτώνται από δορυφόρους, η δυνατότητα παρακολούθησης όσων κινούνται πάνω από τη Γη δεν αποτελεί επιστημονική πολυτέλεια. Είναι πλέον βασική υποδομή.
