Η γέννηση τριών τίγρεων της Σουμάτρας στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο δεν αποτελεί απλώς ένα χαρμόσυνο γεγονός. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τη διατήρηση ενός υποείδους που βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο εξαφάνισης.
Τα τρία μικρά —δύο αρσενικά και ένα θηλυκό— είναι περίπου δύο μηνών. Έχουν ήδη υποβληθεί στις πρώτες κτηνιατρικές εξετάσεις, εμβολιάστηκαν και απέκτησαν μικροτσίπ ταυτοποίησης. Είναι υγιή και μεγαλώνουν υπό τη φροντίδα της μητέρας τους, Τόμπα.
Πόσες τίγρεις της Σουμάτρας έχουν απομείνει;
Η τίγρη της Σουμάτρας ζει αποκλειστικά στο ομώνυμο νησί της Ινδονησίας και κατατάσσεται ως κρισίμως κινδυνεύον υποείδος. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι στη φύση έχουν απομείνει περίπου 400 άτομα, διασκορπισμένα σε κατακερματισμένες δασικές περιοχές.
Αποτελεί τον τελευταίο επιζώντα πληθυσμό τίγρης στην Ινδονησία, μετά την εξαφάνιση των τίγρεων της Ιάβας και του Μπαλί. Αυτό σημαίνει ότι η απώλειά της θα εξαφάνιζε οριστικά τις τίγρεις από τη χώρα.
Η φροντίστρια ζώων του Αττικού Ζωολογικού Πάρκου, Μυρτώ Μικρογεώργου, επισημαίνει ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει προκαλέσει δραματική μείωση του συνολικού πληθυσμού των τίγρεων κατά τον τελευταίο αιώνα.
Τι είναι ο «εφεδρικός» πληθυσμός;
Οι τίγρεις που φιλοξενούνται σε ευρωπαϊκά ζωολογικά πάρκα συμμετέχουν σε οργανωμένα προγράμματα διατήρησης. Οι αναπαραγωγές δεν γίνονται τυχαία, αλλά σχεδιάζονται με επιστημονικά και γενετικά κριτήρια.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί και να διατηρηθεί ένας υγιής πληθυσμός υπό ανθρώπινη φροντίδα, ο οποίος λειτουργεί ως δικλίδα ασφαλείας για την περίπτωση που το υποείδος υποστεί ακόμη μεγαλύτερη κατάρρευση στο φυσικό του περιβάλλον.
Τα τρία μικρά της Αθήνας ενισχύουν αυτόν τον πληθυσμό και μπορούν, όταν ενηλικιωθούν, να μεταφερθούν σε άλλα συνεργαζόμενα πάρκα και να αποκτήσουν τους δικούς τους απογόνους. Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται όσο το δυνατόν μεγαλύτερη γενετική ποικιλότητα.
Θα μπορούσαν να απελευθερωθούν στη φύση;
Η γέννηση σε ένα ζωολογικό πάρκο δεν οδηγεί αυτομάτως σε απελευθέρωση. Η επανένταξη ενός ζώου στη φύση είναι μια σύνθετη διαδικασία, η οποία απαιτεί ασφαλές φυσικό περιβάλλον, κατάλληλη προετοιμασία, επιστημονική αξιολόγηση και συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές της χώρας προέλευσης.
Αν οι βασικές απειλές στη Σουμάτρα εξακολουθούν να υπάρχουν, μια απελευθέρωση μπορεί να αποδειχθεί αναποτελεσματική ή επικίνδυνη. Ο εφεδρικός πληθυσμός διατηρεί, ωστόσο, ανοιχτό ένα παράθυρο για μελλοντικά προγράμματα επανένταξης, εφόσον δημιουργηθούν οι απαραίτητες συνθήκες.
Γιατί απειλείται το υποείδος;
Η σοβαρότερη απειλή είναι η καταστροφή και ο κατακερματισμός των τροπικών δασών της Σουμάτρας. Η αποψίλωση για αγροτικές και βιομηχανικές δραστηριότητες, μεταξύ άλλων για φυτείες φοινικέλαιου και ακακίας, περιορίζει τον χώρο στον οποίο οι τίγρεις μπορούν να ζήσουν, να κυνηγήσουν και να αναπαραχθούν.
Παράλληλα, οι δρόμοι που ανοίγονται μέσα στα δάση διευκολύνουν την πρόσβαση λαθροθήρων. Το παράνομο εμπόριο δέρματος, οστών και δοντιών, οι παγίδες, η μείωση των φυσικών θηραμάτων και οι συγκρούσεις με ανθρώπους συμπληρώνουν το σκηνικό της απειλής.
Καθώς τα δάση συρρικνώνονται, οι τίγρεις πλησιάζουν περισσότερο σε οικισμούς και καλλιέργειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο να θανατωθούν.
Η ιστορία της Τόμπα και του Άργου
Μητέρα των τριών μικρών είναι η Τόμπα, ενώ πατέρας τους ήταν ο Άργος, ο οποίος πέθανε πρόσφατα από καρκίνο.
Τα ονόματα των νεογέννητων δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Το Αττικό Ζωολογικό Πάρκο εξετάζει το ενδεχόμενο να επιλέξει ονόματα από την «Οδύσσεια», ως φόρο τιμής στον Άργο, τον πιστό σκύλο του Οδυσσέα, από τον οποίο είχε ονομαστεί και ο πατέρας τους.
Γιατί κάθε γέννα μετράει
Η σημασία της γέννησης δεν περιορίζεται στην προσθήκη τριών ακόμη ζώων. Κάθε νέο μέλος ενός τόσο μικρού πληθυσμού μπορεί να συμβάλει στη γενετική του βιωσιμότητα και να μειώσει τον κίνδυνο οριστικής εξαφάνισης.
Η τίγρη είναι κορυφαίος θηρευτής και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ισορροπία του οικοσυστήματος. Ρυθμίζει τους πληθυσμούς των θηραμάτων της και επηρεάζει ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Η εξαφάνισή της, επομένως, δεν αφορά μόνο ένα εντυπωσιακό αιλουροειδές, αλλά το σύνολο του δάσους στο οποίο ζει.
Τα τρία τιγράκια της Αθήνας δεν μπορούν από μόνα τους να ανατρέψουν την κατάσταση στη Σουμάτρα. Αποτελούν, όμως, ένα ακόμη πολύτιμο κομμάτι μιας διεθνούς προσπάθειας που συνδυάζει την επιστημονική αναπαραγωγή, την προστασία των δασών και την καταπολέμηση της λαθροθηρίας. Και όταν στη φύση απομένουν μόλις μερικές εκατοντάδες άτομα, κάθε γέννα πράγματι μετράει.
